Γιατί η ομιλία του Ιρανού προέδρου στον ΟΗΕ θεωρείται ιστορική;

Μόλις επτά μήνες πριν, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν διοικούσε τη χώρα του από ένα υπόγειο καταφύγιο, προσπαθώντας να επιβιώσει ενώ ΗΠΑ και Ισραήλ πραγματοποιούσα αεροπορικές επιδρομές.

Το απόγευμα της Τετάρτης (ώρα Ελλάδας), έχει προγραμματιστεί να απευθυνθεί στους παγκόσμιους ηγέτες στη Νέα Υόρκη, στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, παρόλο που οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να βρίσκονται σε πόλεμο με τη χώρα του. Ο Πεζεσκιάν βρίσκεται υπό την προστασία των Μυστικών Υπηρεσιών, σύμφωνα με το πρωτόκολλο. Κινείται στο Μανχάταν με αυτοκινητοπομπές και πραγματοποιεί μια σειρά διπλωματικών συναντήσεων.

Είναι η πρώτη φορά στην 81χρονη ιστορία του παγκόσμιου οργανισμού που ο ηγέτης μιας χώρας που βρίσκεται σε πόλεμο με τη χώρα που φιλοξενεί τα Ηνωμένα Έθνη, έχει ταξιδέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες για να απευθυνθεί στη Γενική Συνέλευση. Οπότε, (και) από αυτή την άποψη η σημερινή ομιλία του αποκτά ιστορική σημασία.

Την Τρίτη, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στην ομιλία του ότι βρισκόταν μπροστά σε δύο επιλογές: να συνάψει συμφωνία με το Ιράν και να το βοηθήσει να ευημερήσει οικονομικά, ή να το «εξοντώσει».

Τα Ηνωμένα Έθνη προσφέρουν στο Ιράν μια ευκαιρία δεν μπορεί να αγνοήσει. Σε μια χρονιά κατά την οποία η χώρα δέχτηκε επιθέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, οι κορυφαίοι ηγέτες της δολοφονήθηκαν, μαθητές της σκοτώθηκαν από αμερικανικές βόμβες στο Μινάμπ και οι πολίτες της αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, ο πρόεδρος του Ιράν μπορεί κάλλιστα να έχει πολλά να πει. Η ίδια η παρουσία του στη Νέα Υόρκη, σύμφωνα με αναλυτές, έδειξε στη διεθνή σκηνή ότι το Ιράν παραμένει ανυπότακτο.

«Οι ΗΠΑ έχουν χτίσει αυτό το αφήγημα, ότι σκοτώσαμε τον κορυφαίο ηγέτη του Ιράν και ότι η κυβέρνησή του είναι αδύναμη» επεσήμανε στους New York Times ο Σασάν Καρίμι, συνιδρυτής του ιρανικού κέντρου μελετών εξωτερικής πολιτικής PAIAB. «Η παρουσία του προέδρου στον ΟΗΕ για να εκφωνήσει ομιλία είναι συμβολική. Προβάλλει την ανθεκτικότητα και τη σταθερότητα της χώρας και του πολιτικού της συστήματος».

Σε μια απροσδόκητη εξέλιξη την Τρίτη (22/9), ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, επικοινώνησε μέσω μεσολαβητών από το Κατάρ με τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, και τον Τζάρετ Κούσνερ, γαμπρό του Τραμπ, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης. Σύμφωνα με δύο Ιρανούς αξιωματούχους, συζήτησαν τον τρόπο με τον οποίο η Τεχεράνη και η Ουάσινγκτον θα μπορούσαν να ξαναρχίσουν τις ειρηνευτικές συνομιλίες.

Ο Εσμέιλ Μπαγκάι, εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, δήλωσε ότι οι Ιρανοί ζήτησαν την παύση του πολέμου και την άρση του ναυτικού αποκλεισμού των λιμανιών, όπως μετέδωσαν τα κρατικά μέσα ενημέρωσης. Ήταν η πρώτη συνάντηση εκπροσώπων των ΗΠΑ και του Ιράν από τότε που η ειρηνευτική συμφωνία κατέρρευσε, τον περασμένο Ιούλιο.

Ο στρατηγός Γιαχιά Ραχίμ Σαφάβι, κορυφαίος στρατιωτικός σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δήλωσε την Τρίτη (22/9) στην κρατική τηλεόραση του Ιράν ότι ο ανώτατος ηγέτης «αποφάσισε αυτή τη στιγμή να δώσει στην κυβέρνηση “ελευθέρας” για διαπραγματεύσεις».

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δεν διατηρούν επίσημες διπλωματικές σχέσεις από το 1979, όταν φοιτητές εισέβαλαν στην αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη και πήραν ομήρους Αμερικανούς διπλωμάτες. Κατά το τελευταίο έτος, οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών κινούνταν μεταξύ διαπραγματεύσεων και ολοκληρωτικού πολέμου, με το Ιράν να υφίσταται εκτεταμένες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές και καταστροφές, ενώ ταυτόχρονα προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις και σκότωσε 18 Αμερικανούς στρατιωτικούς.