Εκλογές στη Σουηδία: Θα μπει για πρώτη φορά η ακροδεξιά στην κυβέρνηση;

Η Σουηδία προσέρχεται στις κάλπες την Κυριακή σε μια εξαιρετικά αμφίρροπη εκλογική αναμέτρηση, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει για πρώτη φορά την ακροδεξιά στην κυβέρνηση, εφόσον τα κόμματα της δεξιάς καταφέρουν να εξασφαλίσουν πλειοψηφία.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν το κεντροαριστερό μπλοκ της αντιπολίτευσης να προηγείται, με τη Μαγκνταλένα Άντερσον των Σοσιαλδημοκρατών να θεωρείται το φαβορί για να επιστρέψει στην πρωθυπουργία έπειτα από τέσσερα χρόνια στην αντιπολίτευση. Ωστόσο, το προβάδισμα του μπλοκ της έχει περιοριστεί αισθητά τις τελευταίες ημέρες της προεκλογικής εκστρατείας.

Η συμμαχία της δεξιάς με τους ακροδεξιούς

Το 2022, ο σημερινός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον, ηγέτης των κεντροδεξιών Μετριοπαθών, έσπασε ένα μακροχρόνιο πολιτικό ταμπού, συνάπτοντας συμφωνία με τους ακροδεξιούς Σουηδούς Δημοκράτες (SD), ώστε να μπορέσει να σχηματιστεί κυβέρνηση μειοψηφίας.

Όπως λέει ο Guardain, η συμφωνία αυτή έδωσε στους Σουηδούς Δημοκράτες δυσανάλογα μεγάλη επιρροή στην κυβερνητική πολιτική, ιδιαίτερα στους τομείς της εγκληματικότητας και της μετανάστευσης. Ο Κρίστερσον έχει πλέον προχωρήσει ακόμη περισσότερο, υποσχόμενος υπουργικές θέσεις στο SD εφόσον επανεκλεγεί.

Οι εκλογές διεξάγονται λίγες ημέρες μετά την πρωτιά του εθνικιστικού Alternative für Deutschland (AfD) σε σημαντικές εκλογές στη Γερμανία και ενώ η Μαρίν Λεπέν προηγείται στις δημοσκοπήσεις για τις προεδρικές εκλογές της επόμενης χρονιάς στη Γαλλία.

Ανησυχία για τα ανθρώπινα δικαιώματα

Νομικοί και ειδικοί στα πολιτικά δικαιώματα προειδοποιούν ότι ένα τέτοιο εκλογικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να υπονομεύσει ακόμη περισσότερο τη μακροχρόνια φήμη της Σουηδίας ως διεθνούς υπερασπιστή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η οποία έχει ήδη πληγεί σημαντικά υπό τη σημερινή κυβέρνηση.

«Αυτό που είδαμε τα τελευταία τέσσερα χρόνια είναι τεράστιες αλλαγές στις πολιτικές για την εγκληματικότητα και τη μετανάστευση», δήλωσε ο Τζον Στάουφερ, νομικός διευθυντής της οργάνωσης Civil Rights Defenders.

«Αυτή είναι και η ανησυχία για την επόμενη κυβερνητική θητεία: ότι αυτή η κυβέρνηση θα συνεχίσει με σαφή στόχο να μειώσει περαιτέρω τον αριθμό των ανθρώπων που έρχονται στη Σουηδία, τον αριθμό όσων μπορούν να λάβουν προστασία, αλλά και να φύγουν από τη Σουηδία όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι με μεταναστευτικό υπόβαθρο, είτε διά της βίας είτε οικειοθελώς».

«Να κάνουμε ξανά τη Σουηδία Σουηδία»

Το μανιφέστο των Σουηδών Δημοκρατών περιλαμβάνει δεσμεύσεις για εισαγωγή της έννοιας του «αντι-σουηδικού αισθήματος» στη νομοθεσία περί υποκίνησης μίσους κατά εθνοτικών ομάδων, για ανάκληση αδειών μόνιμης διαμονής και για περαιτέρω περιορισμό της μετανάστευσης.

Ένα από τα συνθήματα του κόμματος είναι η υπόσχεση να «κάνει ξανά τη Σουηδία Σουηδία».

Παρά τις πρόσφατες αλλαγές –μεταξύ άλλων τις απελάσεις εφήβων, τη μείωση του ορίου ποινικής ευθύνης και την αποστολή 14χρονων σε φυλακές ενηλίκων– πολλοί ψηφοφόροι και πολιτικοί εξακολουθούν να βλέπουν τη Σουηδία ως «πρωταθλήτρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες, όπου τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν σημαντικό μέρος», σημείωσε ο Στάουφερ.

«Είναι όμως απολύτως σαφές ότι οι Σουηδοί Δημοκράτες δεν έχουν αυτή τη φιλοδοξία. Δεν βλέπουν τη Σουηδία ως σημαντικό παίκτη σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Επομένως, θα υπάρξει μικρότερη έμφαση σε αυτά και μικρότερη συμβολή της Σουηδίας στην ανάπτυξη του νομικού πλαισίου γύρω από τα ανθρώπινα δικαιώματα», είπε.

Και πρόσθεσε: «Είναι εύλογο να υποθέσει κανείς ότι η αρνητική τάση θα συνεχιστεί με το SD στην κυβέρνηση, ότι η εικόνα της Σουηδίας στο εξωτερικό θα συνεχίσει να επιδεινώνεται και ότι η χώρα θα θεωρείται όλο και λιγότερο πρότυπο στα ανθρώπινα δικαιώματα και περισσότερο μια χώρα σαν όλες τις άλλες. Για κάποιο διάστημα η Σουηδία θεωρούνταν εξαίρεση».

