Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Πριν ο Ε65 αλλάξει οριστικά τη διαδρομή προς την Ήπειρο, ταξιδέψαμε στον τελευταίο μεγάλο εθνικό άξονα που επιβιώνει μια άλλη Ελλάδα, για το τελευταίο πορτρέτο ενός δρόμου που εξαφανίζεται ως βασική αρτηρία.
Η εθνική όδος Ιωαννίνων-Τρικάλων ήταν ο τελευταίος μεγάλος διαπεριφερειακός άξονας της ηπειρωτικής Ελλάδας που υποχρέωνε τους οδηγούς να εγκαταλείπουν τον αυτοκινητόδρομο και να συνεχίζουν για δεκάδες χιλιόμετρα σε δρόμο παλιάς χάραξης.
Από την Παρασκευή, ο Ε65 φτάνει πλέον από την Καλαμπάκα μέχρι τα Γρεβενά, και συνδέεται με την Εγνατία Οδό.
Ο παλιός άξονας, μέσω Κατάρας – πριν ανοίξει η Εγνατία – και στη συνέχεια μέσω Καλαμπάκας, ήταν ουσιαστικά το τελευταίο τμήμα της εθνικής με προδιαγραφές επαρχιακού δικτύου.
Δεν ήταν τυπικά «επαρχιακή οδός», αλλά τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά του παραπέμπουν σε επαρχιακό δρόμο: μία λωρίδα ανά κατεύθυνση, πολλές στροφές, διασταυρώσεις, διέλευση από οικισμούς και χαμηλές ταχύτητες.
Το NEWS 24/7 ταξίδεψε μέχρι την Ήπειρο για να καταγράψει το τέλος μιας εποχής.
ΚΑΤΑΡΑ: Ο ΔΡΟΜΟΣ ΠΟΥ ΕΝΩΝΕ ΔΥΟ ΕΛΛΑΔΕΣ
Εδώ δεν υπάρχουν ΣΕΑ. Υπάρχουν ταβέρνες, παχιές σκιές και τρεχούμενα νερά που κατεβαίνουν την Πίνδο.
«Ο δρόμος έγινε το 1969. Το 1974 μαζί με εργάτες έφτιαξα το μαγαζί που βλέπετε πίσω» αφηγείται ο Δημήτρης Βλιώρας, κτηνοτρόφος από το Πετρόπορο Τρικάλων που τώρα παραθερίζει στον Κάμπο του Δεσπότη μαζί με την κυρά του Ντίνα Βλιώρα.
Ο Κάμπος του Δεσπότη είναι μια τοποθεσία στον ορεινό όγκο της Πίνδου, στον αυχένα της διαβόητης Κατάρας, κατά μήκος της παλαιάς Εθνικής Οδού Τρικάλων – Ιωαννίνων, σε υψόμετρο που πλησιάζει τα 1.700.
«Μέχρι 15 Σεπτέμβρη φέρναμε τα ζώα βοσκούσανε στον αυχένα και μετά επιστρέφαμε στα Τρίκαλα», αφηγείται ο κύριος Δημήτρης, όσο η κυρία Ντίνα μας κερνά λουκούμια.
Ο αυχένας της Κατάρας αποτελεί φυσικό σύνορο μεταξύ Ηπείρου και Θεσσαλίας.
Στα δημοσιεύματα της δεκαετίας του 1980 και του 1990 επαναλαμβάνεται σχεδόν κάθε χειμώνα το ίδιο μοτίβο. Εκατοντάδες αυτοκίνητα, νταλίκες και λεωφορεία εγκλωβισμένα στην Κατάρα, με τον στρατό, την Τροχαία και τα εκχιονιστικά να προσπαθούν να ανοίξουν τον δρόμο.
Ένας μάγειρας από τα χάνια της εποχής, που συνάντησε το NEWS 24/7 στο Μέτσοβο, διηγήθηκε πως ένα χειμώνα οι επιβάτες είχαν κατακλύσει για μερόνυχτα το πανδοχείο και κοιμόντουσαν δίπλα στα καλοριφέρ.
Η διαδρομή απαιτούσε ιδιαίτερη εμπειρία. Οι οδηγοί των ΚΤΕΛ Ιωαννίνων και Τρικάλων γνώριζαν κάθε στροφή, κάθε σημείο όπου κρατούσε πάγο και κάθε πλαγιά που μάζευε χιόνι. Για πολλούς επιβάτες, το ταξίδι στην Κατάρα αποτελούσε από μόνο του εμπειρία.
