Βιδάλης: Ιδιωτικά ΑΕΙ – Ο έλεγχος στην αποφοίτηση!

Με μια αδιανόητη απόφασή του το ΣτΕ έχει καταστρέψει την οργάνωση της ανώτατης εκπαίδευσης, όπως τη θέλει το Σύνταγμα. Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία: το δικαστήριό μας ακολούθησε πρόθυμα την κυβέρνηση, αγνοώντας την απόφαση Poplawski του δικαστηρίου της ΕΕ, που αποκλείει ρητά την υπεροχή του ενωσιακού δικαίου, όταν υπάρχουν αντίθετες ρητές διατάξεις των εθνικών Συνταγμάτων [Poplawski, της 24ης Ιουνίου 2019, C-573/17. Βλ. σκέψη 76.]. Βρισκόμαστε έτσι σε κατάσταση απόλυτης ανασφάλειας, που επιβεβαιώνεται άλλωστε με την αγωνία των κυβερνώντων να αναθεωρήσουν το άρθρο 16, παρά το ότι το ΣτΕ το παρέκαμψε «θεσμικά».

Όμως, ο νόμος που άνοιξε την πόρτα στα ιδιωτικά ΑΕΙ θεωρείται ότι ισχύει και παράγει αποτελέσματα, δηλαδή επενδύσεις σε «μη κερδοσκοπικές» (όπως λέγονται) επιχειρήσεις, καθώς και πρώτες εγγραφές απογοητευμένων από τις πανελλαδικές εξετάσεις παιδιών και γονέων.

Ακόμη και αν οι υπόλοιπες συνταγματικές διατάξεις για τα ΑΕΙ -ότι είναι αποκλειστικά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή ότι οι καθηγητές τους είναι δημόσιοι λειτουργοί- εξ ορισμού δεν συμβιβάζονται με ιδιωτικές σχολές, πώς να αγνοήσει κανείς αυτά τα τετελεσμένα;

Από την άποψη αυτή, έχει δίκιο η εκπρόσωπος της ΕΛΑΣ, που μίλησε για «ασφάλεια δικαίου». Για τον αυστηρότερο έλεγχο όμως των ιδιωτικών πανεπιστημίων, δεν αρκούν οι γενικόλογες διακηρύξεις της. Χρειάζεται κάτι παραπάνω.

Ναι, οι επιχειρήσεις αυτές δεν μπορούν να καταργηθούν από τη μια μέρα στην άλλη -σαν να μιλάγαμε για κατεδάφιση αυθαιρέτων σε δάση- επειδή κανείς δεν μπορεί να αγνοεί τα παιδιά και τους γονείς που δεν φταίνε σε τίποτε. Όμως -ευτυχώς- το ΣτΕ δεν πείραξε ολόκληρο το άρθρο 16 του Συντάγματος για την Παιδεία. Άφησε ανέπαφη την «αποστολή» του κράτους να διασφαλίζει την ποιότητά της, καθώς και την «εποπτεία» των ΑΕΙ, έστω και αν αυτά αυτοδιοικούνται: αυτοδιοίκηση δεν σημαίνει αυτονομία από το κράτος.

Αν λοιπόν θέλει να είναι κανείς πιο συγκεκριμένος στον «αυστηρότερο έλεγχο» των ιδιωτικών ΑΕΙ, τι θα εμπόδιζε να νομοθετήσει εξετάσεις αποφοίτησης ενώπιον ανεξάρτητης επιτροπής του δημοσίου, αποτελούμενης από καθηγητές δημόσιων ΑΕΙ;

Ο θεσμός αυτός, που ίσχυσε στο παρελθόν για όλα τα ιδιωτικά σχολεία και εξακολουθεί να ισχύει στα ιδιωτικά ΕΠΑΛ, θα διασφάλιζε την αποστολή του κράτους ως προς την ανώτατη εκπαίδευση και θα έδινε πρακτικό νόημα στην εποπτεία των ιδιωτικών σχολών. Γιατί οι προληπτικοί έλεγχοι για την ποιότητα των σπουδών (που προβλέπονται τώρα) δεν σημαίνουν απολύτως τίποτε, αν η ποιότητα δεν επιβεβαιώνεται με την επίδοση του φοιτητή στις τελικές εξετάσεις.

Κυρίως, όμως, αυτός ο θεσμός θα καθησύχαζε τους φοιτητές και τους γονείς τους ότι το επίπεδο των σπουδών είναι εγγυημένο, όχι γενικά (με την αδειοδότηση της σχολής) αλλά ύστερα από δοκιμασία στην πράξη, με ό,τι θετικό αυτό θα σήμαινε για την αναγνώριση του πτυχίου στην αγορά εργασίας. Εκτός αν το κράτος αποφασίσει να αποποιηθεί τη συνταγματική αποστολή του ή απλώς δεν εμπιστεύεται την ακαδημαϊκή του κοινότητα…

Ο Τ.Κ. Βιδάλης είναι Συνταγματολόγος και εμπειρογνώμων στην ΕΕ. Συντονίζει την πρωτοβουλία «Το Φρούριο των Πολιορκητών» στο Facebook και το YouTube