Καθαρισμός αίματος: Τι είναι η πλασμαφαίρεση

Η πλασμαφαίρεση είναι μια εξειδικευμένη ιατρική διαδικασία καθαρισμού του αίματος, κατά την οποία το πλάσμα (το υγρό μέρος του αίματος) διαχωρίζεται από τα κυτταρικά του στοιχεία με σκοπό την απομάκρυνση παθογόνων ουσιών.

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, το αίμα του ασθενούς οδηγείται μέσω μιας φλεβικής γραμμής σε ένα ειδικό μηχάνημα (διαχωριστή).

Εκεί, τα κύτταρα του αίματος – δηλαδή τα ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια, καθώς και τα αιμοπετάλια – διαχωρίζονται πλήρως από το πλάσμα. Το πλάσμα αυτό, το οποίο περιέχει τις βλαβερές ουσίες, όπως αντισώματα, τοξίνες ή φλεγμονώδεις πρωτεΐνες, απορρίπτεται.

Στη συνέχεια, τα υγιή κύτταρα του αίματος επιστρέφουν στον οργανισμό του ασθενούς, αφού πρώτα αναμειχθούν με ένα υγρό υποκατάστασης, το οποίο συνήθως είναι διάλυμα λευκωματίνης (αλβουμίνης), φυσιολογικός ορός ή φρέσκο κατεψυγμένο πλάσμα από δότες.

Η μέθοδος αυτή λειτουργεί ουσιαστικά ως ένα “φίλτρο” και εφαρμόζεται σε ένα ευρύ φάσμα σοβαρών παθήσεων, κυρίως αυτοάνοσων και νευρολογικών, όπου το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στον οργανισμό.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν το σύνδρομο Guillain-Barré, η βαριά μυασθένεια (Myasthenia Gravis), η σκλήρυνση κατά πλάκας σε περιόδους έξαρσης, καθώς και ορισμένες αιματολογικές και νεφρικές διαταραχές.

Απομακρύνοντας προσωρινά τα επιθετικά αντισώματα από την κυκλοφορία, η πλασμαφαίρεση προσφέρει άμεση ανακούφιση από τα συμπτώματα, σταθεροποιεί την υγεία του ασθενούς και του δίνει τον απαραίτητο χρόνο να ανταποκριθεί στις μακροχρόνιες φαρμακευτικές θεραπείες.

Η πλασμαφαίρεση είναι γενικά μια ασφαλής και καλά ανεκτή διαδικασία, ωστόσο, όπως κάθε ιατρική πράξη, ενδέχεται να παρουσιάσει ορισμένες παρενέργειες. Η πιο συχνή παρενέργεια είναι πτώση της αρτηριακής πίεσης. Λόγω της μεταβολής του όγκου των υγρών στο σώμα κατά τη μεταφορά του αίματος στο μηχάνημα, ο ασθενής μπορεί να νιώσει ζάλη, ναυτία, αδυναμία ή τάση για λιποθυμία.

Ασθενείς με ήδη σοβαρή, μη σταθεροποιημένη καρδιακή ανεπάρκεια ή σοβαρές προϋπάρχουσες αρρυθμίες πρέπει να περνούν από αυστηρό ιατρικό έλεγχο, καθώς η διαδικασία μπορεί να μην είναι ασφαλής για αυτούς.

Αυτό γιατί το αντιπηκτικό που χρησιμοποιείται στο μηχάνημα δεσμεύει το ασβέστιο του ασθενούς. Η προσωρινή αυτή πτώση του ασβεστίου (και του καλίου) αλλάζει το ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς. Σε έναν άνθρωπο με υγιή καρδιά προκαλεί απλώς ένα μούδιασμα. Σε έναν ασθενή όμως που έχει ήδη προδιάθεση για σοβαρές αρρυθμίες, η ηλεκτρολυτική αυτή διαταραχή μπορεί να πυροδοτήσει επικίνδυνες για τη ζωή ταχυαρρυθμίες (όπως κοιλιακή ταχυκαρδία ή μαρμαρυγή)

Όταν το αίμα βρίσκεται εκτός σώματος (στο μηχάνημα), η ποσότητα του αίματος που κυκλοφορεί στις στεφανιαίες αρτηρίες μειώνεται προσωρινά. Μια εξασθενημένη καρδιά που λειτουργεί ήδη στα όριά της μπορεί να πάθει ισχαιμία (έλλειψη οξυγόνου), προκαλώντας στηθάγχη (πόνο στο στήθος) ή ακόμα και έμφραγμα. 

Συνεπώς, αν η πλασμαφαίρεση κριθεί απολύτως απαραίτητη για τη ζωή ενός τέτοιου ασθενούς (π.χ. για μια άλλη σοβαρή νόσο), η διαδικασία γίνεται αποκλειστικά σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) ή με στενή παρακολούθηση από καρδιολόγο, χρησιμοποιώντας ειδικά φάρμακα για τη διατήρηση της πίεσης και συνεχή χορήγηση ασβεστίου.