Σχεδόν όλα τα παλιά ρεπορτάζ αναφέρουν ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν ήταν μόνο το χιόνι αλλά οι βαριές νταλίκες που δίπλωναν στις ανηφόρες ή δεν φορούσαν εγκαίρως αλυσίδες, με αποτέλεσμα να μπλοκάρουν ολόκληρο το πέρασμα και να ακινητοποιούνται πίσω τους λεωφορεία και Ι.Χ.
Η ΠΑΛΙΑ (ΠΛΕΟΝ) ΕΘΝΙΚΗ ΟΔΟΣ
Βγαίνοντας από την Κατάρα και εισερχόμενοι στην εθνική οδό Τρικάλων-Ιωαννίνων φτάνουμε στον Κορυδαλλό. Εκεί συναντάμε το μοναδικό βενζινάδικο στη διαδρομή μας και την ιδιοκτήτρια του, Ειρήνη.
«Δε θα το κρατήσω μετά την επέκταση του Ε65. Έχει πολλά έξοδα. Έπειτα από 41 χρόνια μάλλον έκανε τον κύκλο του», λέει στο NEWS 24/7. «Θα πάμε Καλαμπάκα, θα ψάξουμε άλλη δουλειά. Εγώ, ίσως φτιάξω άλλο πρατήριο εκεί. Όλα αυτά τα χρόνια δουλεύαμε κυρίως με ξένους, που έρχονταν από Ηγουμενίτσα ή ανέβαιναν στην Ήπειρο».
Λίγο παραπάνω η ταβέρνα του Βασίλη Καραμήτρου είναι το πιο φημισμένο pit stop για τα αναμμένα φρένα των οδηγών.
Ανοιχτός εδώ και 31 χρόνια από τον Απρίλιο μέχρι και το Νοέμβριο, λέει χαρακτηριστικά στο NEWS 24/7 ότι ζει με την αγωνία για το πώς θα είναι η ζωή μετά τον Ε65.
«Με έχει φάει το άγχος. Παρακαλάω να έρθει η Πέμπτη για να δω πως θα είναι. Δεν πήρα προσωπικό φέτος, γιατί δεν ήξερα τι θα γίνει. Είμαστε μόνο εγώ και η γυναίκα μου – μας έχει φύγει η πίστη. Πιστεύω, ο δρόμος θα ερημώσει».
ΟΙ ΦΟΡΤΗΓΑΤΖΗΔΕΣ
Σύμφωνα με τους ντόπιους μαγαζάτορες, από τη στιγμή που δόθηκε στην κυκλοφορία ο Ε65 μέχρι και την Καλαμπάκα, η κίνηση μετατοπίστηκε. Οι φορτηγατζήδες αντί να επιλέγουν την Ιονία οδό, επέλεγαν τον επαρχιακό δρόμο που περνούσε μέσα από τα χωριά τους, για να εξοικονομούν κόστος από τα διόδια.
Επόμενη στάση μας είναι το χωριό Ανάληψη.
Θα μπορούσε να είναι το κόσμημα του δρόμου, αλλά το μόνο που έχει απομείνει είναι το γάργαρο νερό του Πηνειού. Από το σημείο αυτό ξεκινά το περίφημο ποτάμι που αργότερα κατηφορίζει στον θεσσαλικό κάμπο. Μέχρι πριν μερικά χρόνια το ξέφωτο φιλοξενούσε εστιατόριο και βενζινάδικο.
Όπως μας πληροφόρησαν ντόπιοι, το εστιατόριο έμεινε ξενοίκιαστο τα τελευταία τρία χρόνια με την σκέψη ότι η παράδοση του Ε65 θα περιόριζε την πελατεία. Το βενζινάδικο από την άλλη, το κατάπιε η φύση, καθώς τα νερά που κατεβαίνουν από το βουνό στάθηκαν πιο δυνατά από τους τόνους τσιμέντο που έριξαν για να το κρατήσουν όρθιο.
Σήμερα παραμένει άτυπα το πιο πολυσύχναστο μέρος για την ανάπαυση των φορτηγατζήδων και ένα πρόχειρο πλύσιμο, πριν τη συνέχεια της πολύωρης οδήγησης.
Σε ένα άνοιγμα του δρόμου λίγο έξω από το χωριό Τρυγόνα, εντοπίζουμε μια παρέα δέκα γυναικών.
Παραθερίζουν εκεί από το Πάσχα και φεύγουν πίσω για τις πόλεις τον Οκτώβρη. Κάθε απόγευμα έχουν ραντεβού. Παρκάρουν τους άντρες τους στο σπίτι, κατεβαίνουν τον δρόμο με τα πόδια και συναντιούνται στο άτυπο πάρκο τους.
