Κίνα: Έφηβοι στρέφονται σε φάρμακα που “μουδιάζουν το μυαλό”

Στα 14 της, η Xiaomei, μια μαθήτρια με υψηλές επιδόσεις από παράκτια επαρχία της Κίνας, άρχισε να παίρνει μεγάλες ποσότητες φαρμάκων, αναζητώντας έναν τρόπο να χαλαρώσει από την πίεση των εξετάσεων.

Στην αρχή ένιωθε απλώς ζάλη. Πολύ γρήγορα, όμως, άρχισε να αναζητά ξανά το αίσθημα «μουδιάσματος», το οποίο, όπως περιγράφει, της προσέφερε μια προσωρινή διέξοδο από το άγχος.

Για δύο χρόνια έκανε κατάχρηση διαφορετικών συνταγογραφούμενων σκευασμάτων, τα οποία αγόραζε μέσω διαδικτύου χωρίς να έχουν συνταγογραφηθεί στην ίδια ή σε μέλος της οικογένειάς της.

«Όταν ένιωθα υπερβολική πίεση από το διάβασμα, όταν δεν τα πήγαινα καλά στις εξετάσεις ή όταν τσακωνόμουν με τους γονείς μου, έπαιρνα αυτά τα φάρμακα», είπε στο BBC. «Προσπαθούσα να ξεφύγω από την πραγματικότητα».

Η ιστορία της δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Το BBC εντόπισε δεκάδες ανάλογες μαρτυρίες Κινέζων εφήβων σε διαδικτυακές ομάδες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Το κοινό στοιχείο στις περισσότερες περιπτώσεις είναι η πίεση. Νέοι αναζητούν μέσα από συνταγογραφούμενα φάρμακα αυτό που περιγράφεται ως «φαρμακευτικό high», ανταλλάσσοντας μεταξύ τους εμπειρίες και πληροφορίες για ουσίες που προκαλούν αίσθημα αποστασιοποίησης ή ευφορίας.

Η πίεση των εξετάσεων

Η πραγματική έκταση του προβλήματος είναι δύσκολο να υπολογιστεί, καθώς τα επίσημα στοιχεία παραμένουν περιορισμένα. Οι κινεζικές αρχές, ωστόσο, έχουν αναγνωρίσει ότι η κατάχρηση συνταγογραφούμενων φαρμάκων αυξάνεται, ιδιαίτερα μεταξύ ανηλίκων.

Τα τελευταία χρόνια έχουν επιβληθεί αυστηρότεροι περιορισμοί σε ορισμένα σκευάσματα. Όταν όμως ένα φάρμακο τίθεται υπό έλεγχο, αρκετοί νέοι αναζητούν γρήγορα εναλλακτικές, σύμφωνα με έρευνα του 2025 για το Ινστιτούτο Πρόληψης Εγκλήματος του κινεζικού υπουργείου Δικαιοσύνης.

Η Xiaomei περιγράφει ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό σχολικό περιβάλλον. Στην επίλεκτη τάξη Χημείας όπου φοιτούσε, μαθητές συζητούσαν τρόπους να «μουδιάσουν» το άγχος τους, φοβούμενοι ότι διαφορετικά θα αισθάνονταν «αποτυχημένοι».

«Είναι πολύ δύσκολο να περάσεις τις εξετάσεις και να παραμείνεις στις επίλεκτες τάξεις. Αν πέσουν οι βαθμοί σου, σε βγάζουν. Όταν αποτυγχάνεις, αισθάνεσαι ότι δεν έχεις καμία ευκαιρία στη ζωή», λέει.

Ο Κινέζος κοινωνιολόγος Xiang Biao, διευθυντής στο Max Planck Institute for Social Anthropology, εξηγεί ότι μεγάλο μέρος της πίεσης προέρχεται και από τις οικογενειακές προσδοκίες.

Η επί δεκαετίες πολιτική του ενός παιδιού σημαίνει ότι πολλές οικογένειες έχουν μόνο ένα παιδί, πάνω στο οποίο συχνά συγκεντρώνονται όλες οι ελπίδες για το μέλλον.

