Πέθανε η βελανιδιά του Ρομπέν των Δασών, το πιο διάσημο δέντρο του κόσμου

Το Major Oak, ένα από τα αρχαιότερα, μεγαλύτερα και πιο εμβληματικά δέντρα της Ευρώπης, έχει πλέον πεθάνει.

Το τεράστιο δέντρο, που αναπτύσσεται εδώ και τουλάχιστον 1.000 χρόνια στο δάσος Σέργουντ στο Νότιγχαμσαϊρ της Αγγλίας, δεν κατάφερε να βγάλει φύλλα φέτος, έπειτα από χρόνια καταπόνησης λόγω διαδοχικών θερμών και ξηρών καλοκαιριών.

Κάθε χρόνο χιλιάδες επισκέπτες θαύμαζαν τη βελανιδιά, με την περίμετρο των 11 μέτρων και την κόμη των 28 μέτρων, που την είχαν μετατρέψει σε ζωντανό θρύλο της περιοχής. Αν και ο κορμός της δεν ήταν κοίλος την εποχή του Ρομπέν των Δασών, λέγεται ότι αποτέλεσε καταφύγιο για τον παράνομο ήρωα και την ομάδα του όταν καταδιώκονταν από τον αυταρχικό Σερίφη του Νότιγχαμ.

Ωστόσο, τα τελευταία καλοκαίρια —και η ανθρώπινη παρουσία— πιθανότατα επιτάχυναν το φυσικό τέλος της μακράς ζωής του δέντρου.

Όπως και άλλες αρχαίες βελανιδιές, το δέντρο υπέστη έντονο στρες από την κλιματική αλλαγή, τις ξηρασίες και τους καύσωνες, ιδιαίτερα κατά το κύμα καύσωνα του Ιουλίου 2022, όταν η Βρετανία κατέγραψε θερμοκρασίες-ρεκόρ έως 40°C.

Ο Ρόμπερτ Μπράκλεϊ, καθηγητής υπαίθριας εκπαίδευσης που έχει δείξει το δέντρο σε χιλιάδες μαθητές, είπε: «Οι ιστορίες που μας έχει δώσει είναι η κληρονομιά του. Είναι το πιο διάσημο δέντρο στον κόσμο. Ο θρύλος του θα ζει πάντα. Νιώθω λύπη, αλλά είναι μια στιγμή που περνά. Πρέπει να το θυμόμαστε όπως ήταν και να το θαυμάζουμε σήμερα».

Στην Αγγλία υπάρχουν 114 αρχαίες βελανιδιές μεγάλης ηλικίας, που θεωρούνται από τους φυσιολάτρες «οι λευκοί ρινόκεροι του Ηνωμένου Βασιλείου», ενώ σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη έχουν καταγραφεί μόλις 98 αντίστοιχα δέντρα.

Από τότε που το δέντρο πήρε το όνομά του προς τιμήν του τοπικού ιστορικού Ματζ Χέιμαν Ρουκ το 1790, είχε γίνει σημείο αναφοράς για επισκέπτες, με περίπου 350.000 επισκέψεις τον χρόνο. Παρά τα προστατευτικά μέτρα από τη δεκαετία του 1970, η συμπίεση του εδάφους από τους επισκέπτες, η κακή ποιότητα του χώματος και η στρατιωτική χρήση της περιοχής στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο επιβάρυναν σημαντικά την υγεία του.

Ιστορικές παρεμβάσεις προσπάθησαν να το σώσουν: το 1904 μπήκαν μεταλλικά στηρίγματα και αλυσίδες στα κλαδιά, τη δεκαετία του 1960 τα κενά του κορμού γέμισαν με τσιμέντο και τμήματα καλύφθηκαν με μόλυβδο και υαλονήματα.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι αυτά τα στηρίγματα, παρότι προστατευτικά, τελικά επιβάρυναν το δέντρο, καθώς τα αρχαία δέντρα στη φύση αποβάλλουν φυσικά κλαδιά και «αναδιπλώνονται» στον κορμό τους για να επιβιώσουν με λιγότερο νερό.

Παρότι το δέντρο είναι πλέον νεκρό, θα παραμείνει όρθιο, καθώς το νεκρό ξύλο του αποτελεί πολύτιμο οικοσύστημα για πολλά είδη. Όπως τονίζουν ειδικοί, ένα μεγάλο ποσοστό των δασικών οργανισμών εξαρτάται από αυτό το «νεκρό ξύλο».

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι πολλά αρχαία δέντρα κινδυνεύουν χωρίς να υπάρχει επαρκής νομική προστασία, με αποτέλεσμα να χάνονται σταδιακά σπάνιοι φυσικοί θησαυροί της Ευρώπης.