Νόμπελ Ιατρικής στους Deisseroth, Hegemann, Nagel για το έργο τους στην Οπτογενετική

Με το Νόμπελ Ιατρικής και Φυσιολογίας 2026 τιμώνται ο Αμερικανός Karl Deisseroth (Καρλ Ντάισεροθ) και οι Γερμανοί Peter Hegemann (Πέτερ Χέγκεμαν) και Georg Nagel (Γκέοργκ Νάγκελ) για το έργο τους στην Οπτογενετική.

Ειδικότερα, το βραβείο αφορά την έρευνά τους πάνω στους φωτοευαίσθητους διαύλους ιόντων και την οπτογενετική.

Η βράβευση ανακοινώθηκε στο Ινστιτούτο Καρολίνσκα στη Στοκχόλμη, ανοίγοντας την εβδομάδα απονομής των βραβείων Νόμπελ.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής Νόμπελ του Ιατρικού Πανεπιστημίου Karolinska της Σουηδίας, οι βραβευθέντες έθεσαν τα θεμέλια μιας νέας εποχής στις νευροεπιστήμες.

Η Επιτροπή Νόμπελ εξήρε το έργο των τριών επιστημόνων «για ανακαλύψεις που οδήγησαν στην οπτογενετική, η οποία καθιστά δυνατή την ενεργοποίηση ή την απενεργοποίηση της δραστηριότητας μεμονωμένων νευρικών κυττάρων σε έναν ζωντανό εγκέφαλο».

«Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται πλέον σε εργαστήρια σε όλο τον κόσμο, συμβάλλοντας στην αποκάλυψη των μυστηρίων του εγκεφάλου», ανέφερε η Επιτροπή σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X.

Χρησιμοποιώντας την οπτογενετική, οι ερευνητές κατάφεραν να αποκαλύψουν νευρωνικά κυκλώματα που διέπουν συγκεκριμένες μνήμες, συναισθήματα και συμπεριφορές που σχετίζονται με νευρολογικές και ψυχιατρικές διαταραχές. Στην κλινική ιατρική, οι ερευνητές χρησιμοποιούν τη μέθοδο αυτή σε προσπάθειες αποκατάστασης της όρασης σε άτομα με προβλήματα όρασης.

Το χρηματικό έπαθλο ανέρχεται φέτος σε 12 εκατομμύρια σουηδικές κορώνες, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 1,2 εκατομμύρια δολάρια.

Η έρευνά τους

Οι Hegemann και Nagel ανακάλυψαν τη channelrhodopsin, μια πρωτεΐνη με μοναδικές ιδιότητες. Διαπίστωσαν ότι, ανεξάρτητα από το είδος του κυττάρου στο οποίο εισήγαγαν την πρωτεΐνη, τα κύτταρα αυτά αποκτούσαν ευαισθησία στο φως.

Ο Deisseroth εισήγαγε το γονίδιο της channelrhodopsin σε νευρικά κύτταρα αρουραίων. Φωτίζοντας τα κύτταρα με μπλε φως, κατάφερε να προκαλέσει την εκπομπή νευρικού σήματος. Αργότερα, πέτυχε να εφαρμόσει αυτόν τον φωτοελεγχόμενο «διακόπτη» των νευρικών κυττάρων και στον εγκέφαλο ζωντανών ποντικών.

Η μέθοδος αυτή, που επιτρέπει τον έλεγχο των νευρικών σημάτων μέσω του φωτός, ονομάζεται σήμερα οπτογενετική και έχει αποκτήσει πολύ γρήγορα παγκόσμια απήχηση στην επιστημονική έρευνα.

Τα επόμενα Νόμπελ

Μετά την απονομή του Νόμπελ Ιατρικής τη Δευτέρα, ακολουθεί το Νόμπελ Φυσικής την Τρίτη, το Νόμπελ Χημείας την Τετάρτη και το Νόμπελ Λογοτεχνίας την Πέμπτη.

Μετά την απονομή του Νόμπελ Ειρήνης την Παρασκευή, το Βραβείο της Τράπεζας της Σουηδίας στις Οικονομικές Επιστήμες στη μνήμη του Άλφρεντ Νόμπελ θα ανακοινωθεί στις 12 Οκτωβρίου.