Στέφανος Παραστατίδης: “Feel the Burn”

“Feel the Burn” ή στα ελληνικά «νιώσε τη φλόγα/την ένταση».

Σίγουρα αυτό θα ένιωθαν οι παριστάμενοι σύνεδροι του Εργατικού Κόμματος στην ομιλία του Πρωθυπουργού της Βρετανίας Άντι Μπέρναμ (Andy Burnham) το βράδυ της 29ης Σεπτεμβρίου στο Λίβερπουλ.

Τη φλόγα της ελπίδας και της αυτοπεποίθησης για ένα κόμμα που δεν πέρασε και λίγα.

Από το τέλος του μπλερισμού το 2010, έστω κι αν την ήττα την φορτώθηκε ο Γκόρντον Μπράουν, μέχρι τις αλλεπάλληλες εκλογικές ήττες του 2015, 2017 και 2019.

Όμως ήττες δεν γνώρισαν μόνο οι Εργατικοί, αλλά και η ίδια η Βρετανία. Με κυριότερη αυτή του Brexit το 2016, μία τυχοδιωκτική απόφαση των Συντηρητικών που κόστισε και κοστίζει πολλά στο γόητρο, αλλά και την οικονομία της άλλοτε αυτοκρατορίας.

Ένα αδιέξοδο από το οποίο μέχρι και σήμερα η Βρετανία δεν μπορεί να ξεφύγει, εγκλωβιζόμενη ανάμεσα σε διαδοχικά μέτριες ηγεσίες που υποκύπτουν στο διακύβευμα κι έναν λαϊκισμό οι ρίζες του οποίου βρίσκονται στον βρετανικό εξαιρετισμό από την εποχή που το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν στην Ε.Ε.

Το αδιέξοδο της παρακμής, της κόπωσης, αλλά και της γελοιοποίησης πολλές φορές της ηγεσίας προσπάθησε να σπάσει ο Κιρ Στάρμερ με την ευρεία και καθαρή του νίκη στις γενικές εκλογές του 2024.

Όμως η επιστροφή των Εργατικών στην εξουσία μετά από 14 χρόνια ήταν το λιγότερο ανεύπνευστη και κυρίως διαχειριστική και γρήγορα εξαντλήθηκαν τα αποθέματα εμπιστοσύνης και υπομονής στον Στάρμερ.

Η ομιλία αυτή γράφτηκε σύμφωνα με τον Guardian εξ ολοκλήρου από τον ίδιο τον Μπέρναμ, χωρίς την βοήθεια λογογράφων και συμβούλων.

Και ευτυχώς, διότι ο Μπέρναμ στο Λίβερπουλ αποφάσισε να καταθέσει όχι απλά το όραμά του για την Βρετανία, αλλά και την ψυχή του.

Για να μπορέσει και πάλι το Εργατικό Κόμμα να βρει τον εαυτό του, ώστε να μπορέσει και η Βρετανία με τη σειρά της να βρει τον δικό της.

Τόσο το Εργατικό Κόμμα, όσο και η Βρετανία χαρακτηρίζονται από τον δικό τους δυϊσμό.

Οι μεν Εργατικοί ταλαντεύονται ανάμεσα στην τεχνοκρατική άσκηση της διακυβέρνησης με παράδοση της ιδεολογικής ηγεμονίας στον πολιτικό αντίπαλο, η οποία φέρνει εκλογικές νίκες· Και τον κινηματικό ριζοσπαστισμό, που επιδιώκει την ανάκτηση της ιδεολογικής ηγεμονίας με όρους ακτιβισμού, η οποία όμως συνεπάγεται εκλογικές ήττες.

Η δε Βρετανία, μεταπολεμικά αποτέλεσε εμβληματικό παράδειγμα Κράτους Πρόνοιας με τη δημιουργία του Εθνικού Συστήματος Υγείας (NHS) και της υλοποίησης πολλών σημείων από την ιστορική έκθεση του Λόρδου Beveridge το 1942. Ο Τσώρτσιλ ναι μεν είχε κερδίσει τον πόλεμο, όμως οι Εργατικοί είχαν κερδίσει στις ιδέες, όπως και ο Κεϋνσιανισμός.

Ωστόσο η ίδια χώρα, λίγες δεκαετίες αργότερα αποτέλεσε, από κοινού με τις ΗΠΑ, φάρο του νέο-φιλελευθερισμού και της αποδόμησης και απαξίωσης του μεταπολεμικού κοινωνικού κράτους, με την μακρά παραμονή της Μάργκαρετ Θάτσερ στην εξουσία. Είναι χαρακτηριστική η ιστορία που αναφέρει ότι σε ένα άτυπο Υπουργικό Συμβούλιο και προτού αναλάβει τα πρωθυπουργικά της καθήκοντα, η «Σιδηρά Κυρία» έβγαλε από τη τσάντα της ένα αντίτυπο του «Συντάγματος της Ελευθερίας» του Φρίντριχ Χάγεκ και άφησε να πέσει στο τραπέζι, ανακοινώντας με περίσσια αυτοπεποίθηση στους άρρενες συναδέλφους της «Εμείς, κύριοι, πιστεύουμε αυτό».

