“Μας ενώνει το ίδιο τραύμα”: Η βοσνιακή διασπορά “φέρνει” την Παλαιστίνη στο Μουντιάλ

Το Παγκόσμιο Κύπελλο φέρνει στο προσκήνιο τους οπαδούς και την παγκόσμια διασπορά της Βοσνίας, την ώρα που η εθνική τους ομάδα παλεύει για μια ιστορική πρόκριση στους “16” της διοργάνωσης.

Λίγες ώρες πριν από τη μεγάλη μάχη της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη φάση των 32” του Μουντιάλ, σε ένα μικρό βαλκανικό εστιατόριο στη Σάντα Κλάρα της Καλιφόρνια, το πάρτι έχει ήδη ανάψει.

Πολλοί έχουν κάνει ολόκληρο ταξίδι για να βρεθούν εδώ. Ένας οπαδός της Βοσνίας λέει στο Al Jazeera ότι οδήγησε 25 ώρες από τον Καναδά με ένα φορτηγάκι γεμάτο με τις φωτογραφίες των παικτών, ένα αυτοκόλλητο “Free Palestine” και ένα τεράστιο ομοίωμα του Χαλκ ντυμένο στα μπλε της Βοσνίας. Όλοι τους έχουν γίνει μια γροθιά για να στηρίξουν την ομάδα στην προσπάθειά της να περάσει στους “16” ια πρώτη φορά στην ιστορία της.

Για τη βοσνιακή διασπορά, που στην πλειονότητά της ξεριζώθηκε από τα σπίτια της κατά τον αιματηρό πόλεμο του 1992-1995, αυτό το τουρνουά είναι κάτι πολύ παραπάνω από ποδόσφαιρο. Είναι η ζωντανή απόδειξη της ανθεκτικότητας της ταυτότητάς τους.

Είμαστε σαν μια μεγάλη οικογένεια”, λέει συγκινημένος ο 60χρονος Σεάντ Ντουράκοβιτς, ο οποίος μετανάστευσε στη Βοστώνη το 1996, κοιτάζοντας το πλήθος που έχει συρρεύσει στο εστιατόριο από κάθε γωνιά των ΗΠΑ αλλά και από το εξωτερικό. “Όλοι ήρθαμε εδώ για τον ίδιο ακριβώς σκοπό”.

“Νιώθω ότι ανήκω κάπου, σε κάτι μεγαλύτερο από μένα”, προσθέτει. “Για μένα, είναι σαν να έχουμε ήδη βγει νικητές”.

Οι Βόσνιοι φίλαθλοι εκμεταλλεύονται τη διοργάνωση και για να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους στον παλαιστινιακό λαό – μια βαθιά σύνδεση που, όπως εξηγούν οι ίδιοι, πηγάζει από τα δικά τους σκληρά βιώματα πολέμου και προσφυγιάς.

“Μας ενώνει το ίδιο τραύμα. Πιστεύω ότι περνάνε ακριβώς όσα τραβήξαμε κι εμείς”, λέει ο 22χρονος Άλντιν Μουμίνοβιτς. “Γι’ αυτό δεν πρόκειται να τους ξεχάσουμε ποτέ. Θα είμαστε πάντα στο πλευρό τους”.

“Δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα”

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη προκρίθηκε στο Μουντιάλ του 2026 μετά από μια νίκη-σοκ επί της Ιταλίας τον Απρίλιο. Ήταν μια δραματική πρόκριση στη διαδικασία των πέναλτι που έστειλε μια ολόκληρη χώρα στα ουράνια, καθώς η εθνική τους επιστρέφει στην κορυφαία ποδοσφαιρική γιορτή για πρώτη φορά από το 2014.

Στο τελευταίο της παιχνίδι καθάρισε εύκολα το Κατάρ με 3-1, σφραγίζοντας το εισιτήριο για τα νοκ-άουτ. Εκεί βέβαια την περιμένει η ομάδα των ΗΠΑ, η οποία ως συνδιοργανώτρια καίγεται για τη νίκη μέσα στο σπίτι της.

“Αν παίξουμε με το ίδιο πάθος που δείξαμε κόντρα στο Κατάρ, δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα”, δηλώνει στο Al Jazeera ο 20χρονος Έλβις Γκράκο, που ταξίδεψε στην Καλιφόρνια από το Τζάκσονβιλ της Φλόριντα. “Θα κερδίσουμε, είναι σίγουρο”.

“Ξέρουμε καλά τι σημαίνει πόνος”

Το τουρνουά, πάντως, δεν έχει στρέψει τα φώτα μόνο πάνω στις ποδοσφαιρικές ικανότητες των Βόσνιων.

