Τι προβλέπεται για τις αλλαγές στις Πανελλήνιες Εξετάσεις- Το κυβερνητικό σχέδιο και αυτό της αντιπολίτευσης

Το εξεταστικό σύστημα πρόσβασης στα κρατικά αλλά και στα μη κρατικά, πλέον, ΑΕΙ φαίνεται ότι θα αλλάξει τα επόμενα χρόνια ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των προσεχών βουλευτικών εκλογών. Τόσο το κυβερνών κόμμα, της Νέας Δημοκρατίας, όσο και τα κόμματα της κεντροαριστερής αντιπολίτευσης, η ΕΛ.ΑΣ και το ΠΑΣΟΚ προσανατολίζονται σε αλλαγές με κατάληξη σε κάποια από τα σχέδια την κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων τουλάχιστον με τη μορφή που τις γνωρίζουμε ως σήμερα.

Ως γνωστόν, η κυβέρνηση έχει αναλάβει την πρωτοβουλία και έχει αρχίσει τον εθνικό διάλογο για το νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο.

Παράλληλα, όμως, τονίζει ότι οι Πανελλαδικές δεν καταργούνται στο παρόν στάδιο. Μάλιστα, το Υπουργείο Παιδείας έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα αλλάξει τίποτα για τους μαθητές που ήδη φοιτούν στο Λύκειο ούτε για όσους ήταν στη Γ΄ Γυμνασίου όταν ξεκίνησε ο διάλογος, δηλαδή την περσινή σχολική σεζόν.

Το Εθνικό Απολυτήριο είναι ουσιαστικά η πρόταση για μια ριζική αλλαγή του τρόπου με τον οποίο ολοκληρώνεται το Λύκειο και, ενδεχομένως, εισάγεται ένας μαθητής στο Πανεπιστήμιο.

Η βασική ιδέα είναι να πάψει το σημερινό παράδοξο: ο μαθητής να περνά τρία χρόνια στο Λύκειο, αλλά η πρόσβασή του στα ΑΕΙ να κρίνεται σχεδόν αποκλειστικά από την επίδοσή του στις Πανελλαδικές Εξετάσεις στο τέλος της Γ΄ Λυκείου.

Η βασική ιδέα είναι να πάψει το σημερινό παράδοξο: ο μαθητής να περνά τρία χρόνια στο Λύκειο, αλλά η πρόσβασή του στα ΑΕΙ να κρίνεται σχεδόν αποκλειστικά από την επίδοσή του σε λίγες εξετάσεις στο τέλος της Γ΄ Λυκείου.

Το μοντέλο του Εθνικού Απολυτηρίου επιχειρεί να μεταφέρει περισσότερο βάρος στη συνολική πορεία του μαθητή στο Λύκειο.

Με το Εθνικό Απολυτήριο, ο στόχος είναι ο βαθμός του μαθητή να αποκτήσει εθνικά αναγνωρισμένη αξιοπιστία και μεγαλύτερη βαρύτητα.

Η γενικότερη λογική της ΝΔ είναι ότι το σημερινό σύστημα εισαγωγής στα Πανεπιστήμια της χώρας, παρά τα προβλήματά του, έχει ένα κρίσιμο πλεονέκτημα: θεωρείται διαφανές και αξιόπιστο επί σειρά δεκαετιών. Επομένως, η αντικατάστασή του μπορεί να γίνει μόνο όταν υπάρξει ένα νέο σύστημα με αντίστοιχες εγγυήσεις.

Ειρήσθω εν παρόδω οι βασικοί άξονες που έχουν τεθεί στον εθνικό διάλογο από την πλευρά της κυβέρνησης είναι:

• ενίσχυση του ουσιαστικού ρόλου του Λυκείου,
• αναβάθμιση της αξιοπιστίας του Απολυτηρίου,
• ασφαλιστικές δικλείδες μεταξύ προφορικής και γραπτής βαθμολογίας,
• ενδεχόμενη δημιουργία Εθνικής Αρχής Εξετάσεων,
• δημιουργία Εθνικού Σώματος Βαθμολογητών,
• αναβάθμιση της Τράπεζας Θεμάτων

Θεωρείται, δε, σχεδόν σίγουρο ότι ο Πρωθυπουργός θα προχωρήσει σε σχετικές ανακοινώσεις τον Σεπτέμβριο κατά την παρουσία του στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.

