Μάρθα Φριντζήλα: “Η πόλη ανήκει στους πολίτες. Δεν παίζουμε στο survivor, δεν είμαστε ντεκόρ”

Το «Μας Πήρανε την Πόλη» είναι από εκείνα τα τραγούδια που σε κάνουν να χαμογελάς και, σχεδόν την ίδια στιγμή, να νιώθεις μια μικρή ασφυξία. Με τη φωνή της Μάρθας Φριντζήλα, τη μουσική του Μίμη Νικολόπουλου και τους στίχους της Φωτεινής Λαμπρίδη (Novel Vox), το νέο αυτό τραγούδι μετατρέπει το gentrification, την εκτόξευση των ενοικίων και τον υπερτουρισμό σε μια πικρή, χορευτική σάτιρα.

Από τα Πατήσια και την Ελασσόνα μέχρι τη Μαδρίτη, τη Γρανάδα και το Μάτσου Πίτσου, οι στίχοι περιγράφουν μια πραγματικότητα γνώριμη σε όλο και περισσότερους ανθρώπους: γειτονιές που αλλάζουν χαρακτήρα, σπίτια που μετατρέπονται σε βραχυχρόνιες μισθώσεις, κάτοικοι που εκτοπίζονται και πόλεις που μοιάζουν να αντιμετωπίζουν τους ανθρώπους τους περισσότερο ως προσωπικό εξυπηρέτησης παρά ως πολίτες.

Η Μάρθα Φριντζήλα ερμηνεύει το τραγούδι χωρίς περιττές εξάρσεις, αφήνοντας το χιούμορ και την οργή των στίχων να συνυπάρξουν. Όπως μας λέει, προσπάθησε να το τραγουδήσει όσο πιο απλά μπορούσε, την ώρα που μέσα της ήθελε να ουρλιάξει.

Με αφορμή την κυκλοφορία του τραγουδιού, η Μάρθα Φριντζήλα μιλά για την πόλη που παύει να ανήκει στους κατοίκους της, για τη σάτιρα ως «αντιασφυξιογόνα μάσκα» απέναντι στην τοξική πραγματικότητα, για την Αθήνα του gentrification και για τον πολιτισμό που μπορεί ακόμη να λειτουργήσει ως μορφή αντίστασης.

Ποιο είναι το πρώτο συναίσθημα που γεννήθηκε όταν διαβάσατε τους στίχους της Φωτεινής Λαμπρίδη;

Εγκλωβισμός. Η αίσθηση του αναπόδραστου που, τελικά, είναι μια φούσκα και το χιούμορ σαν καρφίτσα θα την σκάσει.

Πιστεύετε ότι η σάτιρα είναι ένας τρόπος να αντέχουμε την πραγματικότητα όπως έχει διαμορφωθεί;

Η σάτιρα είναι κάτι σαν αναπνευστήρας μέχρι να βγεις στην επιφάνεια. Μια αντιασφυξιογόνα μάσκα μέσα στην τοξική πραγματικότητα.

Πόσο λεπτή είναι η ισορροπία ανάμεσα στο να κάνεις τον ακροατή να γελάσει αλλά ταυτόχρονα να τον προβληματίσεις. Πώς προσεγγίσατε όλο αυτό στην ερμηνεία σας;

Πιστεύω πως όλοι καταλαβαίνουν πως το πράγμα έχει παραγίνει: όσο και να γελάσεις , ξέρεις ότι αυτή η επέλαση της βαρβαρότητας δεν θα αφήσει όρθιο τίποτα στο διάβα της. Τώρα, για αυτούς που δεν έχουν πάρει χαμπάρι τι να πω; Αυτοί ούτε θα προβληματιστούν ούτε θα γελάσουν. Όσο για την ερμηνεία, στο μυαλό μου άκουγα την φωνή του Νίκου Παπάζογλου να το τραγουδάει. Προσπάθησα να το πω όσο πιο απλά και ασχολίαστα μπορούσα, γιατί το μέσα μου ήθελε να ουρλιάξει.

