Ουκρανία: Το παρασκήνιο πίσω από τον “πόλεμο” των μυστικών υπηρεσιών

Μια ανταλλαγή πυροβολισμών μεταξύ δύο εκ των κορυφαίων υπηρεσιών πληροφοριών της Ουκρανίας είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό τουλάχιστον τριών αξιωματούχων ασφαλείας, αναδεικνύοντας τους τριγμούς στο εσωτερικό του μηχανισμού ασφαλείας του Κιέβου.

Σημειώνεται ότι το πρωί της Τετάρτης (02/09), ξέσπασε ένοπλη συμπλοκή ανάμεσα στην Κύρια Διεύθυνση Πληροφοριών της Ουκρανίας (HUR) — έναν στρατιωτικό βραχίονα που διαχειρίζεται τις εξωτερικές πληροφορίες — και την Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU), η οποία επικεντρώνεται στην εσωτερική ασφάλεια και τις δραστηριότητες καταπολέμησης της τρομοκρατίας.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαρακτήρισε το περιστατικό «απολύτως ντροπιαστική κατάσταση».

Τι κρύβεται πίσω από αυτή τη διαμάχη μεταξύ SBU και HUR και πόσο σημαντική είναι;

Τι συνέβη

Σύμφωνα με δημοσιεύματα των ουκρανικών μέσων ενημέρωσης, το περιστατικό μεταξύ των κορυφαίων υπηρεσιών πληροφοριών του Κιέβου σημειώθηκε στη συνοικία Ντνιπρόβσκι της πρωτεύουσας, αφότου η SBU έθεσε υπό κράτηση τον Στέπαν Καπλούνοφ, υπαρχηγό του Ρωσικού Σώματος Εθελοντών (RVC) που πολεμά υπέρ της Ουκρανίας.

Το RVC υπάγεται στη HUR.

Η Γενική Εισαγγελία της Ουκρανίας ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι οι αξιωματικοί της SBU είχαν λάβει εντολές να αποτρέψουν μια «τρομοκρατική ενέργεια» της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ρωσίας (FSB).

«Κατά τη διάρκεια έρευνας σε μία από τις διευθύνσεις, ομάδα ατόμων πραγματοποίησε ένοπλη επίθεση κατά της επιχειρησιακής-ανακριτικής ομάδας της SBU», προστίθεται στην ανακοίνωση.

«Προσπάθησαν να εμποδίσουν τη διενέργεια ανακριτικών πράξεων και απέκλεισαν τη διέλευση των αστυνομικών με αυτοκίνητα», σημειώνεται στην ανακοίνωση, ενώ προστίθεται ότι οι επιτιθέμενοι ανήκαν σε «μία από τις μονάδες των Δυνάμεων Άμυνας της Ουκρανίας». Σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης, οι επιτιθέμενοι ήταν μέλη της HUR.

Ο σύμβουλος της ουκρανικής προεδρίας, Ντμίτρο Λίτβιν, επιβεβαίωσε επίσης την εμπλοκή της SBU και της HUR στο επεισόδιο.

Ωστόσο, ο διοικητής της ειδικής μονάδας «Timur» της HUR, σε συνέντευξή του στο Radio Liberty/Radio Free Europe, κατηγόρησε την SBU για απαγωγή του Καπλούνοφ «μέρα μεσημέρι».

Ο διοικητής πρόσθεσε ότι, η SBU ήταν εκείνη που άνοιξε πυρ εναντίον των αξιωματικών της HUR στο σημείο.

Ο Ταράς Μπορόβσκι, δικηγόρος που εκπροσωπεί τον Καπλούνοφ, δήλωσε στην Ukrainska Pravda ότι ένας αξιωματικός της HUR πυροβολήθηκε στο πόδι, αιμορραγούσε και νοσηλεύεται. Ο δεύτερος αξιωματικός, όπως δήλωσε, βρίσκεται επίσης σε σοβαρή κατάσταση στο νοσοκομείο, ενώ ο τρίτος έχει τραυματιστεί ελαφρά.

