ΑΥΤΟ ΤΟ ΠΑΣΤΙΤΣΙΟ ΘΑ ΣΕ ΦΕΡΕΙ ΠΙΟ ΚΟΝΤΑ ΣΤΗΝ ΟΠΕΡΑ

Μια όμορφη λεπτή γυναικεία φιγούρα, ντυμένη στα μαύρα, περπατά στα στενά του Παρισιού. Τη βλέπουμε από πίσω, σχεδόν σαν αερικό, σαν σκιά που “γλιστρά” μέσα στην πόλη, και ενώ τα μαλλιά της παραπέμπουν στη μοναδική Φανί Αρντάν, δε γίνεται να μην έρθει στον νου μας η Μαρία Κάλλας με τη μοναχικότητα, το μυστήριο και τη μελαγχολική μεγαλοπρέπειά της.

Με τη γοητευτική κινηματογραφική της παρουσία, η Φανί Αρντάν εμφανίζεται στο «À Paris tous les deux» και το κάνει να μοιάζει σαν μια παλιά παρισινή ιστορία: έρωτας, απώλεια, μνήμη και θάνατος βαδίζουν δίπλα δίπλα. Η σύνδεση της σπουδαίας Γαλλίδας ηθοποιού με την Κάλλας είναι άμεση. Την έχει ήδη συναντήσει μέσα από το «Callas Forever» του Φράνκο Τζεφιρέλλι, αλλά και στο ντοκιμαντερ ”Maria by Callas” (2017).

Τώρα επιστρέφει και μάλιστα αφιλοκερδώς, σε μία νέα συνεργασία με την Εθνική Λυρική Σκηνή όπου το σινεμά συναντά την όπερα και το Παρίσι μετατρέπεται σε σκηνή των πιο διάσημων λυρικών ερώτων.

Η Αρντάν περπατά στους δρόμους του Παρισιού και μονολογεί πως «στο Παρίσι ο έρωτας πηγαίνει χέρι χέρι με τον θάνατο». Η φράση αυτή μοιάζει με δήλωση στο «À Paris tous les deux», τη νέα κινηματογραφική όπερα παστίτσιο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, την οποία είδαμε στη δημοσιογραφική προβολή στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ.

Η αρχική ιδέα ανήκει στον Βασίλη Λούρα, ο οποίος υπογράφει το σενάριο και την καλλιτεχνική επιμέλεια και συν-σκηνοθετεί την ταινία με τον Μιχάλη Ασθενίδη. Πρόκειται για ένα μεικτό θέαμα, στο οποίο η ζωντανή ερμηνεία διάσημων οπερατικών αποσπασμάτων συναντά την κινηματογραφική αναπαράστασή τους. Με αυτόν τον τρόπο, η Εθνική Λυρική Σκηνή δημιουργεί μια παραγωγή σχεδιασμένη εξαρχής για να ταξιδέψει και να συστήσει την όπερα ακόμη και σε κοινό που δεν είχε ποτέ προηγουμένως άμεση επαφή μαζί της.

Τι είναι η όπερα παστίτσιο

Η λέξη «παστίτσιο» παραπέμπει αναπόφευκτα στο γνωστό φαγητό, στη μουσική όμως περιγράφει μια καλλιτεχνική πρακτική που συναντάται ήδη από τον 18ο αιώνα: τη δημιουργία ενός νέου έργου μέσα από τη σύνθεση αποσπασμάτων διαφορετικών έργων, ενός ή περισσότερων συνθετών.

Στο «À Paris tous les deux», αποσπάσματα από την «Τραβιάτα», την «Μποέμ», τη «Μανόν», τη «Λουίζ», τον «Μανδύα» και την «Παριζιάνικη ζωή» συνθέτουν μια νέα, ενιαία αφήγηση. Οι μουσικές των Βέρντι, Πουτσίνι, Μασνέ, Σαρπαντιέ και Όφενμπαχ ενώνονται σε μία βωβή σπονδυλωτή ταινία, μέσα στην οποία οι ήρωες των κλασικών έργων μεταφέρονται στο Παρίσι του σήμερα.

Οι μεγάλοι οπερατικοί έρωτες στο κινηματογραφικό πανί

Μπροστά από την οθόνη, οι υψίφωνοι Χρύσα Μαλιαμάνη και Άννα Στυλιανάκη και ο τενόρος Μάνος Κοκκώνης ερμηνεύουν ζωντανά αποσπάσματα από τις όπερες, ενώ στην προβολή που παρακολουθήσαμε τούς συνόδευσε με ακρίβεια και ευαισθησία στο πιάνο ο Χρήστος Σακελλαρίδης. Με καθαρότητα, εκφραστικότητα και ουσιαστική δραματική παρουσία οι τρεις τραγουδιστές καθηλώνουν.