Τι σημαίνει για εσάς η φράση «Μας πήραν την πόλη» σήμερα;

Η πόλη ανήκει στους πολίτες. Η πόλη είναι πολιτισμός, ζωή, δημιουργία, συνεργασία, αλληλεγγύη. Δεν είναι αποικία, δεν παίζουμε στο survivor, δεν είμαστε ντεκόρ. Αυτό σκέφτομαι.

Το τραγούδι σχολιάζει την αλλαγή του αστικού τοπίου και το gentrification. Πώς βιώνετε αυτές τις αλλαγές στην Αθήνα;

Δραματικά. Είμαι από τους ανθρώπους που εγκατέλειψαν το κέντρο λόγω αυτής της μεγάλης μπίζνας που διαδραματίζεται την τελευταία δεκαετία. Κι ακόμα δεν έχει κορυφωθεί. Αλλά σφοδρότερα το βιώνουν οι άνθρωποι που ζουν στα προσφυγικά ή που ψάχνουν να νοικιάσουν ένα σπίτι στο λεκανοπέδιο χωρίς να χρειαστεί να δώσουν ένα νεφρό. Οι άνθρωποι που αναγκάζονται να ξενοικιάσουν, να πουλήσουν το πατρικό τους, να κλείσουν τα μαγαζιά τους, να αφήσουν την γειτονιά τους που καταλήφθηκε από Airbnb, frozen yogourt και τουρίστες.

Πιστεύετε ότι ο πολιτισμός μπορεί να λειτουργήσει αντίσταθμιστικα στην αλλοίωση των πόλεων;

Εξαρτάται πώς εννοούμε τον πολιτισμό. Ας πούμε, ένας φυτευτός θεσμός ή δέκα αλλοπρόσαλλα φεστιβάλ που δεν γεννιούνται από την ανάγκη της πόλης, που δεν φωτίζουν και δεν αναδεικνύουν την ταυτότητά της ή αρχιτεκτονικά εκτρώματα που αλλοιώνουν την φυσιογνωμία της αλλοτριώνουν την πολη. Η πόλη είναι ζωντανός οργανισμός, κοιλοπονεί, γεννάει πολιτισμό. Αυτός ο πολιτισμός μπορεί να λειτουργήσει αντισταθμιστικά στην επέλαση του βόρβορου.

Πώς ήταν η συνεργασία σας με τον Μίμη Νικολόπουλο και τη Φωτεινή Λαμπρίδη;

Με τη Φωτεινή γνωριζόμαστε πάρα πολλά χρόνια. Έχουμε συνεργαστεί αρκετές φορές και μιλάμε την ίδια γλώσσα. Η συνεργασία μαζί της είναι αβίαστη και οργανική, μας βγαίνει πολύ φυσικά. Τον Μίμη τον γνώρισα φέτος. Είναι τόσο ταλαντούχος, χαλαρός και ακομπλεξάριστος που η συνθήκη για την συνεργασία ήταν ιδανική.

Πόσο σημαντικό είναι να συνεργάζεστε με δημιουργούς που έχουν κοινωνικό πρόσημο στη δουλειά τους;

Η αλήθεια είναι ότι η συνεργασία με έναν καλλιτέχνη χωρίς κοινωνική ανησυχία, χωρίς αντίληψη, χωρίς ευαισθησία και ενσυναίσθηση δεν έχει για μένα ενδιαφέρον. Είμαστε jedi καλλιτέχνες, η σκοτεινή πλευρά θα σε καταπιεί άμα είσαι μπιτ αναίσθητος. Όπως λέει κι ο Jaul: αν δεν διαλέξεις πλευρά, σε τραβάει η άλλη πισθάγκωνα.

Το βίντεο του Αριστοτέλη Παπακωνσταντίνου συνομιλεί με τους στίχους. Υπήρχε κάποια εικόνα που θεωρείτε ότι αποτυπώνει καλύτερα το νόημα του τραγουδιού;
Η εικόνα του ζευγαριού να περπατάει χέρι με χέρι ανάποδα μέσα σε ένα αδιάφορο πλήθος αποτυπώνει για μένα το νόημα: μαζί ενωμένοι και κόντρα στο ρεύμα.