Lancet: Η ανθρωπότητα αντιμέτωπη με τον κίνδυνο αφανισμού έως το 2100 – Οι δύο μεγάλες απειλές

Η ανθρωπότητα θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με τον κίνδυνο εξαφάνισης έως το 2100, εξαιτίας της κακόβουλης χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης ή μιας πυρηνικής σύγκρουσης, σύμφωνα με νέα παγκόσμια αξιολόγηση κινδύνων που δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet.

Οι δύο αυτές απειλές βρίσκονται στην κορυφή ενός καταλόγου με 17 σοβαρούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία κατά τα επόμενα 75 χρόνια, στον οποίο περιλαμβάνονται επίσης οι περικοπές της διεθνούς βοήθειας από τις πλούσιες χώρες, η κλιματική κρίση και ο παιδικός υποσιτισμός.

Οι επιστήμονες που συμμετείχαν στην έκθεση The Lancet Commission on 21st Century Global Threats to Health επισημαίνουν ότι οι απειλές αυτές αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και, επομένως, πρέπει να αντιμετωπιστούν συντονισμένα. Τονίζουν, ωστόσο, ότι για καθεμία από αυτές υπάρχει ρεαλιστική δυνατότητα παρέμβασης.

«Οι αποφάσεις που λαμβάνουν σήμερα οι ηγέτες θα διαμορφώσουν την υγεία και την ευημερία της επόμενης γενιάς», δήλωσε ο καθηγητής Κρίστοφερ Μάρεϊ, συμπρόεδρος της επιτροπής και διευθυντής του Ινστιτούτου Μετρήσεων και Αξιολόγησης της Υγείας του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον.

Τεχνητή νοημοσύνη και πυρηνικός πόλεμος: Τα… σενάρια εξαφάνισης

Για να καταρτίσουν τον κατάλογο, οι ερευνητές υπολόγισαν πόσα χρόνια υγιούς ζωής ενδέχεται να χαθούν εξαιτίας ασθενειών, αναπηριών ή πρόωρων θανάτων που συνδέονται με κάθε απειλή, με βάση τις σημερινές τάσεις.

Χρησιμοποίησαν τον δείκτη DALYs (Disability-Adjusted Life Years), ο οποίος αποτυπώνει τα χαμένα χρόνια υγιούς ζωής λόγω ασθένειας, αναπηρίας ή πρόωρου θανάτου.

Σύμφωνα με την έκθεση, η κακόβουλη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, μεταξύ άλλων για την ανάπτυξη βιολογικών όπλων, και ένας πυρηνικός πόλεμος που θα προκαλούσε εκτεταμένο λιμό ενέχουν κινδύνους εξαφάνισης της ανθρωπότητας μέσα στα επόμενα 75 χρόνια.

Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι η πιθανότητα πραγματοποίησης αυτών των σεναρίων παραμένει χαμηλή, όμως οι συνέπειές τους θα μπορούσαν να είναι καταστροφικές.

Στην περίπτωση ενός πυρηνικού πολέμου, τεράστιες ποσότητες σωματιδίων θα μπορούσαν να εκτοξευθούν στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, περιορίζοντας την ηλιακή ακτινοβολία και προκαλώντας εκτεταμένο λιμό. Αντίστοιχα, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία ιδιαίτερα επικίνδυνων βιολογικών όπλων.

«Η κλίμακα της καταστροφής, εάν οι απειλές αυτές πραγματοποιηθούν, θα μπορούσε να οδηγήσει την ανθρωπότητα σε μια αποκάλυψη», προειδοποιεί συνοδευτικό κύριο άρθρο του Lancet.

Οι 17 μεγαλύτερες απειλές για την ανθρώπινη υγεία

Πέρα από τους κινδύνους εξαφάνισης, η επιστημονική επιτροπή εντόπισε μια σειρά απειλών που θα μπορούσαν να προκαλέσουν περισσότερα από ένα δισεκατομμύριο χαμένα χρόνια υγιούς ζωής συνολικά, και χαρακτηρίζονται ως μείζονες καταστροφικές απειλές.

Σε αυτές περιλαμβάνονται:

• Η ατμοσφαιρική ρύπανση και η μικροβιακή αντοχή στα αντιβιοτικά.

• Ο παιδικός υποσιτισμός και η κλιματική κρίση.

• Οι συμβατικές πολεμικές συγκρούσεις και η μείωση της διεθνούς βοήθειας.

• Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και η υψηλή αρτηριακή πίεση.

• Οι εισοδηματικές ανισότητες και το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο.

• Οι πανδημίες φυσικής προέλευσης.

• Η παχυσαρκία, τα προβλήματα ψυχικής υγείας και το κάπνισμα.

• Η γήρανση που συνοδεύεται από προβλήματα υγείας.

Βασικό κριτήριο για τη συμπερίληψη μιας απειλής στον κατάλογο δεν ήταν μόνο η δυνατότητά της να προκαλέσει τεράστιες απώλειες σε χρόνια υγιούς ζωής, αλλά και η ύπαρξη πιθανών λύσεων.

