Πρώτη κατοικία: Το νέο σχέδιο για τα χρέη και η δεύτερη ευκαιρία στους δανειολήπτες

Σε νέα φάση περνάει η προστασία της πρώτης κατοικίας, με την κυβέρνηση να ενεργοποιεί μέσα στους επόμενους μήνες μια σειρά από παρεμβάσεις που αλλάζουν τον τρόπο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους. 

Στο επίκεντρο βρίσκονται ο νέος Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, οι βελτιώσεις στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, η άρση κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών, η παράταση για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο και η δημιουργία ψηφιακής αγοράς για τα «κόκκινα» δάνεια.

Η αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους αποτελεί πλέον μία από τις βασικές προτεραιότητες της οικονομικής πολιτικής, καθώς χιλιάδες νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξακολουθούν να δυσκολεύονται να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους, παρά τη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών.

Το κυβερνητικό σχέδιο επιχειρεί να δώσει έμφαση στη διάσωση της κύριας κατοικίας και στη δημιουργία μιας πραγματικής «δεύτερης ευκαιρίας» για όσους βρίσκονται σε οικονομικό αδιέξοδο.

Έρχεται ο Φορέας που θα κρατά τους πολίτες στα σπίτια τους

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την ενεργοποίηση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ο οποίος προβλέπεται από τον νέο Πτωχευτικό Κώδικα και αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το προσεχές φθινόπωρο.

Μετά την ολοκλήρωση του διαγωνισμού, προσωρινός ανάδοχος αναδείχθηκε η αμερικανική επενδυτική εταιρεία Christofferson, Robb & Company (CRC), η οποία διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση τραπεζικών απαιτήσεων και έχει ήδη δραστηριοποιηθεί στην ελληνική αγορά μέσω μεγάλων συναλλαγών τιτλοποιήσεων. Στρατηγικός συνεργάτης του εγχειρήματος θα είναι η Qualco, ενώ στη χρηματοδότηση του νέου φορέα συμμετέχουν και οι τέσσερις συστημικές τράπεζες με συνολικά 100 εκατ. ευρώ.

Ο νέος μηχανισμός απευθύνεται στους ευάλωτους οφειλέτες που οδηγούνται σε πτώχευση. Αντί να χάσουν οριστικά το σπίτι τους, ο Φορέας θα αγοράζει την κατοικία και θα την εκμισθώνει στον πρώην ιδιοκτήτη για χρονικό διάστημα έως 12 ετών. Με αυτόν τον τρόπο, ο πολίτης συνεχίζει να διαμένει στην κατοικία του, καταβάλλοντας ενοίκιο, χωρίς να υποχρεώνεται να εγκαταλείψει το σπίτι του μετά την πτώχευση.

Επιδότηση ενοικίου και δικαίωμα επαναγοράς

Η λειτουργία του Φορέα συνοδεύεται από σημαντικές κοινωνικές προβλέψεις. Το Δημόσιο, μέσω του ΟΠΕΚΑ, θα επιδοτεί μέρος του ενοικίου για τους ευάλωτους δικαιούχους, περιορίζοντας το οικονομικό βάρος της μίσθωσης.

Παράλληλα, οι πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές βελτιώνουν σημαντικά το πλαίσιο επαναγοράς της κατοικίας. Ο πρώην ιδιοκτήτης θα μπορεί να επανακτήσει το ακίνητό του ακόμη και πριν από τη συμπλήρωση της δωδεκαετίας, χωρίς να απαιτείται η εξόφληση όλων των μελλοντικών μισθωμάτων.

Επιπλέον, ο Φορέας θα αποκτά τα ακίνητα με έκπτωση 30% επί της εμπορικής τους αξίας, στοιχείο που εκτιμάται ότι μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερο τίμημα όταν ο πολίτης αποφασίσει να αγοράσει ξανά το σπίτι του.

