Αποσυνάγωγος (με τη δήθεν προστασία της φύσης)

Εδώ και κάποιο καιρό ζούμε ένα “ως εδώ με την προστασία του περιβάλλοντος”, από κυβερνήσεις, πολιτευτές, οικονομικούς παράγοντες και τους φορείς τους, αλλά ακόμα και από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το νέο motto είναι “ανταγωνιστικότητα uber alles”. Η περιβαλλοντική νομοθεσία στοχοποιείται ως εξαιρετικά περιοριστική, ως παράγοντας που καθυστερεί τις επενδύσεις αλλά και αποθαρρύνει τους επενδυτές. Με λίγα λόγια, κινδυνεύουμε να μη μας έρθουν όλα εκείνα τα funds που θέλουν να οικοδομήσουν τα Κυκλαδονήσια, να γεμίσουν τον κάμπο με data centers, υδροπονικές μονάδες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κι έτσι θα χάσουμε τις ευκαιρίες της ανάπτυξης.

Μια και τις προάλλες, το Σάββατο 30/10, έληξε η συνάντηση των μελών της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τη Βιοποικιλότητα στο Γερεβάν της Αρμενίας (η COP17), σκέφτηκα να ρίξω μια ματιά στο πόσο μας έχει καταπιέσει πλέον αυτή η περίφημη βιοποικιλότητα που δεν αφήνει την οικονομία να ανασάνει.

Σκαλίζοντας στα αποτελέσματα της πολύφερνης συνάντησης στο Γερεβάν, βρήκα πολλά “έγιναν κάποια μικρά βήματα προόδου”, “πρέπει να προχωρήσουμε πιο γρήγορα”, “απουσιάζει η απαραίτητη φιλοδοξία”. Είπα λοιπόν να δω τι γίνεται εκεί έξω, στην πραγματική ζωή.

Αντί να δω τι γίνεται με τους ουρακοτάγκους στην Ινδονησία -αυτούς που τους καταστρέφουμε τα δάση για να ικανοποιήσουμε τις ανάγκες της βιομηχανίας για φοινικέλαιο- ή τα δάση και τα ποτάμια στον Αμαζόνιο -αυτά που ξεπατώνουμε για να βοσκήσουν μοσχάρια και μετά να καλλιεργήσουμε σόγια που θα την φάνε άλλα μοσχάρια για να καταλήξουν στο πιάτο μας-, που μου φάνηκαν μακρινά, είπα να ρίξω μια ματιά στα δικά μας. Τι γίνεται λοιπόν στην Ευρώπη, που δείχνει να υποφέρει και να καταδυναστεύεται από την τόση προστασία της βιοποικιλότητας;

Λοιπόν, η ΕΕ έχει βάλει στόχο να ληφθούν από τα κράτη-μέλη όλα τα απαραίτητα μέτρα για την αποκατάσταση της φύσης και την προστασία του 30% των οικοσυστημάτων, σε ξηρά και θάλασσα, μέχρι το 2030. Στην ουσία, και όχι μόνο στα χαρτιά. Αν συνεχίσουμε με τους σημερινούς ρυθμούς προστασίας της βιοποικιλότητας και της άγριας ζωής, με δυσκολία θα φτάσουμε το 26% στην ξηρά και το 12% στη θάλασσα.

Η πραγματικότητα; Προ ημερών, νεαρή αρκούδα βρέθηκε νεκρή με τρεις σφαίρες στο σώμα της. Πριν λίγους μήνες, 9 μαυρόγυπες -από τα τελευταία μεγάλα τέτοια αρπακτικά της Ευρώπης- βρέθηκαν νεκροί ύστερα από την κατανάλωση δηλητηριασμένων δολωμάτων (φόλες). Λίγο παλαιότερα, είχαν εντοπιστεί 10 αποκεφαλισμένες χελώνες, σε ένα νησί των Κυκλάδων. Όλα αυτά από ανθρώπινο χέρι. Καθόλου κατά λάθος. Και χωρίς συνέπειες. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, η τοπική κοινωνία γνωρίζει (στην καλύτερη φοβάται να μιλήσει), ενώ η δικαιοσύνη σφυρίζει αδιάφορα. Σαφείς ενδείξεις ότι σε πολλές περιπτώσεις, ως κοινωνία, δεν δίνουμε δεκάρα για την άγρια ζωή, για το φυσικό περιβάλλον, για τη βιοποικιλότητα.