«Δε μας χωράνε τα παγκάκια», λέει η Ελένη περιπαιχτικά, χαρούμενη για τη συντροφιά που κρατά η μια στην άλλη.
Μοιράζονται και αυτές μια αγωνία για τα εγκαίνια της Πέμπτης. Να φύγει ο θόρυβος, αλλά να μείνει ο κόσμος, μας λένε. Καημός τους είναι πότε θα φύγουν οι νταλίκες, παρόλο που τους κάνουν χάζι.
Όσο βρισκόμαστε μαζί τους ένα φορτηγό περνά και τους κορνάρει. «Έχουμε κάνει και τις παρέες μας», λένε χαμογελώντας.
Η ΥΠΑΙΘΡΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΣΤΡΟΦΕΣ
Ο Γιάννης Παπαϊωάννου, ιδιοκτήτης του Grill στην Τρυγώνα νιώθει αισιόδοξος αλλά και παραμελημένος. Μαζί με την γυναίκα του Ελένη, έχουν τέσσερα παιδιά. Συντηρούν την ταβέρνα και παράλληλα εκτρέφουν πέστροφες.
«Δε θα επηρεαστούμε. Πιστεύω ο τουρίστας που θα βγει στην Ηγουμενίτσα μόλις θα δει την έξοδο Μετέωρα, θα στρίψει. Εμείς πονούσαμε επειδή υπήρχαν οι νταλίκες. Αμα φύγουν αυτές, μια χαρά βολτίτσα κάνεις. Ένα 50% της κίνησης να υπάρχει θα είμαι ευχαριστημένος».
Ο πατέρας του, Χρήστος Παπαϊωάννου, έκανε το μαγαζί το 1988 και θυμάται ακόμη πως ήταν τα πράγματα ακόμη και πριν την Εθνική.
«Όσοι περνούσανε την Κατάρα, ψάχνανε κάποιο μέρος να ξεκουραστούν αυτοί και τα φρένα από τα αυτοκίνητα τους. Όλοι ήθελαν κάπου να σταματήσουν, αλλά υπήρχαν και περισσότερα μαγαζιά τότε. Τώρα σιγά σιγά κλείνουν».
Όλη η οικογένεια συμφωνεί σε κάτι: νιώθει παραμελημένη.
«Για να κατέβεις στο δρόμο που έχουμε το ιχθυοτροφείο, πρέπει να έχεις τανκς. Αυτοί που σου δίνουν την άδεια δεν είναι αρμόδιοι για να σου φτιάχνουν το δρόμο για να πας στη δουλειά σου; Αυτό το ιχθυοτροφείο είναι 41 χρονών – 150 αιτήσεις κάναμε κι ακόμα ο δρόμος είναι χάλια.
«Άμα ήταν φυσιολογικός ο δρόμος, θα μπορούσες να αυξήσεις λίγο πιο άφοβα την παραγωγή. Τώρα τι να κάνω; Μου ‘φυγε η μαγκιά» λέει ο Νίκος, ως δεύτερη γενιά.
«Αν πηγαίνεις στο πολιτικό τους γραφείο, όλοι λένε ‘’Ναι, ναι, θα το κάνω’’. Να που περνάνε τέσσερα χρόνια όμως, και περνάνε γρήγορα. Έρχονται εκλογές και το έργο επαναλαμβάνεται. Και έτσι περνάνε 45 χρόνια», περιγράφει ο Χρήστος που έχτισε δυο επιχειρήσεις στην Τρυγώνα.
ΤΕΛΟΣ ΕΠΟΧΗΣ
Η ολοκλήρωση του Ε65 έκλεισε μια εκκρεμότητα δεκαετιών, αλλά με ιδιαίτερα υψηλό δημόσιο κόστος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιευτεί, η συνολική δαπάνη για το Δημόσιο και την Ευρωπαϊκή Ένωση έφτασε περίπου τα 2,12 δισ. ευρώ, ποσό τετραπλάσιο από τον αρχικό σχεδιασμό των 500 εκατομμυρίων ευρώ. Παράλληλα, από τα 239 χλμ. του έργου, μόλις 78,5 χλμ. κατασκευάστηκαν με συμμετοχή του παραχωρησιούχου, ενώ τα υπόλοιπα 160,6 χλμ. υλοποιήθηκαν ως δημόσιο έργο.
Για τους περισσότερους οδηγούς, ο δρόμος αυτός θα αποτελέσει μια ανάμνηση.
Για όσους όμως έζησαν από αυτόν, κάθε αυτοκίνητο που δε θα περνάει πια θα είναι μια μικρή υπενθύμιση ότι, μαζί με έναν δρόμο, τελειώνει και μια ολόκληρη εποχή.