Αλλαγές στον Εξωδικαστικό

Παράλληλα, η κυβέρνηση ενισχύει τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, ο οποίος τα τελευταία χρόνια αποτελεί το βασικό εργαλείο ρύθμισης οφειλών προς τράπεζες, servicers, Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία. Οι νέες παρεμβάσεις επεκτείνουν τις δυνατότητες προστασίας της πρώτης κατοικίας ακόμη και σε δανειολήπτες που δεν χαρακτηρίζονται ευάλωτοι με βάση τα ισχύοντα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.

Μεταξύ των σημαντικότερων αλλαγών προβλέπεται η δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από το υπόλοιπο χρέος, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με αξιοποίηση της υπόλοιπης περιουσίας του οφειλέτη. Στόχος είναι να αποφεύγεται η απώλεια της βασικής κατοικίας σε περιπτώσεις όπου υπάρχει δυνατότητα βιώσιμης ρύθμισης.

Ξεμπλοκάρουν οι κατασχεμένοι λογαριασμοί

Μία ακόμη σημαντική αλλαγή αφορά τους δεσμευμένους τραπεζικούς λογαριασμούς.

Με το νέο πλαίσιο, οι οφειλέτες θα μπορούν να πετυχαίνουν άρση της κατάσχεσης, εφόσον καταβάλουν το 25% της οφειλής και παράλληλα ρυθμίσουν τις υπόλοιπες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις τους.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση εκτιμάται ότι θα δώσει σημαντική ανάσα ρευστότητας σε χιλιάδες επαγγελματίες και επιχειρήσεις, επιτρέποντάς τους να επανέλθουν πιο εύκολα στην οικονομική δραστηριότητα.

Παράταση για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο

Στο συνολικό πακέτο εντάσσεται και η αντιμετώπιση των στεγαστικών δανείων σε ελβετικό φράγκο. Η κυβέρνηση αποφάσισε να παρατείνει έως τις 30 Σεπτεμβρίου την προθεσμία ένταξης στη ρύθμιση, δίνοντας περισσότερο χρόνο στους δανειολήπτες να αξιοποιήσουν τις διαθέσιμες επιλογές.

Μέχρι σήμερα περίπου 17.000 δανειολήπτες έχουν ήδη υποβάλει αίτηση ή έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα, αριθμός που αντιστοιχεί σχεδόν στους μισούς επιλέξιμους δικαιούχους.

Ψηφιακή αγορά για τα «κόκκινα» δάνεια

Παράλληλα προωθείται και η δημιουργία μιας νέας ψηφιακής πλατφόρμας στο gov.gr, η οποία θα λειτουργεί ως κεντρικός κόμβος για τη δευτερογενή αγορά μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Στην πλατφόρμα θα συγκεντρώνονται τυποποιημένα στοιχεία για τις συναλλαγές «κόκκινων» δανείων, με στόχο τη μεγαλύτερη διαφάνεια, την ενίσχυση του ανταγωνισμού και τη μείωση του κόστους διαχείρισης των χαρτοφυλακίων.

Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η ύπαρξη αξιόπιστων και συγκρίσιμων δεδομένων θα καταστήσει πιο αποτελεσματική τη λειτουργία της αγοράς, προσελκύοντας περισσότερους επενδυτές και διευκολύνοντας τη διαχείριση των προβληματικών δανείων.

Με όλες αυτές τις παρεμβάσεις, το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να διαμορφώσει ένα νέο πλαίσιο για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, στο οποίο η εξυγίανση των οφειλών θα συνδυάζεται με την κοινωνική προστασία. Η προστασία της πρώτης κατοικίας, η διευκόλυνση βιώσιμων ρυθμίσεων και η παροχή μιας πραγματικής δεύτερης ευκαιρίας στους υπερχρεωμένους πολίτες αποτελούν τους βασικούς άξονες της νέας στρατηγικής, η οποία θα αρχίσει να εφαρμόζεται σταδιακά μέσα στους επόμενους μήνες.