Σήμερα, στην ΕΕ που “σφύζει από προστασία του περιβάλλοντος”, το 27% των φυτών, το 24% των ασπόνδυλων και το 18% των σπονδυλωτών απειλούνται με εξαφάνιση!

Από την άλλη μεριά, η προστασία της βιοποικιλότητας δεν αφορά την άγρια μαργαρίτα, το κουνάβι ή τη φάλαινα. Αφορά τη δική μας υγεία, τη δική μας τροφή, το νερό που πίνουμε και χρησιμοποιούμε, τον αέρα που αναπνέουμε. Γιατί αυτά ακριβώς εξασφαλίζουν τα υγιή οικοσυστήματα (ναι, αυτά που συνήθως θέλουμε να ισοπεδώσουμε για να τα “αξιοποιήσουμε”).

Η ΕΕ όμως κάνει άλματα προς τα πίσω στην προστασία του περιβάλλοντος, ιδίως σε τομείς όπως ο περιορισμός χημικών φυτοφαρμάκων, η οριστική απαγόρευση αποδεδειγμένα επικίνδυνων φυτοφαρμάκων, ο περιορισμός τοξικών ρύπων που επιδρούν με το ανοσοποιητικό μας σύστημα….

Μερικές φορές ούτε καν τα προσχήματα δεν κρατάμε. Μόνο εγώ θυμάμαι το κλάμα για τις καταστροφικές πυρκαγιές και τα πρωτοσέλιδα, την ίδια μέρα που περνούσε στη Βουλή νέα τροπολογία για τη ρύθμιση της εκτός σχεδίου δόμησης; Ξέρετε, είναι για εκείνα τα δέντρα που φυτρώνουν απότομα ανάμεσα στα σπίτια…. Και στις παραλίες; Το καμάρι και η περηφάνια της χώρας είναι ένα φιλέτο που το τραβολογάμε, που ταλαντεύεται ανάμεσα σε τραπεζοκαθίσματα, μπιτσόμπαρα και νέες ξενοδοχειακές μονάδες με αποκλειστικές παραλίες.

Τα οικοσυστήματα που εξασφαλίζουν το οξυγόνο που αναπνέουμε, το νερό που πίνουμε, την απαραίτητη άμυνα σε πλημμύρες και ξηρασίες, όλο και πιο συχνές λόγω κλιματικής αλλαγής, υποβαθμίζονται στο όνομα της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας, στο όνομα της απλοποίησης της περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Συχνά με τον μανδύα της “στρατηγικής επένδυσης”.

Συγγνώμη αν σας χαλάω τη σούπα, αλλά κανένα από τα παραπάνω δεν δείχνει κατανόηση στη σημασία της φύσης, των οικοσυστημάτων, της άγριας ζωής για τη δική μας επιβίωση, για το δικό μας ευ ζην, για τη δική μας οικονομία. Δείχνει άγνοια, απληστία, ληστρική διάθεση και ανοχή από την πολιτεία, ενδεχομένως ακόμη και σχεδιασμό ή έστω συντονισμό εκ μέρους της!

Ας είμαστε επιτέλους ειλικρινείς. Μπορούμε να συνεχίσουμε τη λογική της αρπαχτής. Μπορούμε να συνεχίσουμε να αγνοούμε το γεγονός ότι τα φυσικά οικοσυστήματα είναι η πιο πολύτιμη, αποτελεσματική (και φθηνή, προσθέτω) ασπίδα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Μπορούμε να αγνοήσουμε το γεγονός ότι πάνω από το 50% της παγκόσμιας οικονομικής παραγωγής εξαρτάται άμεσα ή έμμεσα από τη βιοποικιλότητα. Σε μια τέτοια περίπτωση, δεν έχουμε κανένα λόγο να είμαστε τόσο υποκριτές και να μυξοκλαίμε πάνω από το χυμένο γάλα. Ας είναι ειλικρινής η πολιτεία με τον εαυτό της και με τους πολίτες: είτε άκρατος νεοφιλελευθερισμός, καιροσκοπία, βραχυπρόθεσμος πλουτισμός, είτε προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας. Και τα δύο μαζί δεν γίνονται!

Εναλλακτικά, μπορούμε απλώς να κάνουμε (δηλαδή να περάσουμε από τα λόγια και τις εξαγγελίες στις πράξεις) αυτό που εδώ και δεκαετίες λέει η επιστήμη και η κοινή λογική. Η τελευταία, όπως και το “κοινό δελφίνι” (Delphinus delphis) είναι είδος που απειλείται με εξαφάνιση. Αντίθετα με την απληστία, που περισσεύει.