Στην τελική ευθεία για το καλώδιο Ελλάδας- Κύπρου

Στην τελική ευθεία φαίνεται πως μπαίνει το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας- Κύπρου (GSI), καθώς η σχετική NAVTEX πιθανόν να εκδοθεί και μέσα στο Σαββατοκύριακο, 7 και 8 Νοεμβρίου. 

Ο χρόνος θα αρχίσει ειδικότερα να μετρά αντίστροφα από σήμερα Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, καθώς θα συνεδριάσει η Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ) σχετικά με το αίτημα της αναδόχου εταιρείας Nexans για την κατ’ εξαίρεση χρήση του εξειδικευμένου ερευνητικού πλοίου «VB Abeille Marengo».

Το ερευνητικό πλοίο έχει μάλιστα σύμφωνα με πληροφορίες ενημερώσει το Λιμεναρχείο Ηρακλείου, όπου έχει καταπλεύσει από τις 27 Οκτωβρίου, ότι σήμερα θα αναχωρήσει από το κρητικό λιμάνι.

Από τη στιγμή που η ΕΧΑΕΘ αποφανθεί θετικά σχετικά με το αίτημα της Nexans, η διαδικασία θα ολοκληρωθεί με γρήγορους ρυθμούς. Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, θα υπογράψει τη σχετική απόφαση, η οποία θα σταλεί στο υπουργείο Άμυνας, ώστε η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού να εκδώσει τη σχετική NAVTEX με την οποία θα γνωστοποιηθούν οι περιοχές και η διάρκεια των ερευνών.

Οι έρευνες θα ξεκινήσουν από τη θαλάσσια περιοχή της Κάσου, όπου σταμάτησαν οι εργασίες του ιταλικού ερευνητικού πλοίου Ievoli Relume το καλοκαίρι του 2024, όταν η Τουρκία είχε στειλει τέσσερα πολεμικά πλοια, αμφισβητώντας την ελληνική ΑΟΖ.

Η γαλλική “ασπίδα” στο καλώδιο

Το ερώτημα είναι λοιπόν εάν και πως θα αντιδράσει η Τουρκία αυτή τη φορά. Το καλώδιο Ελλάδας- Κύπρου έχει εν τω μεταξύ αποκτήσει γαλλική σφραγίδα, καθώς τον περασμένο Αύγουστο ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος Meridiam πήρε το πλειοψηφικό πακέτο της GSI. 

Επισήμως δεν έχει ξεκαθαρίσει εάν έχει λάβει γραπτή ενημέρωση από τη γαλλική εταιρεία η Τουρκία, όπως είχε ζητήσει ο Τούρκος ΥΠΕΞ, Χακάν Φιντάν. Η ελληνική πλευρά είχε πάντως αποδεχθεί να υπάρξει ενημέρωση της Τουρκίας, εφόσον συνοδευόταν από τη ρητή διευκρίνιση ότι δεν αποτελεί αίτημα αδειοδότησης.

Σημειωτέον ότι ο Γάλλος πρόεδρος, Εμμανουέλ Μακρόν, συνομίλησε τηλεφωνικά με τον Τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στις 28 Οκτωβρίου, μία ημέρα μετά τον κατάπλου του Abeille Marengo στο Ηράκλειο Κρήτης. Επισήμως το καλώδιο δεν ήταν στην ατζέντα της συζήτησης, αλλά προφανώς και τέθηκε το ζήτημα.

Εν τω μεταξύ χθες η Γαλλίδα πρέσβης στην Άγκυρα, Ιζαμπέλ Ντυμόντ, συναντήθηκε με τον υφυπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας. Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι, ο οποίος είναι και επικεφαλής της τουρκικής Διεύθυνσης Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πως συνδέεται το καλώδιο με τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ

Φαίνεται πάντως ότι η συνεδρίαση της ΕΧΑΕΘ, που θα δρομολογήσει την έκδοση της NAVTEX για το καλώδιο, καθυστέρησε, καθώς στην Αθήνα ανέμεναν τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ. Τα οποία ήταν τέτοια που εκτιμάται ότι ευνοούν την επανέναρξη των ερευνών για το καλώδιο, δεδομένου ότι στο νέο, ελεγχόμενο από τους Δημοκρατικούς, Κογκρέσο, θεωρείται ότι θα υπάρχουν πιο ισχυρά αναχώματα απέναντι στην Τουρκία.

Στην Αθήνα θεωρούν ειδικότερα ότι η Τουρκία θα το σκεφτεί διπλά πριν προχωρήσει σε κινήσεις που θα την έβαζαν στο στόχαστρο του Κογκρέσου, τη στιγμή που επιθυμεί διακαώς την επανένταξη της στο πρόγραμμα των F35. Βέβαια οι νέοι γερουσιαστές που αλλάζουν τις ισορροπίες στο Κογκρέσο θα ορκιστούν τον Ιανουάριο και επί του παρόντος συνεχίζει με την ισχύουσα σύνθεση.