Οι ανωτέρω δυισμοί είχαν ως αποτέλεσμα να προκαλέσουν σύγχυση και αποπροσανατολισμό τόσο στους Εργατικούς, όσο και στη Βρετανία, με συνέπεια τόσο το κόμμα, όσο και η χώρα να χάσουν τον εαυτό τους. Κι όταν ταυτόχρονα συντρέχουν, τότε ανοίγεται ο δρόμος για τον φόβο, το ψέμα, την εξαπάτηση, την εργαλειοποίηση δικαιολογημένων συναισθημάτων αποδοκιμασίας, αν όχι οργής για το πολιτικό σύστημα.

Ο Μπέρναμ με το παράδειγμά του προσπαθεί να απεγκλωβίσει το κόμμα και τη χώρα του από αυτόν τον φαύλο κύκλο. Και μέσα από βιωματικές εξιστορήσεις να θυμίσει και πάλι τα επιτεύγματά τους, τα οποία συνδέονται και για τα οποία τόσο οι Εργατικοί, όσο και η Βρετανία πρέπει να είναι περήφανοι.

Αλλά ο Μπέρναμ δεν είναι μόνο συναίσθημα, είναι και ουσία και από το βήμα του Συνεδρίου των Εργατικών πρότεινε μία φιλόδοξη πλατφόρμα αλλαγών με ορίζοντα δεκαετίας, οι οποίες αφορούν κατά σειρά τις συντάξεις, το εθνικό σύστημα φροντίδας, την εκλογική μεταρρύθμιση, τον δημόσιο έλεγχο του νερού, μέτρα για την κοινωνική στέγαση κ.ο.κ.

Αλλά το κυριότερο είναι ότι ο Μπέρναμ δείχνει τη διάθεση να διορθώσει το ιστορικό λάθος των Εργατικών του 2016, όταν δεν πήραν ξεκάθαρη θέση υπέρ της παραμονής της χώρας στην Ε.Ε. και να επανασυνδέσει τη Βρετανία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, βάσει ενός νέου μοντέλου εταιρικής σχέσης.

Ήδη την ανωτέρω πρόθεση χαιρέτισαν με κοινή τους δήλωση ο Γάλλος Πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν και ο Ισπανός Πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεζ. Την ανωτέρω εξέλιξη δεν την έχει μόνο ανάγκη η Βρετανία, αλλά και η ίδια η Ε.Ε. σε μία εποχή όπου η ακροδεξιά ετοιμάζεται ίσως για τον τελικό γύρω αναμέτρησης με το δημοκρατικό ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο σε Γερμανία και Γαλλία.

Επιστρέφοντας στον Μπέρναμ, η ομιλία του δεν είχε μονάχα προσωπικό τόνο. Προσπάθησε να ανοιχτεί στη συλλογική ψυχή και μνήμη των Βρετανών. Να τους θυμίσει ότι η χώρα τους χτίστηκε χάρη στους δικούς τους κόπους και ότι το μέλλον δεν χαράσσεται μόνο σε κλειστά πολυτελή γραφεία, αλλά κυρίως αποτελεί κοινό βίωμα απλών ανθρώπων που δίνουν τον καθημερινό αγώνα επιβίωσης.

Ακούγοντας τον Μπέρναμ δεν νιώθεις μόνο συγκίνηση, αλλά και όρεξη για αλλαγή. Αυτό εξάλλου είναι η Πολιτική. Η συνειδητοποίηση ότι αυτό που σε περιβάλλει δεν λειτουργεί και πρέπει να αλλάξει προς όφελος των πολλών. Με αυτοπεποίθηση και όχι συμβιβασμό, με ενσυναίσθηση και όχι στείρο υπολογισμό, με τις ιδέες που πρεσβεύεις, όχι με τσιτάτα που απομνημονεύεις.

Μέσα από τα λόγια και την ελκυστική δημόσια παρουσία του Μπέρναμ πρέπει να δούμε το τέλος της διαχείρισης και της αποδοχής ότι τα πράγματα έτσι είναι και δεν αλλάζουν. Αυτό προσπαθούν να μας πείσουν εκείνοι που γαντζώνονται στην εξουσία. Όμως ζητούμενο εδώ είναι να αλλάξει η ίδια η εξουσία στο όνομα και όχι ερήμην των πολιτών.