Πετρέλαιο θέρμανσης: Η “μάχη” για την τιμή εκκίνησης – Το σχέδιο της κυβέρνησης

Σε έναν αγώνα δρόμου για να περιοριστεί το νέο κύμα ενεργειακών ανατιμήσεων, εν όψει ενός δύσκολους κατά εκτιμήσεις αναλυτών, χειμώνα, εισέρχεται η κυβέρνηση, με το πετρέλαιο θέρμανσης να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των παρεμβάσεων.

Έτσι, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προανήγγειλε την Πέμπτη από το ΕΡΤnews ένα νέο πακέτο μέτρων, το οποίο αναμένεται να εξειδικευτεί στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, με βασικό στόχο η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης στις 15 Οκτωβρίου να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο.

Δυσμενείς προβλέψεις

Το κυβερνητικό σχέδιο, πάντως, έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για την αγορά καυσίμων. Όπως ανέφερε ο Πρωθυπουργός, χωρίς παρέμβαση η τιμή εκκίνησης, με τα σημερινά δεδομένα, θα ξεκινούσε σχεδόν από τα 2 ευρώ το λίτρο, επίπεδο που θα δημιουργούσε σημαντική επιβάρυνση για τα νοικοκυριά πριν ακόμη ξεκινήσει ουσιαστικά η χειμερινή περίοδος. Κι όλα αυτά εν όψει ενός δύσκολου χειμώνα, που όπως χαρακτηριστικά τόνισε, χθες, σε ενημέρωση δημοσιογράφος ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης Κ. Σταμπολής, ξεκινά από μια δυσμενή αφετηρία καθώς τα παγκόσμια στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, δεν έχουν αναπληρωθεί, μετά και τις αποφάσεις για μείωσή τους προς όφελος της ρευστότητας της αγοράς, με αποτέλεσμα οι πιέσεις στις τιμές να αναμένονται έτι πιο έντονες.

Στα καθ’ ημάς, πάντως, με βάση τα λεχθέντα του Πρωθυπουργού, η παρέμβαση δεν θα στηριχθεί σε ένα μόνο μέτρο. Συγκεκριμένα, ο σχεδιασμός προβλέπει συνδυασμό κρατικής στήριξης και συμμετοχής των διυλιστηρίων, ενώ παράλληλα προωθείται οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Ανοιχτό παραμένει και το ενδεχόμενο παρέμβασης στα περιθώρια κέρδους της αλυσίδας εμπορίας καυσίμων, ενώ ο πρωθυπουργός άφησε επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας έκτακτης και προσωρινής μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, εφόσον υπάρξει το απαιτούμενο δημοσιονομικό περιθώριο και ευρωπαϊκή έγκριση.

Στο επίκεντρο η τιμή στην αντλία

Η βασική κυβερνητική επιδίωξη, πάντως, είναι να περιοριστεί το αρχικό σοκ στην αντλία. Η τιμή των 1,75 ευρώ το λίτρο αποτελεί το σημείο αναφοράς, καθώς σε αυτό περίπου το επίπεδο είχε ολοκληρωθεί η περσινή περίοδος διάθεσης. Βέβαια και εκεί η τιμή σε σχέση με πέρυσι είναι σημαντικά πιο ακριβή. Υπενθυμίζεται ότι τον Οκτώβριο του 2025 η εκκίνηση διάθεσης είχε γίνει στα 1,13 ευρώ περίπου, κάτι που σημαίνει ότι για μια μέση παραγγελία 1000 λίτρων, η επιβάρυνση, για τιμή 1,75 ευρώ ανά λίτρο υπερβαίνει τα 600 ευρώ.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε, πάντως, ότι η κυβέρνηση επιδιώκει η φετινή πρεμιέρα να γίνει χαμηλότερα από αυτό το επίπεδο, προαναγγέλλοντας «σημαντική στήριξη» τόσο από το Δημόσιο όσο και από τα διυλιστήρια.

Το τελικό ύψος της παρέμβασης, ωστόσο, θα κριθεί από τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια και από το μείγμα των μέτρων που θα επιλεγεί.

Το επίδομα θέρμανσης στο νέο πακέτο

Παράλληλα με την προσπάθεια συγκράτησης της τιμής του καυσίμου, η κυβέρνηση προχωρά σε οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Ουσιαστικά η πρόθεση της κυβέρνησης είναι από τη μία να περιοριστεί η τιμή που θα συναντά ο καταναλωτής στην αντλία και από την άλλη να ενισχυθεί απευθείας το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών που αντιμετωπίζουν αυξημένες ανάγκες θέρμανσης.

