Όταν οι τσίχλες και τα παγωτά βαφτίζονται “κρίσιμες υποδομές” κυβερνοασφάλειας

Βιομηχανίες παγωτού, εταιρείες που κατασκευάζουν χριστουγεννιάτικα λαμπιόνια και Γερμανοί ιδιοκτήτες ακινήτων ενδέχεται σύντομα να βρεθούν υπό την “ομπρέλα” της ευρωπαϊκής προστασίας από τις κυβερνοαπειλές.

Όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, νομικοί με ειδίκευση στην τεχνολογία προειδοποιούν μέσω του POLITICO ότι αυτοί οι φαινομενικά άσχετοι κλάδοι οδεύουν προς την κατάταξή τους στις “κρίσιμες υποδομές” της ΕΕ. Δηλαδή, στην ίδια κατηγορία με τα εργοστάσια παραγωγής ρεύματος, τις εγκαταστάσεις ύδρευσης και τα ενεργειακά δίκτυα.

Αυτό είναι το τελευταίο εμπόδιο στην εφαρμογή της Οδηγίας NIS2 της ΕΕ, η οποία μπορεί να ψηφίστηκε το 2022, αλλά τα κράτη-μέλη ακόμα παλεύουν να την ενσωματώσουν. Η ανάγκη για σαφείς προτεραιότητες στη διάθεση των πόρων είναι πιο επιτακτική από ποτέ, καθώς η Ευρώπη δέχεται ένα πρωτοφανές κύμα κυβερνοεπιθέσεων, ενισχυμένο από την Τεχνητή Νοημοσύνη και τις υβριδικές τακτικές.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έπρεπε να έχουν θεσπίσει τους σχετικούς νόμους έως τα τέλη του 2024. Οι καθυστερήσεις, όμως, ανάγκασαν πολλές επιχειρήσεις και τους συμβούλους τους να τρέχουν την τελευταία στιγμή για να προσαρμοστούν. Οι φορείς των πλέον κρίσιμων τομέων καλούνται τώρα να εγγραφούν στις εθνικές αρχές κυβερνοασφάλειας, πράγμα που απαιτεί να γνωρίζουν με ακρίβεια αν ο νόμος τους αφορά.

Εκεί ακριβώς αρχίζουν τα δύσκολα. Νομικοί και βουλευτές φέρνουν ως παράδειγμα ακόμα και τους χονδρεμπόρους τσίχλας, αναδεικνύοντας το μέγεθος της σύγχυσης.

Αυτές οι ακραίες περιπτώσεις αποτυπώνουν το πραγματικό αδιέξοδο που καλούνται να λύσουν οι εταιρείες με τους νομικούς τους — προσθέτοντας άλλον έναν γύρο γραφειοκρατίας, την ίδια ώρα που η ΕΕ διακηρύσσει ότι θέλει να την περιορίσει.

Παράλληλα, αναδεικνύεται η γενικότερη δυστοκία στην εφαρμογή της NIS2. Οικονομικοί γίγαντες όπως η Γαλλία και η Ισπανία δεν έχουν καν ψηφίσει τους εθνικούς τους νόμους, ενώ στη Γερμανία οι εγγραφές των εταιρειών προχωρούν με ρυθμούς χελώνας.

Στον αντίποδα, στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας, υποστήριξε ότι ο νόμος διαθέτει ασφαλιστικές δικλείδες: εξαιρεί γενικά τις μικρές επιχειρήσεις και προβλέπει ηπιότερες υποχρεώσεις για τους λιγότερο κρίσιμους φορείς.

Ορισμένοι, πάντως, από τους τομείς που, βάσει του γράμματος του νόμου, κινδυνεύουν να θεωρηθούν «κρίσιμες υποδομές», προκαλούν πραγματική έκπληξη.

“Σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, το παγωτό δεν είναι η πρώτη σου προτεραιότητα”

Η Οδηγία NIS2 καλύπτει την παραγωγή, τη μεταποίηση και τη διανομή τροφίμων, μια απόλυτα λογική επιλογή, αφού ένα παράλυτο δίκτυο τροφοδοσίας συνιστά άμεση απειλή για το κοινωνικό σύνολο.