Στην οθόνη, νέοι Έλληνες και Γάλλοι ηθοποιοί και χορευτές αναλαμβάνουν να αφηγηθούν τις ιστορίες σχεδόν σαν να κινούνται σε μια χορογραφημένη παράλληλη πραγματικότητα. Η Τζωρτζέττα και ο παράνομος εραστής της, Λουίτζι, αναπολούν την παλιά τους ζωή πάνω σε ένα πλωτό σπίτι στον Σηκουάνα. Η Μανόν και ο Ντε Γκριέ εγκαταλείπουν τη γαλλική επαρχία και ονειρεύονται τη νέα τους ζωή στο Παρίσι. Η Μιμή χτυπά την πόρτα του Ροντόλφο σε μια παγωμένη σοφίτα στο Καρτιέ Λατέν και ένας μεγάλος έρωτας γεννιέται υπό το φως των κεριών. Η Βιολέττα τρομάζει μπροστά στον έρωτά της για τον Αλφρέντο, σαν να διαισθάνεται ήδη το τέλος. Ο Ζουλιάν βλέπει στη Λουίζ όλη του την αγάπη για την πόλη, ενώ η Μουζέττα περιπλανιέται στο νυχτερινό Ιλ Σαιν-Λουί, ώσπου να καταλήξει στο Café Anglais.

Ένας ύμνος στο Παρίσι

Το Παρίσι στην ταινία αυτή δεν λειτουργεί απλώς ως φόντο, είναι ο πραγματικός πρωταγωνιστής της ταινίας. Με τη συνεργασία του ιστορικού Théâtre du Châtelet, που παραχώρησε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους, οι δύο σκηνοθέτες (Βασίλης Λούρας, Μιχάλης Ασθενίδης) κατάφεραν μέσα σε δύο εβδομάδες γυρισμάτων να αιχμαλωτίσουν κάτι από τη δύναμη, το φως και τη διαχρονική γοητεία της πόλης.

Οι στέγες, οι πλατείες, ο Σηκουάνας, οι σοφίτες και οι νυχτερινοί δρόμοι μετατρέπονται σε σκηνικό ενός οπερατικού ονείρου. Η εικόνα έχει ατμόσφαιρα, χωρίς να επιδιώκει μια βαριά ή μουσειακή αναπαράσταση. Αντίθετα, η αισθητική παραμένει ανάλαφρη, σύγχρονη και συχνά ποπ.

Η παρουσία της Φανί Αρντάν απογειώνει αυτή τη σύνδεση, καθώς το πρόσωπο και η φωνή της κουβαλούν το γαλλικό σινεμά, αλλά και μια ώριμη μελαγχολία που ταιριάζει απόλυτα με το κεντρικό μοτίβο του έργου: στο Παρίσι, ο έρωτας και ο θάνατος μοιάζουν πάντοτε να βαδίζουν μαζί.

Αξίζει να δει κάποιος αυτό το παστίτσιο;

Το βασικό στοίχημα του «À Paris tous les deux» είναι να κάνει την όπερα προσιτή, χωρίς να την απλοποιεί υπερβολικά και χωρίς να χάνει τη μαγεία της ζωντανής ερμηνείας.

Σε μεγάλο βαθμό, το πετυχαίνει. Ακούμε μερικά από τα πιο γνωστά και αγαπημένα αποσπάσματα του λυρικού ρεπερτορίου. Ακόμη και όσοι δεν γνωρίζουν από ποια όπερα προέρχεται μια άρια, πιθανότατα την έχουν ακούσει κάπου: σε μια ταινία, σε μια διαφήμιση ή σε μια δημόσια εκδήλωση. Αυτή η αίσθηση οικειότητας λειτουργεί ως ιδανική είσοδος στον κόσμο της όπερας.

Συνολικά, το «À Paris tous les deux» είναι ένα έξυπνο, κομψό και εξωστρεφές εγχείρημα. Χωρίς να επιχειρεί να αντικαταστήσει την εμπειρία μιας πλήρους οπερατικής παραγωγής, λειτουργεί ως πρόσκληση, ως πρώτη γνωριμία και ως υπενθύμιση ότι οι μεγάλες ιστορίες έρωτα και απώλειας εξακολουθούν να μας αφορούν.