Το επίδομα δεν αφορά αποκλειστικά όσους χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς καλύπτει διαφορετικές μορφές θέρμανσης και λαμβάνει υπόψη τις κλιματικές συνθήκες ανά περιοχή. Ο πρωθυπουργός, μάλιστα, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην οριζόντια αύξησή του, την οποία παρουσίασε ως δεύτερο βασικό πυλώνα της παρέμβασης.

Μάλιστα, με βάση τις πληροφορίες του Ertnews εκτιμάται ότι το επίδομα θέρμανσης θα αυξηθεί περίπου 20%. Άρα, με βάση το πλάνο των βαθμοημερών (ο δείκτης που χρησιμοποιείται και συνδυάζει τις θερμικές απαιτήσεις ανά γεωγραφική περιοχή για τα νοικοκυριά) για μια οικογένεια με δύο παιδιά, π.χ. στην Αρκαδία, που τον περσινό χειμώνα για να ζεσταθεί με ηλεκτρική ενέργεια έλαβε 705 ευρώ, φέτος με αύξηση 20% θα πάρει 846 ευρώ.

Η ίδια οικογένεια στην ορεινή Αρκαδία, εάν πέρσι για να ζεσταθεί με πετρέλαιο πήρε επίδομα 556 ευρώ, φέτος θα λάβει 667 ευρώ. Και αν χρησιμοποιήσει φυσικό αέριο, φέτος θα πάρει 723 ευρώ αντί για 603 ευρώ που πήρε πέρσι.

Στο τραπέζι και ο ΕΦΚ

Κρίσιμο παράγοντα, ωστόσο, για τη διαμόρφωση της τελικής τιμής αποτελεί ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης. Μια προσωρινή μείωσή του θα μπορούσε να μεταφραστεί άμεσα σε χαμηλότερη τιμή στην αντλία, όμως ταυτόχρονα συνεπάγεται απώλεια φορολογικών εσόδων.

Γι’ αυτό και η κυβέρνηση εμφανίζεται ιδιαίτερα προσεκτική ως προς το συγκεκριμένο εργαλείο. Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι μια έκτακτη μείωση του ΕΦΚ θα μπορούσε να εξεταστεί μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα και εφόσον υπάρξει η απαραίτητη ευρωπαϊκή έγκριση. «Θα το έκανα έκτακτα για συγκεκριμένο διάστημα. Μόνιμο μέτρο δεν μπορεί να γίνει, γιατί δημιουργεί μια πολύ μεγάλη τρύπα στα δημόσια οικονομικά», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η εξίσωση είναι συνεπώς σύνθετη:. Δηλαδή, όσο μεγαλύτερη είναι η φορολογική παρέμβαση, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η άμεση επίδραση στην τιμή του καυσίμου, αλλά τόσο αυξάνεται και το δημοσιονομικό κόστος.

Η αγορά έχει ήδη δείξει τις ανάγκες της

Ειδικότερα, η σημασία της παρέμβασης γίνεται πιο εμφανής αν εξεταστεί η εικόνα της αγοράς του πετρελαίου θέρμανσης. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, κατανάλωση από τον Οκτώβριο έως και τον Απρίλιο ανήλθε σε 901.719 τόνους την περίοδο 2024-2025, έναντι 795.639 τόνων την περίοδο 2025-2026, καταγράφοντας συνολική υποχώρηση περίπου 12%.

Έτσι, κ Κατά τη διάρκεια της περιόδου διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης, ο ΕΦΚ ανέρχεται σε 28 λεπτά το λίτρο αποφέροντας, με βάση τις περσινές καταναλώσεις, στο Δημόσιο έσοδα πάνω από 224 εκατ. ευρώ

Παράταση της στήριξης στο diesel

Επίσης, στο ίδιο κυβερνητικό πακέτο εντάσσεται και το πετρέλαιο κίνησης. Η κυβέρνηση έχει ήδη προαναγγείλει την επέκταση της στήριξης και για τον Οκτώβριο, καθώς η άνοδος των διεθνών τιμών έχει μεταφερθεί στην εγχώρια αγορά.

