Δεν μπορούσες να σκεφτείς καθαρά το καλοκαίρι; Δεν είσαι ο μόνος

Ξυπνούσατε το καλοκαίρι κουρασμένοι; Είχατε πονοκεφάλους και περισσότερο στρες; Αυξήθηκαν τα νεύρα; Όσοι έζησαν τον καλοκαιρινό καύσωνα στην Ευρώπη, σίγουρα μπορούν να δουν τον εαυτό τους κάπου “εκεί”. Η αλήθεια είναι πως στην Ελλάδα το φετινό καλοκαίρι ήταν πολύ πιο ήπιο συγκριτικά με τα ρεκόρ που καταγράφηκαν σε άλλες χώρες της Ένωσης, ωστόσο για πολλούς Ευρωπαίους τα όσα έζησαν ήταν πρωτόγνωρα. Και επηρεάζουν σίγουρα, και την ψυχολογία.

Όπως γράφει ο European Correspondent, οι ακραίες θερμοκρασίες ζέστης άφησαν τους Ευρωπαίους “εξαντλημένους και ζαλισμένους”.

Ένας από τους λόγους έχει να κάνει με τον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλός μας. Ο εγκέφαλος αντιπροσωπεύει μόλις το 2% της σωματικής μας μάζας, αλλά καταναλώνει το 20% της ενέργειάς μας.

Κατά τη διάρκεια ενός καύσωνα ή μετά από σύντομη έκθεση σε εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες, η καρδιά δυσκολεύεται να διατηρήσει τον οργανισμό δροσερό.

“Η καρδιά χρειάζεται να διοχετεύει αίμα προς τα άκρα για να διευκολύνει την εφίδρωση, γεγονός που την επιβαρύνει ιδιαίτερα. Όταν η ζέστη ξεπερνά τα όρια της εφίδρωσης, η αιμάτωση του εγκεφάλου μειώνεται, με αποτέλεσμα να αρχίζει να υπερθερμαίνεται”, εξήγησε ο Pieter Vancamp, νευροβιολόγος στο PhanLab στη Νάντη της Γαλλίας.

Μπορεί να μην αντιλαμβάνεστε τη διαφορά μεταξύ 30°C και 31°C, αλλά ο εγκέφαλός σας την αντιλαμβάνεται: ακόμα και μια μεταβολή μικρότερη από έναν βαθμό αλλάζει τη λειτουργία του νευρικού μας συστήματος.

Όταν ο εγκέφαλος υπερθερμαίνεται, οι συνάψεις εξασθενούν και αρχίζουν να επικοινωνούν λανθασμένα.

“Νιώθετε, για παράδειγμα, αυτή την αίσθηση ναυτίας, επειδή ο εγκέφαλος νομίζει ότι αρρωσταίνετε. Το άγχος, η κόπωση – τα βιώνετε επειδή ο εγκέφαλός σας δεν αντέχει πλέον τη ζέστη και τα εγκεφαλικά κύτταρα επικοινωνούν λιγότερο αποτελεσματικά μεταξύ τους”, είπε ο Vancamp.

Αποτέλεσμα; Δυσκολευόμαστε να συγκεντρωθούμε, να σκεφτούμε λογικά, να κατανοήσουμε και να συγκρατήσουμε πληροφορίες. Αυτό δεν αφορά μόνο ηλικιωμένους με υποκείμενα προβλήματα υγείας, αλλά και υγιείς, νέους ανθρώπους.

“Υπάρχει μια αρκετά ευρεία θερμοκρασιακή ζώνη στην οποία ένας μέσος άνθρωπος μπορεί να προσαρμοστεί. Στις ακραίες συνθήκες, όμως, η γνωστική απόδοση μειώνεται, ιδιαίτερα σε σύνθετες εργασίες που απαιτούν μεγάλη συγκέντρωση”, εξήγησε η Mona Bielig, η οποία ερευνά την περιβαλλοντική ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο της Κωστάντζας, όπου συμμετέχει σε πρόγραμμα παρακολούθησης των επιπτώσεων της ζέστης στη συμπεριφορά μας.

Τα όρια αυτά εξαρτώνται από την υγρασία, την ατομική ευαισθησία, την έκθεση στη ζέστη και την ικανότητα προσαρμογής βάσει των συνθηκών – όπως το να έχει κανείς κλιματισμό ή να βρίσκεται κοντά σε δροσερό χώρο.

Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η φθορά αυτή ξεκινά ήδη από τους 30°C. Φέτος το καλοκαίρι, πολλοί Ευρωπαίοι κλήθηκαν να αντέξουν θερμοκρασίες που ξεπερνούσαν κατά πολύ τους 40°C.

Παράλληλα, όπως εξήγησε η Bielig, “το θερμικό στρες ενεργοποιεί μια αντίδραση στρες. Απελευθερώνονται ορμόνες όπως η κορτιζόλη, που με τη σειρά τους οδηγούν σε αυξημένη ευερεθιστότητα και εγρήγορση”.

Προσθέστε σε όλη αυτή την ταλαιπωρία την κακή ποιότητα ύπνου και την αφυδάτωση, και το αποτέλεσμα είναι ένας κουρασμένος, ευερέθιστος και ευέξαπτος άνθρωπος με απότομα ξεσπάσματα νεύρων. “Ο κόσμος κάνει το λάθος να πιστεύει ότι τα σώματά μας μπορούν να προσαρμοστούν και ότι η επόμενη γενιά θα έχει συνηθίσει σε αυτή τη ζέστη. Η εξέλιξη, όμως, χρειάζεται πολύ περισσότερο χρόνο”, είπε ο νευροβιολόγος Vancamp.