ΗΠΑ – Ιράν: Το παρασκήνιο του διπλωματικού θρίλερ στις Άλπεις

Ένα διπλωματικό θρίλερ εξελίσσεται στο ορεινό θέρετρο Μπούργκενστοκ της Ελβετίας, όπου διεξάγεται μία από τις πιο κρίσιμες και υψηλού επιπέδου συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Παρά το γεγονός ότι οι επίσημες συνομιλίες παρουσιάζουν προσωρινή εμπλοκή μετά τις τελευταίες απειλητικές δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ και την αποχώρηση της ιρανικής αντιπροσωπείας από τον χώρο των διαπραγματεύσεων, διπλωματικές πηγές τόσο από το Reuters όσο και από το CNN επιβεβαιώνουν ότι οι συνομιλίες «διακόπηκαν αλλά δεν τελείωσαν», καθώς διαμεσολαβητές εργάζονται για να επιστρέψουν οι πλευρές στο τραπέζι.

Οι συνομιλίες στο πολυτελές ξενοδοχείο των ελβετικών Άλπεων έχουν στόχο να οδηγήσουν, μέσα σε διάστημα 60 ημερών, σε μια τελική δεσμευτική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Το κλίμα, ωστόσο, ήταν εξαρχής ηλεκτρισμένο, με την κρατική ιρανική τηλεόραση Irib να επιβεβαιώνει ότι οι Ιρανοί αρνήθηκαν κατηγορηματικά να ποζάρουν για την καθιερωμένη κοινή «οικογενειακή φωτογραφία» με την αμερικανική ηγεσία, ως μια πρώτη μορφή διαμαρτυρίας.

Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Irna, οι διαπραγματεύσεις μπήκαν σε μια εξαιρετικά δύσκολη φάση έπειτα από μόλις 80 λεπτά συζήτησης. Η οριστική διακοπή ήρθε όταν ο Ντόναλντ Τραμπ, με ανάρτησή του, απείλησε ανοιχτά με επανέναρξη των στρατιωτικών πληγμάτων κατά του Ιράν, αν η χώρα δεν εμποδίσει τη Χεζμπολάχ «να προκαλεί προβλήματα» στον Λίβανο.

Η ρητορική αυτή ήρθε σε πλήρη αντίθεση με το Μνημόνιο Κατανόησης, που υπέγραψαν οι δύο χώρες την περασμένη Τετάρτη, το οποίο όριζε ρητά ότι οι δύο πλευρές οφείλουν «να αποφύγουν τις απειλές προσφυγής στη βία η μία εναντίον της άλλης».

Η απάντηση του επικεφαλής των Ιρανών διαπραγματευτών, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ήταν άμεση και εξίσου σκληρή μέσω του Χ, καταγγέλλοντας την «απελπισία» των ΗΠΑ:

«Δεν αναλογίζονται ποτέ ότι, αν οι απειλές τους είχαν όντως αποτέλεσμα, δεν θα είχαν φτάσει σήμερα σε αυτό το επίπεδο απελπισίας; Συμβουλεύουμε τους Αμερικανούς να μετρούν τα λόγια τους. Οι ένοπλες δυνάμεις μας είναι έτοιμες να τους απαντήσουν. Όσο κι αν μιλούν εκείνοι, εμείς είμαστε αυτοί που αναλαμβάνουν δράση».

Το έντονο παρασκήνιο και ο ρόλος των μεσολαβητών

Παρά τη δημόσια ρήξη, κανένα από τα δύο επιτελεία δεν έχει εγκαταλείψει την Ελβετία.

Όπως μεταδίδει ο ανταποκριτής του Al Jazeera, Οσάμα Μπιν Τζαβέντ (Osama Bin Javaid), η πακιστανική αντιπροσωπεία επέστρεψε στο τραπέζι των συνομιλιών αφού πρώτα πραγματοποίησε εκτάκτως επαφές με τον Ιρανό Υπουργό Εξωτερικών, αμέσως μετά την προσωρινή διακοπή της διαδικασίας.

Πληροφορίες από διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η ιρανική αντιπροσωπεία μετέφερε τις ενστάσεις της στην αντιπροσωπεία του Κατάρ, με τους Καταριανούς να αναλαμβάνουν τον ρόλο του γεφυροποιού, προσπαθώντας να βρουν κοινό έδαφος και να επιλύσουν όλα τα φλέγοντα ζητήματα που εγείρει η Τεχεράνη.

Σύμφωνα με τους συμμετέχοντες στις συνομιλίες, το μεγαλύτερο εμπόδιο για την επίτευξη προόδου παραμένει η στάση του Ισραήλ. Για το Ιράν, το ζήτημα του Λιβάνου θεωρείται «υπαρξιακό» και η ιρανική ηγεσία ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να διαχωρίσει το συγκεκριμένο ζήτημα από τα υπόλοιπα ζητήματα της ατζέντας.

Παράλληλα, εκφράζονται έντονες ανησυχίες από τη μεριά των μεσολαβητών για το γεγονός ότι το Ιράν δεν φαίνεται ικανό -ή πρόθυμο- να συγκρατήσει τη Χεζμπολάχ. Η θέση της Τεχεράνης παραμένει σταθερή. Σύμφωνα με αυτή, όσο το Ισραήλ συνεχίζει να κατέχει λιβανέζικα εδάφη, η Χεζμπολάχ διατηρεί το νόμιμο δικαίωμα να απαντά σε οποιαδήποτε ενέργεια των δυνάμεων κατοχής.

Πέρα από το στρατιωτικό και γεωπολιτικό σκέλος, εξαιρετικά περίπλοκες λεπτομέρειες που αφορούν την άρση των κυρώσεων και την αποδέσμευση πόρων, μένουν να συζητηθούν. Στο τρέχον Μνημόνιο Κατανόησης περιλαμβάνεται η πρόβλεψη για ένα ταμείο ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που πρέπει να τεθεί στη διάθεση του Ιράν, ζήτημα που αποτελεί αντικείμενο σκληρού οικονομικού παζαριού.

Σύμφωνα με το Al Jazeera, αναμένεται να πραγματοποιηθούν συνεδριάσεις για τα Στενά του Ορμούζ, για το πυρηνικό πρόγραμμα και τους περιορισμούς, καθώς και μια ξεχωριστή συνεδρίαση για τον Λίβανο.

“Πιστεύουμε ότι υπάρχουν ορισμένα σοβαρά ζητήματα που οι Ιρανοί επιθυμούν να επιλυθούν προτού μπορέσουν να προχωρήσουν” μεταδίδουν δημοσιογράφοι από το AJ.

Υπενθυμίζεται ότι το Ιράν ανακοίνωσε το Σάββατο ότι ξανακλείνει τα Στενά του Ορμούζ ως αντίποινα για τις ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο, γεγονός που προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση του Τραμπ, ο οποίος απείλησε ακόμη και με κατάληψη των Στενών από τις ΗΠΑ.

Παρά το βαρύ κλίμα και τους πάνω από 4.000 νεκρούς στον Λίβανο από τις αρχές Μαρτίου, ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος από την Ελβετία, κάνοντας λόγο για “αξιόλογη πρόοδο” και χαρακτηρίζοντας τις διαπραγματεύσεις ιστορικές. Την ίδια ώρα, μια αχτίδα αποκλιμάκωσης φάνηκε στο πεδίο των μαχών, με τον ισραηλινό στρατό να ανακοινώνει την άρση όλων των περιορισμών συναθροίσεων στο βόρειο Ισραήλ από τη Δευτέρα, καθώς οι εχθροπραξίες με τη Χεζμπολάχ έχουν κοπάσει.