ΚΕΦΙΜ: Στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2004 η νομοθετική συναίνεση στη Βουλή

Στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο δεκαετιών βρίσκεται η νομοθετική συναίνεση της αντιπολίτευσης στη Βουλή, σύμφωνα με τη νέα μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών με τίτλο «Η νομοθετική συναίνεση στη Βουλή τρία χρόνια μετά τις εκλογές, Ιούλιος 2023 – Ιούνιος 2026».

Συγκεκριμένα, η μελέτη, την οποία υπογράφουν ο Κωνσταντίνος Σαραβάκος, Επικεφαλής Ερευνών του ΚΕΦΙΜ, και ο Χρήστος Λούκας, Βοηθός Ερευνητής του ΚΕΦΙΜ, εξετάζει τη στάση των κομμάτων της αντιπολίτευσης απέναντι στα νομοσχέδια που εισήγαγε και υπερψήφισε η κυβερνητική πλειοψηφία κατά την περίοδο Ιούλιος 2023 – Ιούνιος 2026.

Αυξημένη η πόλωση

Σύμφωνα με τα ευρήματα, η μέση νομοθετική συναίνεση των κομμάτων της αντιπολίτευσης για την παρούσα κυβερνητική θητεία διαμορφώθηκε στο 11,2%, το χαμηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί την περίοδο 2004–2026.

Το εύρημα αυτό, με βάση την ανάλυση, αποτυπώνει ένα κοινοβουλευτικό περιβάλλον αυξημένης πόλωσης και περιορισμένης προγραμματικής σύγκλισης μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.

Ιδιαίτερα έντονη είναι η μείωση που καταγράφεται το 2026, καθώς η μέση νομοθετική συναίνεση υποχώρησε στο 6,94%, μειωμένη κατά περίπου 3 έως 4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τα έτη 2023, 2024 και 2025. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι, τρία χρόνια μετά τις εκλογές του Ιουνίου 2023, η δυνατότητα διακομματικής συμφωνίας σε κυβερνητικά νομοσχέδια έχει περιοριστεί ακόμη περισσότερο.

Αναλυτικά, για το σύνολο της περιόδου Ιούλιος 2023 – Ιούνιος 2026, το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται ως το πιο συναινετικό κόμμα της αντιπολίτευσης, υπερψηφίζοντας το 27,6% των κυβερνητικών νομοσχεδίων.

Ακολουθούν ο ΣΥΡΙΖΑ με 11%, οι Σπαρτιάτες με 8,3%, η Νίκη με 6,1%, η Ελληνική Λύση και η Πλεύση Ελευθερίας με 4,4%, η Νέα Αριστερά με 3,8%, ενώ το ΚΚΕ δεν υπερψήφισε κανένα κυβερνητικό νομοσχέδιο, καταγράφοντας 0%.

Ανά πεδίο πολιτικής

Η μελέτη δείχνει επίσης ότι η συναίνεση διαφοροποιείται σημαντικά ανάλογα με το πεδίο πολιτικής. Η υψηλότερη μέση συναίνεση καταγράφεται στην Εθνική Άμυνα και Εξωτερική Πολιτική, με 27%, και ακολουθούν η Δικαιοσύνη και τα Δικαιώματα και η Παιδεία, με 25% η καθεμία. Αντίθετα, η χαμηλότερη συναίνεση σημειώνεται στην Οικονομία, με μόλις 5%, και στο Περιβάλλον και την Ενέργεια, με 9%.

Όπως επισημαίνουν οι συγγραφείς της μελέτης, τα στοιχεία της περιόδου Ιουλίου 2023 – Ιουνίου 2026 αναδεικνύουν ένα κοινοβουλευτικό τοπίο υψηλής πόλωσης, στο οποίο η διακομματική σύγκλιση παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Η μέση σταθμισμένη νομοθετική συναίνεση της αντιπολίτευσης στα 181 κυβερνητικά νομοσχέδια ανέρχεται μόλις στο 11,2%, ποσοστό χαμηλότερο ακόμη και από τις προηγούμενες περιόδους αυξημένης πόλωσης.

Στο φόντο αυτό, ο Πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ Νίκος Ρώμπαπας, δήλωσε:  «Η χαμηλή νομοθετική συναίνεση που καταγράφεται στη Βουλή δεν αποτελεί απλώς ένδειξη έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης. Δείχνει ότι τα περιθώρια προγραμματικής σύγκλισης μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης έχουν περιοριστεί σημαντικά. Η δημοκρατική αντιπαράθεση είναι απαραίτητη, όμως η ποιότητα της νομοθέτησης και η σταθερότητα των δημόσιων πολιτικών ενισχύονται όταν υπάρχει χώρος για τεκμηριωμένη συζήτηση και συμφωνία όπου αυτή είναι δυνατή».

Το “δια τάυτα”

Γιατί, όμως, η αποτύπωση της νομοθετικής συναίνεσης αφορά όλους; Όπως αναφέρει η μελέτη, η σημασία της καταγραφή εστιάζεται στο ότι καταδεικνύει τον βαθμό στον οποίο τα κόμματα μπορούν να συγκλίνουν σε δημόσιες πολιτικές πέρα από την κομματική αντιπαράθεση. Όπως αναφέρεται, όταν η συναίνεση μειώνεται, αυξάνεται ο κίνδυνος αναγκαίες κατά τα άλλα μεταρρυθμίσεις να αντιμετωπίζονται περισσότερο ως πεδίο σύγκρουσης και λιγότερο ως αντικείμενο ουσιαστικής αξιολόγησης.

Επίσης, όπως αναφέρεται, η χαμηλή συναίνεση μπορεί να δυσκολεύει τη συνέχεια του κράτους, τη σταθερότητα των δημόσιων πολιτικών και την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Αντίθετα, η δυνατότητα τεκμηριωμένης συμφωνίας, ιδίως σε κρίσιμους τομείς όπως η παιδεία, η δικαιοσύνη, η άμυνα, η δημόσια διοίκηση και η οικονομία, αποτελεί βασική προϋπόθεση για αποτελεσματική διακυβέρνηση και θεσμική ωριμότητα.

Σημειώνεται ότι το Policy Brief «Η νομοθετική συναίνεση στη Βουλή τρία χρόνια μετά τις εκλογές, Ιούλιος 2023 – Ιούνιος 2026» συνέγραψαν ο Επικεφαλής Ερευνών του ΚΕΦΙΜ Κωνσταντίνος Σαραβάκος και ο Βοηθός Ερευνητής του ΚΕΦΙΜ Χρήστος Λούκας.