Ο Ιμπραήμ Αμπουμπακάρ, μέλος της επιτροπής και καθηγητής Επιδημιολογίας Λοιμωδών Νοσημάτων στο University College London, εξήγησε ότι στόχος της έκθεσης δεν είναι να τρομοκρατήσει την κοινή γνώμη.

«Δεν ξεκινήσαμε με τη λογική ότι θέλουμε να τρομάξουμε τον κόσμο παρουσιάζοντας έναν κατάλογο απειλών για την ανθρωπότητα. Ξεκινήσαμε από την παραδοχή ότι, εάν είσαι σήμερα υπεύθυνος χάραξης πολιτικής, είτε σε διεθνές είτε σε εθνικό επίπεδο, πρέπει να γνωρίζεις ποιες απειλές ενδέχεται να αντιμετωπίσεις και σε ποιον βαθμό μπορείς να κάνεις τη διαφορά εάν αναλάβεις δράση», σημείωσε.

Κλιματική κρίση: Σχεδόν 1,9 δισ. χρόνια υγιούς ζωής μπορούν να σωθούν

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η έκθεση στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και στα οφέλη που θα μπορούσε να έχει ο περιορισμός της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Σύμφωνα με τα μοντέλα των ερευνητών, ο περιορισμός της παγκόσμιας θέρμανσης περίπου στους 1,8 βαθμούς Κελσίου, αντί της αύξησής της στους 4,4 βαθμούς, θα μπορούσε να αποτρέψει την απώλεια 1,89 δισεκατομμυρίων ετών υγιούς ζωής.

Η επιτροπή εξέτασε τόσο τα ευνοϊκότερα όσο και τα δυσμενέστερα πιθανά σενάρια για καθεμία από τις 17 απειλές.

Παράλληλα, διαπίστωσε ότι οι κίνδυνοι διαφοροποιούνται σημαντικά ανάλογα με το οικονομικό επίπεδο κάθε περιοχής.

Στις χώρες υψηλού εισοδήματος, οι μεγαλύτερες απειλές συνδέονται κυρίως με μη μεταδοτικά προβλήματα υγείας, όπως η παχυσαρκία και η κακή ψυχική υγεία. Αντίθετα, στις χώρες χαμηλότερου εισοδήματος, σημαντικό μέρος της επιβάρυνσης της υγείας αποδίδεται σε παράγοντες όπως το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο.

Οι περικοπές στη διεθνή βοήθεια απειλούν εκατομμύρια ανθρώπους

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και οι περικοπές της διεθνούς ανθρωπιστικής και υγειονομικής βοήθειας, τις οποίες έχουν ανακοινώσει τον τελευταίο χρόνο σημαντικές δωρήτριες χώρες, μεταξύ των οποίων οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Σύμφωνα με την έκθεση, η ενδεχόμενη κατάρρευση ή η δραστική μείωση της διεθνούς χρηματοδότησης για την υγεία θα μπορούσε να προκαλέσει απώλεια έως και 1,5 δισεκατομμυρίου ετών υγιούς ζωής μέχρι το 2100.

Σχεδόν το 70% αυτών των απωλειών εκτιμάται ότι θα καταγραφεί στην υποσαχάρια Αφρική, η οποία ήδη αντιμετωπίζει ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα παιδικού υποσιτισμού.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η μείωση των διαθέσιμων πόρων απειλεί να υπονομεύσει την πρόοδο που έχει σημειωθεί στη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα στις πιο ευάλωτες περιοχές του πλανήτη.

«Οι κυβερνήσεις πρέπει να προετοιμαστούν πριν ξεσπάσουν οι κρίσεις»

Η επιτροπή απαρτίζεται από 35 ειδικούς επιστήμονες, ενώ τα ευρήματά της παρουσιάζονται την Κυριακή (11/10) στην Παγκόσμια Σύνοδο Κορυφής για την Υγεία, στο Βερολίνο.

Η αξιολόγηση θα επικαιροποιείται κάθε χρόνο, ώστε να επανεξετάζονται οι 17 απειλές με βάση νέα επιστημονικά δεδομένα και να ενσωματώνονται ενδεχόμενοι νέοι κίνδυνοι.

Οι συντάκτες της έκθεσης καλούν τις κυβερνήσεις να αναλάβουν προληπτική δράση, επενδύοντας στην τεχνολογική καινοτομία και ενισχύοντας τα συστήματα υγείας, προτού οι κίνδυνοι εξελιχθούν σε ανεξέλεγκτες κρίσεις.

«Όταν ξεκινήσαμε αυτή τη διαδικασία πριν από τρία χρόνια, πιστεύαμε ότι υπήρχαν τρεις μεγάλες απειλές: οι συγκρούσεις, το κλίμα και οι πανδημίες», ανέφερε ο Κρίστοφερ Μάρεϊ.

«Υπάρχει, όμως, πολύ μεγαλύτερος αριθμός απειλών για τις οποίες πρέπει να ανησυχούμε. Οι κυβερνήσεις οφείλουν πραγματικά να διαθέσουν χρήματα και ανθρώπινο δυναμικό για την πρόβλεψη, την πρόληψη και την προετοιμασία απέναντι σε αυτό το ευρύτερο φάσμα κινδύνων», κατέληξε.