Πάντως η Αθήνα προσδοκούσε ούτως ή άλλως και σε στήριξη της κυβέρνησης Τραμπ και ειδικότερα του Αμερικάνου υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος μετά την επίσκεψη του στη χώρα μας είχε διαμηνύσει ότι οι ΗΠΑ θα παρενέβαιναν παρασκηνιακά για να αποσοβήσουν μία ελληνοτουρκική σύγκρουση.  Εν τω μεταξύ βέβαια ο Ρούμπιο σκέφτεται να παρατηθεί από επικεφαλής του State Department ώστε να απομακρυνθεί από τον “τοξικό” πλέον πολιτικά Τραμπ και να διεκδικήσει το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών για τις προεδρικές του 2028.

Πως μπορεί να αντιδράσει η Τουρκία

Βέβαια η Άγκυρα θα μπορούσε να αντιδράσει στην ελληνική NAVTEX για το καλώδιο Ελλάδας- Κύπρου με αντίNAVTEX, ώστε η κυβέρνηση Ερντογάν να δείξει στο εσωτερικό της ακροατήριο πως δεν αφήνει το θέμα έτσι.

Υπενθυμίζεται ότι πόλεμος με NAVTEX Ελλάδας- Τουρκίας είχε ξεσπάσει και για τις έρευνες του πλοίου Kobi Ruegg για την πόντιση καλωδίου οπτικών ινών EMC (East to Med Corridor) που θα ξεκινά απο τη χώρα μας και θα φτάνει στη Σαουδική Αραβία. Ερευνες οι οποίες πραγματοποιούνται στην ίδια περίπου περιοχή, όπου θα πλεύσει και το Abeille Marengo. Είχε μάλιστα τεθεί το ερώτημα εάν η ανάδοχος του EMC εταιρεία είχε υποβάλλει αίτημα αδειοδότησης και στην Τουρκία.

Πάντως παρά τον ελληνοτουρκικό “πόλεμο” με NAVTEX, το Kobi Ruegg προχωρά κανονικά τις εργασίες για το EMC. Εφόσον και για το Abeille Marengo η Τουρκία περιοριστεί στην έκδοση NAVTEX και στην παρενόχληση μέσω ασυρμάτου, χωρίς όμως να στείλει και πολεμικά πλοία, η Ελλάδα θα απαντήσει με τη δική της αντιNAVTEX και οι έρευνες για το GSI θα προχωρήσουν με απλή ρητορική ένταση.

Εάν όμως η Τουρκία επιχειρήσει να εμποδίσει τις έρευνες με πολεμικά πλοία, υπάρχει κίνδυνος θερμού επεισοδίου. Στην Αθήνα πάντως εκτιμούν ότι αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Ο κ.Γεραπετρίτης μάλιστα σε συνέντευξη του στις 21 Οκτωβρίου είχε δηλώσει: “Δεν προκύπτει από ό,τι αντιλαμβάνομαι διάθεση για αντίδραση εκ μέρους της Τουρκίας”.

Οι “γκρίζες ζώνες” με την ενημέρωση της Τουρκίας

Ακόμη όμως και να προχωρήσουν οι έρευνες για το καλώδιο Ελλάδας- Κύπρου χωρίς επικίνδυνη κλιμάκωση στο πεδίο, υπάρχουν “γκρίζες ζώνες” με τη φόρμουλα που φαίνεται ότι επελέγη για την ενημέρωση της Τουρκίας.

Όπως είχε επισημάνει ο πρώην πρωθυπουργός, Κώστας Καραμανλής, υπάρχει ο κίνδυνος η Τουρκία να θεωρήσει ότι θα έχει δημιουργηθεί προηγούμενο και να απαιτεί στο εξής ενημέρωση για κάθε έργο ή κίνηση της Ελλάδας εντός των χωρικών της υδάτων. 

“Μετά από αυτό, δεν θα μπορούμε πια να κάνουμε τίποτα στο Αιγαίο, χωρίς την άδεια της Τουρκίας. Ακόμη και το παραμικρό έργο υποδομής μεταξύ των νησιών μας πια”, είχε προειδοποιήσει ο κ.Καραμανλής.

Και βέβαια ακόμη και να μην επιχειρήσει να εμποδίσει την επανέναρξη των εργασιών για το καλώδιο η Τουρκία, θα καταστήσει απολύτως σαφές (πιθανόν με μία αντίNAVTEX) ότι θεωρεί πως η δική της ΑΟΖ επεκτείνεται στην περιοχή των ερευνών. Δεν θα εγκαταλείψει δηλαδή τις απαιτήσεις της και τη θεωρία της “Γαλάζιας Πατρίδας”.

Η ελληνική πλευρά βεβαίως θα επικαλείται ότι η ενημέρωση ήταν αυτό ακριβώς: Απλή ενημέρωση και όχι αίτημα αδειοδότησης. Η οποία θα έχει σταλεί σε όλες τις χώρες της περιοχής, δηλαδή και σε Κύπρο, Αίγυπτο, Ισραήλ και Λίβανο, ώστε να μην αφορά μόνο την Τουρκία. Αλλά δεδομένου ότι δεν προβλέπεται ενημέρωση άλλων κρατών, η Τουρκία θα την παρουσιάσει ως αίτημα ουσιαστικά για αδειοδότηση.