Η παρέμβαση στο diesel αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις μεταφορές, τα logistics και τις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν επαγγελματικά οχήματα. Ο πρωθυπουργός επιβεβαίωσε ότι η στήριξη θα συνεχιστεί και τον επόμενο μήνα, ενώ το ακριβές ύψος της παρέμβασης αναμένεται να αποσαφηνιστεί μαζί με το συνολικό πακέτο.

Επιστρέφει στο προσκήνιο το πλαφόν στα περιθώρια

Ένα ακόμη εργαλείο που εξετάζεται αφορά τα περιθώρια κέρδους στην αλυσίδα εμπορίας καυσίμων. Η επαναφορά περιορισμών στα περιθώρια αποτελεί έναν τρόπο ώστε μέρος των αυξήσεων στη διεθνή αγορά να μην μεταφέρεται αυτούσιο στην τελική τιμή.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση είχε χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν, με την κυβέρνηση να επιδιώκει αυτή τη φορά να περιορίσει πρόσθετες επιβαρύνσεις σε μια αγορά που ήδη λειτουργεί υπό έντονες πληθωριστικές πιέσεις.

Την ίδια στιγμή, ο πρωθυπουργός απέκλεισε, επί του παρόντος, την επιλογή μιας έκτακτης φορολόγησης των διυλιστηρίων, επιλέγοντας τη συμμετοχή τους στη συγκράτηση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης.

Το ενεργειακό κόστος ανοίγει και δεύτερο μέτωπο

Η πίεση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στα υγρά καύσιμα, όπου το βράδυ της Πέμπτης καταγράφηκε μια σχετική αποκλιμάκωση στις διεθνείς τιμές του αργού, που έφτασε κοντά στα 103 δολάρια ανά βαρέλι (το μπρεντ) από τα 108 δολάρα. Η ενεργειακή αγορά, προφανώς, παραμένει ιδιαίτερα ευμετάβλητη, με τις διεθνείς εξελίξεις να επηρεάζουν ταυτόχρονα πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια.

Στην ελληνική αγορά ηλεκτρισμού, η τιμή της Αγοράς Επόμενης Ημέρας για την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου διαμορφώθηκε στα 168,90 ευρώ/MWh, αυξημένη κατά περίπου 19% σε ημερήσια βάση, ενώ η μέγιστη ωριαία τιμή έφτασε τα 262,75 ευρώ/MWh.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα σύνθετο κόστος για τις επιχειρήσεις. Το ακριβότερο diesel επιβαρύνει μεταφορές και διανομή, ενώ οι υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου αυξάνουν το λειτουργικό κόστος παραγωγής.

Ειδικά, για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις το πρόβλημα είναι ακόμη πιο έντονο, καθώς τα περιθώρια απορρόφησης νέων αυξήσεων είναι περιορισμένα. Φούρνοι, ζαχαροπλαστεία, εστιατόρια, καθαριστήρια και άλλες ενεργοβόρες δραστηριότητες καλούνται να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα το κόστος ενέργειας, καυσίμων και μεταφορών.

Το ζητούμενο για την κυβέρνηση είναι πλέον να ανακόψει τη μετάδοση του ενεργειακού κόστους στην οικονομία, χωρίς να εξαντλήσει τα δημοσιονομικά περιθώρια. Η παρέμβαση στο πετρέλαιο θέρμανσης αποτελεί το πρώτο και πιο άμεσο τεστ αυτού του σχεδιασμού.

Οι τελικές αποφάσεις, πάντως, αναμένονται στις αρχές της επόμενης εβδομάδας. Τότε θα φανεί το πώς θα τρέξει η διαδικασία, εάν δηλαδή η το “κούρεμα” στην τιμή π.χ. στο πετρέλαιο θέρμανσης, θα γίνει όπως και στο ντίζελ κίνησης, το ποιο θα είναι το ακριβές ύψος της κρατικής στήριξης, η συμμετοχή των διυλιστηρίων, η νέα ενίσχυση του επιδόματος και, κυρίως, εάν και σε ποιο βαθμό θα ενεργοποιηθεί το φορολογικό εργαλείο του ΕΦΚ.

Σε κάθε περίπτωση, η κυβέρνηση επιχειρεί να πετύχει έναν διπλό στόχο, αφενός, να μην ξεπεράσει η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης το κρίσιμο όριο των 1,75 ευρώ και ταυτόχρονα να περιοριστεί η επίπτωση του νέου ενεργειακού κύματος στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και στο κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.