«Οι Κινέζοι έφηβοι περνούν τουλάχιστον εννέα ή δέκα ώρες την ημέρα στο σχολείο. Έχουν πολύ λίγες ευκαιρίες να αναπτύξουν κοινωνικές σχέσεις και να δουν πώς είναι πραγματικά η ζωή», σημειώνει.

Από το άγχος στον αυτοτραυματισμό

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι, σύμφωνα με τους ειδικούς, η πιθανή σύνδεση μεταξύ της κατάχρησης φαρμάκων και των περιστατικών αυτοτραυματισμού.

Το BBC διαπίστωσε ότι σε αρκετές διαδικτυακές ομάδες νέοι συζητούσαν τέτοιες συμπεριφορές ως τρόπο για να «νιώσουν κάτι».

Η Xiaomei, όσο πλησίαζαν κρίσιμες σχολικές εξετάσεις, αναζητούσε όλο και πιο έντονα έναν τρόπο να περιορίσει το άγχος της.

«Η μνήμη μου επιδεινώθηκε πολύ γρήγορα. Δεν μπορούσα να θυμηθώ τίποτα καθαρά και ζούσα συνεχώς σαν να βρισκόμουν σε ομίχλη», λέει.

Τελικά χρειάστηκε να μεταφερθεί στο νοσοκομείο. Για την ίδια, εκείνη η στιγμή άλλαξε και τη σχέση της με τους γονείς της.«Δεν με μάλωσαν ούτε με επέκριναν. Τους ράγισε η καρδιά να με βλέπουν έτσι. Η προσέγγισή τους ήταν ήρεμη», θυμάται.

«Τα παιδιά θέλουν να τα ρωτούν πώς αισθάνονται»

Ο Xiang Biao θεωρεί ότι το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με περιορισμούς στην πώληση φαρμάκων.

«Πολλά παιδιά δέχονται μεγάλη προσοχή, αλλά η προσοχή που θέλουν είναι να τα ρωτούν πώς αισθάνονται. Αν νιώθουν μοναξιά ή άγχος», εξηγεί.

Κατά τους ειδικούς, η Κίνα ενδέχεται να βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ευρύτερη κρίση ψυχικής υγείας μεταξύ των νέων. Μελέτη του 2023 για το κινεζικό Mental Health Blue Book εκτιμούσε ότι σχεδόν 95 εκατομμύρια άνθρωποι στη χώρα πάσχουν από κατάθλιψη, με περισσότερο από το 30% αυτών να είναι κάτω των 18 ετών.

Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει σχέδια για ενίσχυση της ψυχολογικής υποστήριξης στα σχολεία, δημιουργία συμβουλευτικών δομών και αύξηση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας με στόχο ένα πανεθνικό σύστημα έως το 2030.

Παραμένει, ωστόσο, μεγάλη η έλλειψη εξειδικευμένων παιδοψυχιάτρων.

Την ίδια ώρα, η οικονομική αβεβαιότητα ενισχύει την πίεση. Οι προηγούμενες γενιές μεγάλωσαν με την πεποίθηση ότι η σκληρή δουλειά και οι καλές σπουδές εξασφαλίζουν ένα καλύτερο μέλλον. Για τους σημερινούς νέους αυτό δεν θεωρείται πλέον δεδομένο.

Η Xiaomei λέει ότι η σχέση με τους γονείς της βελτιώθηκε όταν άρχισαν πραγματικά να την ακούν. «Το να ξέρω ότι υπήρχε κάποιος δίπλα μου με έκανε να αισθάνομαι πραγματικά καλά», λέει.

Ένας 22χρονος που είχε αντιμετωπίσει κατάθλιψη και κατάχρηση συνταγογραφούμενων φαρμάκων χρησιμοποιεί πλέον τα social media για να αποτρέπει άλλους νέους από το να ακολουθήσουν τον ίδιο δρόμο.

«Ελπίζω να μπορέσετε να αντιμετωπίσετε τη ζωή κατάματα, χωρίς να χρειάζεται να μουδιάζετε τον εαυτό σας. Πιστεύω ότι η ζωή σας μπορεί να γίνει καλύτερη», λέει.