Τα βίντεο με τους ξέφρενους πανηγυρισμούς και τις πορείες των φιλάθλων στους δρόμους των διοργανώτριων πόλεων έχουν αναδείξει τη ζωντανή, γεμάτη παλμό διασπορά της χώρας, που σκορπίστηκε στα πέρατα του κόσμου κατά τη διάρκεια του πολέμου.

“Πριν από τον πόλεμο, δεν υπήρχε ουσιαστικά βοσνιακή διασπορά”, εξηγεί στο Al Jazeera ο Γιασμίν Μουγιάνοβιτς, ακαδημαϊκός με ειδίκευση στην ιστορία των Βαλκανίων. Μάλιστα, επισημαίνει ότι πολλοί από τους τωρινούς διεθνείς γεννήθηκαν στο εξωτερικό από γονείς που έφυγαν για να σωθούν. “Κι όμως, αυτοί οι γονείς κατάφεραν να κρατήσουν ζωντανή τη σπίθα και να μεταδώσουν στα παιδιά τους τη βοσνιακή ταυτότητα και κουλτούρα”.

“Αυτή η ομάδα και η τρελή πορεία της στο φετινό Μουντιάλ είναι η πιο όμορφη δικαίωση αυτής της προσπάθειας”, συμπληρώνει.

Ο Πόλεμος της Βοσνίας ήταν ο πιο αιματηρός από τις συγκρούσεις που ξέσπασαν με βάση εθνοτικούς και εθνικούς διαχωρισμούς κατά τη βίαιη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας τη δεκαετία του ’90, αφήνοντας πίσω του περίπου 100.000 νεκρούς.

Οι Βόσνιοι Μουσουλμάνοι αποτέλεσαν τη συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων, βιώνοντας μια βάναυση, συστηματική εθνοκάθαρση και τον βίαιο εκτοπισμό τους από τις σερβικές δυνάμεις και παραστρατιωτικές ομάδες.

Η σφαγή 8.372 Βοσνίων Μουσουλμάνων ανδρών και αγοριών στη Σρεμπρένιτσα το 1995 αναγνωρίστηκε επίσημα ως γενοκτονία από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY).

Αυτή ακριβώς η ιστορική μνήμη είναι που ωθεί τους οπαδούς να στηρίξουν τόσο θερμά την Παλαιστίνη, ειδικά με όσα τραγικά συμβαίνουν στη Γάζα, όπου από τις 7 Οκτωβρίου 2023 έχουν χάσει τη ζωή τους πάνω από 70.000 άνθρωποι, στην πλειονότητά τους γυναίκες και παιδιά.

Στα social media κυκλοφορούν ασταμάτητα βίντεο από το Μουντιάλ, με χιλιάδες Βόσνιους να δονούν την ατμόσφαιρα φωνάζοντας ρυθμικά “Palestina, Palestina” και κρατώντας παλαιστινιακές σημαίες.

“Πολλοί Βόσνιοι βλέπουν στις οθόνες τους τον πόνο των αμάχων στη Γάζα και βλέπουν το δικό τους παρελθόν“, αναφέρει σε μήνυμά του στο Al Jazeera ο Ιλντάι Χούσοβιτς, διαχειριστής ενός λογαριασμού στο Instagram που αναδεικνύει τους δεσμούς μεταξύ των δύο λαών.

“Οι φίλαθλοι εκμεταλλεύονται αυτή την τεράστια σκηνή για να στρέψουν τα βλέμματα της ανθρωπότητας στην Παλαιστίνη, θεωρώντας ότι αυτό θα έπρεπε να είναι η απόλυτη προτεραιότητα της διεθνούς κοινότητας αυτή τη στιγμή”, προσθέτει.

“Είναι απόλυτα φυσικό να ταυτιζόμαστε με τον πόνο τους, γιατί τα ίδια πέρασε και η δική μας πατρίδα”, καταλήγει ο Γκράκο έξω από το εστιατόριο στη Σάντα Κλάρα.

“Θέλουμε δικαιοσύνη για την Παλαιστίνη και να σταματήσει επιτέλους αυτό το λουτρό αίματος. Μπορεί το θέμα να μην παίζει πια τόσο πολύ στα πρώτα θέματα των ειδήσεων, αλλά εμείς είμαστε εδώ για να θυμίζουμε σε όλους ότι οι Παλαιστίνιοι συνεχίζουν να ζουν αυτόν τον εφιάλτη κάθε μέρα”.