Η καθολικότητα αυτή, όμως, είχε απρόβλεπτες παρενέργειες. Η Τσέχα ευρωβουλευτής Markéta Gregorová, επικεφαλής των εργασιών για ένα νέο νομοθετικό πακέτο που στοχεύει στην απλούστευση της NIS2, έκρουσε δημόσια τον κώδωνα του κινδύνου.

Σε πρόσφατο συνέδριο σημείωσε ότι οι μεγάλες βιομηχανίες παγωτού ενδέχεται να εμπίπτουν στο νόμο. «Προφανώς, σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, το παγωτό δεν είναι η πρώτη σου προτεραιότητα», σχολίασε χαρακτηριστικά.

Ο κλάδος των τροφίμων αποδεικνύεται ο πιο περίπλοκος. Σύμφωνα με τον Andreas Daum της δικηγορικής Noerr, ο νόμος καλύπτει μέχρι και τους μεγάλους χονδρεμπόρους τσίχλας. Από την πλευρά της, γερμανική εμπορική ένωση διευκρίνισε δημοσίως στα μέλη της ότι οι παραδοσιακοί φούρνοι εξαιρούνται από τα μέτρα.

Χάκερ στα χριστουγεννιάτικα λαμπιόνια

Ενόψει των επόμενων εορτών, αναλογιστείτε το εξής: Ο κατασκευαστής των χριστουγεννιάτικων λαμπιονιών μπορεί να υπάγεται στη NIS2, δηλαδή στην ίδια κατηγορία με τις ταχυδρομικές υπηρεσίες και τη βιομηχανία χημικών.

Όπως εξηγεί ο Jurriaan Jansen, εταίρος της Norton Rose στο Άμστερνταμ, αυτό συμβαίνει επειδή η «κατασκευή φωτεινών διακοσμητικών για χριστουγεννιάτικα δέντρα» εντάσσεται στις οικονομικές δραστηριότητες που επικαλείται η Οδηγία.

Αν και ο νόμος κατατάσσει τα λαμπιόνια στους «σημαντικούς» και όχι στους «ουσιώδεις» τομείς, ο Jansen σημειώνει ότι μια πιθανή διαταραχή στην αγορά τους δεν συνιστά συστημικό κίνδυνο ούτε απειλή για τη δημόσια ασφάλεια. «Πρόκειται αναμφίβολα για μια παράδοξη εξέλιξη», τονίζει.

Σχολεία και ιδιοκτήτες ακινήτων

Ειδικοί προειδοποιούν ότι ορισμένοι οργανισμοί κινδυνεύουν να θεωρηθούν διαχειριστές κρίσιμων υποδομών εξαιτίας δραστηριοτήτων εντελώς άσχετων με το βασικό τους αντικείμενο.

Βέλγος ευρωβουλευτής αποκάλυψε πέρυσι ότι μεγάλα σχολεία που διαθέτουν φωτοβολταϊκά στην οροφή «κατατάσσονται τυπικά ως παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας». Αυτό τα φέρνει αντιμέτωπα με ένα δυσβάσταχτο κόστος συμμόρφωσης, την ώρα που στερούνται παντελώς εξειδικευμένου προσωπικού κυβερνοασφάλειας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, απαντώντας στον ευρωβουλευτή, δεν αρνήθηκε το ενδεχόμενο, αλλά υποστήριξε ότι οι επικείμενες μεταρρυθμίσεις στο ψηφιακό πλαίσιο της ΕΕ θα απλοποιήσουν τους κανόνες.

Παρόμοιο μπέρδεμα επικρατεί και στη Γερμανία. Ιδιοκτήτες που εκμισθώνουν πολλά διαμερίσματα και μετακυλίουν το κόστος του ίντερνετ στους ενοικιαστές μέσω των κοινοχρήστων, κινδυνεύουν —βάσει δικαστικής απόφασης του 2021— να θεωρηθούν πάροχοι τηλεπικοινωνιών.

«Είναι πιθανό, ανάλογα με το πώς έχει συνταχθεί το μισθωτήριο», επισημαίνει ο Daum. Το αν αυτό τους εμπλέκει αυτόματα στους νέους κανόνες κυβερνοασφάλειας μένει να φανεί στην πράξη: «Δεν υπάρχει ακόμα ούτε δικαστικό προηγούμενο, ούτε σχετική οδηγία από τις ρυθμιστικές αρχές».