Ποιος είναι ο Στέπαν Καπλούνοφ;

Ο Καπλούνοφ είναι ρωσικής καταγωγής και μετακόμισε στην Ουκρανία μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Μόσχα το 2014, σύμφωνα με ουκρανικά μέσα ενημέρωσης.

Αφού υπηρέτησε στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις, εντάχθηκε στο RVC το 2022 και έκτοτε υπερασπίζεται την Ουκρανία στον πόλεμο με τη Ρωσία.

Αν και ο Καπλούνοφ παραμένει Ρώσος πολίτης, η Μόσχα τον πρόσθεσε στη λίστα των «τρομοκρατών και ακραίων» λόγω της υποστήριξής του προς την Ουκρανία.

Ο Καπλούνοφ δήλωσε την Πέμπτη (03/09) στο Radio NV ότι απήχθη και ανακρίθηκε λόγω υποψιών ότι ενδέχεται να βρισκόταν σε επαφή με τη ρωσική Υπηρεσία Ασφαλείας FSB, σύμφωνα με τον ιστότοπο The New Voice of Ukraine.

Η αντίδραση Ζελένσκι

Σε δήλωσή του στο Telegram, ο πρόεδρος της Ουκρανίας ανέφερε ότι μίλησε με τον Γενικό Εισαγγελέα της χώρας, Ρουσλάν Κραβτσένκο, ο οποίος ερευνά το περιστατικό μαζί με το Κρατικό Γραφείο Ερευνών.

«Πρέπει να υπάρξει λογοδοσία — συμπεριλαμβανομένων αποφάσεων για το προσωπικό από τους επικεφαλής των υπηρεσιών ασφαλείας σχετικά με τα εμπλεκόμενα άτομα — και πρέπει να διενεργηθούν εσωτερικές έρευνες και στις δύο υπηρεσίες», δήλωσε.

«Εδώ στην Ουκρανία, οι μόνοι πυροβολισμοί που επιτρέπεται να πέφτουν είναι εναντίον των Ρώσων κατακτητών για την υπεράσπιση της χώρας. Το κράτος μας δεν θα ανεχθεί ποτέ κανένα άλλο είδος συμπλοκής», πρόσθεσε.

Έκτοτε, ο Ζελένσκι απέπεμψε τον Όλεγκ Χράμοφ, επικεφαλής του Τμήματος Προστασίας Κρατικών Απορρήτων της SBU.

Ο Κίριλο Μπουντάνοφ, επικεφαλής του Γραφείου της Προεδρίας της Ουκρανίας και πρώην μέλος της HUR, ζήτησε «διεξοδική και αμερόληπτη έρευνα», σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων RBC-Ukraine.

«Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί μια διεξοδική και αμερόληπτη έρευνα, αλλά κανείς δεν έχει το δικαίωμα να απαγάγει στρατιωτικούς ατιμώρητα, να ανοίγει πυρ στους δρόμους των πόλεών μας, να δίνει και να εκτελεί εγκληματικές διαταγές», δήλωσε.

Η αναδιάταξη δυνάμεων στο περιβάλλον Ζελένσκι

Το περιστατικό συμβαίνει την ώρα που η Ουκρανία προχωρά σε ανασχηματισμό του μηχανισμού ασφαλείας της εν μέσω του κλιμακούμενου πολέμου με τη Ρωσία.

Τον Ιανουάριο του 2026, ο Ζελένσκι απομάκρυνε τον Βασίλ Μαλούκ από τη θέση του επικεφαλής της SBU, μεταθέτοντάς τον ώστε να επικεντρωθεί απευθείας σε πολεμικές αποστολές κατά της Ρωσίας.

Ο Ουκρανός πρόεδρος όρισε επίσης τον επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών Κίριλο Μπουντάνοφ ως νέο διευθυντή του γραφείου του και ανακοίνωσε ότι ο επικεφαλής της Υπηρεσίας Εξωτερικών Πληροφοριών, Όλεχ Ιβαστσένκο, θα αντικαταστήσει τον Μπουντάνοφ στην ηγεσία της HUR.