Στροφή προς τα δεξιά και από τους Σοσιαλδημοκράτες

Σε μια προσπάθεια να ανακτήσει ψηφοφόρους, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Άντερσον έχει επίσης μετακινηθεί προς τα δεξιά στα ζητήματα της εγκληματικότητας, της μετανάστευσης και της ένταξης.

Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με τον Στάουφερ, ότι ακόμη και μια νίκη της αριστεράς δύσκολα θα οδηγούσε σε ανατροπή των σημερινών σκληρών πολιτικών.

«Με μια κυβέρνηση υπό τους Σοσιαλδημοκράτες, πολλά από όσα θεωρούμε προβληματικά δεν πρόκειται να ανατραπούν. Ίσως όμως η αρνητική εξέλιξη να μην συνεχιστεί με τον ίδιο τρόπο», είπε.

Τα μικρότερα κόμματα μπορεί να κρίνουν το αποτέλεσμα

Με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν οριακή διαφορά και με την πρόωρη ψηφοφορία να αναμένεται σε επίπεδα ρεκόρ, οι επιδόσεις των μικρότερων κομμάτων μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικές.

Οι Φιλελεύθεροι, ένα μικρό κόμμα που συμμετέχει στον κυβερνητικό συνασπισμό, ενδέχεται να αποδειχθούν κρίσιμοι για τη δυνατότητα της δεξιάς να σχηματίσει κυβέρνηση. Η ηγέτιδά τους, Σιμόνα Μοχαμόσον, έχει προκαλέσει αντιδράσεις τους τελευταίους μήνες λόγω της προσέγγισής της με τον ηγέτη των Σουηδών Δημοκρατών, Τζίμι Όκεσον.

Στην αριστερά, καθοριστική μπορεί να αποδειχθεί η συμμετοχή των ψηφοφόρων του Κόμματος του Κέντρου.

Την ίδια ώρα, το Αριστερό Κόμμα (Vänsterpartiet) έχει σημειώσει κάποια άνοδο στις δημοσκοπήσεις και ελπίζει ότι αυτό μπορεί να αποτελέσει ένδειξη μεγαλύτερης δυναμικής. Ειδικά στον δήμο της Στοκχόλμης κερδίζει έδαφος έναντι των Μετριοπαθών και φιλοδοξεί να αναδειχθεί δεύτερη μεγαλύτερη πολιτική δύναμη.

«Οι Σουηδοί Δημοκράτες έχουν ήδη κερδίσει τη μάχη για τη μετανάστευση»

Οι Σουηδοί Δημοκράτες έχουν ήδη επιβάλει την ατζέντα τους στο μεταναστευτικό στα κυρίαρχα σουηδικά κόμματα, σύμφωνα με τον Μπο Πέτερσον, καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Μάλμε.

Κατά τον ίδιο, οι εκλογές μπορεί να αποτελέσουν δοκιμασία για το κατά πόσο το ακροδεξιό κόμμα εξακολουθεί να έχει κάτι περισσότερο να προσφέρει στους Σουηδούς ψηφοφόρους.

«Τα κυρίαρχα κόμματα έχουν υιοθετήσει περιοριστικές πολιτικές για τη μετανάστευση και έτσι δεν απομένουν πολλά για να πει το SD, “εμείς είμαστε οι μοναδικοί και υποστηρίζουμε αυτό”», είπε. «Έχουν γίνει πλέον ξεκάθαρο κομμάτι του κατεστημένου».

«Μεγάλη τομή» μια είσοδος του SD στην κυβέρνηση

Ο Φρέντρικ Φούρτενμπαχ, ανώτερος πολιτικός συντάκτης της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης Sveriges Radio, εκτιμά ότι εάν επικρατήσουν τα κόμματα της δεξιάς, οι Σουηδοί Δημοκράτες πιθανότατα θα λάβουν αρκετά υπουργικά χαρτοφυλάκια, κάτι που θα συνιστούσε «μεγάλη τομή» για το κόμμα.

Αν, αντίθετα, η δεξιά χάσει τις εκλογές, εκτιμά ότι θα ακολουθήσει εσωτερική συζήτηση στα κεντροδεξιά κόμματα για το «αν επέτρεψαν στους Σουηδούς Δημοκράτες να πλησιάσουν υπερβολικά».

Υγεία, ασφάλεια, μετανάστευση και οικονομία στην κορυφή της ατζέντας

Τα σημαντικότερα ζητήματα για τους ψηφοφόρους είναι η υγεία, η δημόσια τάξη και ασφάλεια, η μετανάστευση και η οικονομία της Σουηδίας.

Έπειτα από έντονες τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις μεταξύ των πολιτικών αρχηγών, η τελευταία από τις οποίες πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Παρασκευής, τα αποτελέσματα αναμένονται το βράδυ της Κυριακής. Ωστόσο, ο σχηματισμός κυβέρνησης θα μπορούσε να απαιτήσει εβδομάδες ή ακόμη και μήνες διαπραγματεύσεων.

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν μια εξαιρετικά αμφίρροπη μάχη. Δημοσκόπηση της Dagens Nyheter/Ipsos την Παρασκευή έδειξε διαφορά μόλις 0,3 ποσοστιαίων μονάδων μεταξύ των δύο μπλοκ, αποτέλεσμα που θα έδινε 175 έδρες στο μπλοκ της Άντερσον και 174 στο μπλοκ του Κρίστερσον.