ΠΑΣΟΚ

Το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να έχει πιο ξεκάθαρη θέση υπέρ της κατάργησης των Πανελλαδικών στη σημερινή τους μορφή. Θεωρεί ότι το σημερινό σύστημα μετατρέπει το Λύκειο σε προθάλαμο προετοιμασίας για εξετάσεις και επιβαρύνει σημαντικά τις οικογένειες μέσω της παραπαιδείας.

Οι τρεις βασικοί άξονες που έχει θέσει είναι:

Αναβάθμιση του Λυκείου και κατοχύρωση της μορφωτικής του αυτοτέλειας.
Κατάργηση των Πανελλαδικών υπό τη σημερινή τους μορφή.
Μείωση της οικονομικής επιβάρυνσης των οικογενειών για την εκπαίδευση των παιδιών τους

Τον Ιούλιο του 2026, μάλιστα, η πρόταση του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης για την Παιδεία παρουσιάστηκε δημόσια με ειδική ενότητα που είχε ως θέμα την «Κατάργηση Πανελλαδικών & Εθνικό Απολυτήριο», γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η συγκεκριμένη κατεύθυνση παραμένει στον πυρήνα της πολιτικής του.

Η ουσιαστική διαφορά από τη ΝΔ είναι ότι το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να αντιμετωπίζει το Εθνικό Απολυτήριο όχι απλώς ως έναν παράλληλο θεσμό που θα βελτιώσει το Λύκειο, αλλά ως τον μηχανισμό που θα αντικαταστήσει τις σημερινές Πανελλαδικές ως διαδικασία εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

ΕΛ.ΑΣ

Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη παρουσίασε τον Ιούλιο του 2026 συγκεκριμένο πακέτο παρεμβάσεων για τη δημόσια Παιδεία, με πρώτη και ρητή πρόταση την κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων.

Το σημερινό σύστημα περιγράφεται ως ένα οικονομικά δυσβάστακτο και ψυχοφθόρο «διόδιο» προς τη γνώση και την τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Η πρόταση, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει:

Νέο Λύκειο με ενιαίο πρόγραμμα γενικής παιδείας στην Α΄ και Β΄ Λυκείου.
Επιλογή κατεύθυνσης στη Γ΄ Λυκείου.
Απομάκρυνση της ύλης «πανεπιστημιακού επιπέδου» από το Λύκειο.
Μετατροπή του Λυκείου σε αυτοτελή μορφωτικό θεσμό και όχι σε προθάλαμο φροντιστηρίου.

Στο ζήτημα της πρόσβασης στα ΑΕΙ, η πρόταση είναι αρκετά συγκεκριμένη:

Πρώτον, στα Τμήματα όπου οι διαθέσιμες θέσεις επαρκούν για τον αριθμό των ενδιαφερομένων, προβλέπεται, σύμφωνα με το σχέδιο, ελεύθερη πρόσβαση, με μοναδική προϋπόθεση το Απολυτήριο Λυκείου.

Δεύτερον, στα Τμήματα όπου η ζήτηση υπερβαίνει τις διαθέσιμες θέσεις, προβλέπονται μεταβατικά εξετάσεις βαθμολογικής κατάταξης και, σε τελική μορφή, εισαγωγή με βάση αποκλειστικά τον βαθμό του Αναβαθμισμένου Απολυτηρίου Λυκείου.

Παράλληλα, προτείνεται και η κατάργηση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής που έχει καθιερώσει η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.

Τα τρία κόμματα συζητούν, με διαφορετικό τρόπο, την ενίσχυση του ρόλου του Λυκείου και του Απολυτηρίου. Η σύγκρουση αφορά το ποιος βαθμός αλλαγής πρέπει να αποφασιστεί και να εφαρμοστεί και κυρίως το αν θα παραμείνει μια εθνική, εξωτερική και ενιαία εξέταση ως βασικό φίλτρο εισαγωγής ή θα μεταφερθεί σταδιακά το κέντρο βάρους στην επίδοση του μαθητή μέσα στο αναβαθμισμένο Λύκειο.