«Η Ουκρανία χρειάζεται μεγαλύτερη εστίαση σε θέματα ασφάλειας, στην ανάπτυξη των Δυνάμεων Άμυνας και Ασφάλειας της Ουκρανίας, καθώς και στις διαπραγματεύσεις, και το Γραφείο του Προέδρου θα υπηρετήσει πρωτίστως την εκπλήρωση αυτών των καθηκόντων του κράτους μας», είχε δηλώσει ο Ζελένσκι.

Τον Ιούλιο, ο Ζελένσκι απέπεμψε επίσης τον Ολεξάντρ Σίρσκι από τη θέση του αρχιστράτηγου της χώρας, διορίζοντας τον Μιχάιλο Ντραπάτι επικεφαλής του στρατού.

Η κίνηση αυτή ακολούθησε διαδηλώσεις έξι ημερών στην πρωτεύουσα, το Κίεβο, οι οποίες προκλήθηκαν από την απομάκρυνση του υπουργού Άμυνας Μιχάηλου Φέντοροφ, ο οποίος είχε προηγουμένως έρθει σε σύγκρουση με τον Σίρσκι.

Σύμφωνα με έκθεση του Carnegie Politika, της πλατφόρμας μέσων ενημέρωσης και ανάλυσης του Κέντρου Carnegie Russia Eurasia στο Βερολίνο, ο ανασχηματισμός του Ζελένσκι στον τομέα της ασφάλειας “υποδηλώνει μια συνειδητή προσπάθεια ώστε η προεδρία να αποκτήσει τον πλήρη και άμεσο έλεγχο όλων των υπηρεσιών επιβολής του νόμου“.

“Οι εν λόγω ανακατατάξεις έρχονται σε μια περίοδο που οι έρευνες κατά της διαφθοράς άρχισαν για άλλη μια φορά να στρέφονται κατά υψηλόβαθμων στελεχών του περιβάλλοντος του προέδρου, αναζωπυρώνοντας τις εντάσεις μεταξύ της προεδρικής διοίκησης και των ανεξάρτητων φορέων καταπολέμησης της διαφθοράς”, σημειώνεται στην έκθεση.

“Το αν αυτό θα μεταφραστεί σε νέα πίεση προς την Εθνική Υπηρεσία Καταπολέμησης της Διαφθοράς της Ουκρανίας μένει να φανεί, αλλά οι αλλαγές προσωπικού ενισχύουν σαφώς την ικανότητα της προεδρικής διοίκησης να διαμορφώνει τη σχέση μεταξύ των υπηρεσιών ασφαλείας και του συστήματος επιβολής του νόμου της Ουκρανίας“, προσθέτει η έκθεση.

Σύμμαχοι του Ζελένσκι έχουν επίσης κατηγορηθεί για διαφθορά.

Τον περασμένο Νοέμβριο, ένα σκάνδαλο διαφθοράς που ενέπλεκε τον επιχειρηματικό εταίρο του Ζελένσκι, πολιτικούς συμμάχους και μια ομάδα φερόμενων ως παρανομούντων που κερδοσκοπούσαν από μονοπώλιο πυρηνικής ενέργειας συγκλόνισε την Ουκρανία.

Η Εθνική Υπηρεσία Καταπολέμησης της Διαφθοράς της Ουκρανίας (NABU) και η Ειδική Εισαγγελία Καταπολέμησης της Διαφθοράς (SAPO), δημοσίευσαν βίντεο και ηχογραφήσεις στις οποίες η ομάδα φαίνεται να χρησιμοποιεί ψευδώνυμα και κωδικές λέξεις για να συζητήσει δωροδοκίες και μίζες ύψους δεκάδων εκατομμυρίων δολαρίων.

Ο Ζελένσκι, η προεκλογική εκστρατεία του οποίου κατά της διαφθοράς είχε βρει μεγάλη ανταπόκριση στους ψηφοφόρους το 2019, προσπάθησε τον Ιούλιο να περιορίσει την αυτονομία και των δύο υπηρεσιών, αφότου εκείνες ξεκίνησαν έρευνες σε βάρος συμμάχων και πρώην επιχειρηματικών εταίρων του. Ωστόσο, υπαναχώρησε μετά τις μαζικές διαδηλώσεις.