M. ΓΛΕΖΟΣ: ΠΩΣ ΦΡΟΝΤΙΖΕΙ ΤΟΥΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΘΑΝΑΤΟΝ
Ο Μανώλης Γλέζος εξακολουθεί να “δρα” μέσα από το αρχείο του το οποίο βρίσκεται πια στα χέρια του ΑΣΚΙ.
To αρχείο του ίσως πιο εμβληματικού Ελληνα του 20ου αιώνα, του Μανώλη Γλέζου, βρίσκεται και επισήμως από την Τετάρτη στα χέρια των Αρχείων Σύγχρονης και Κοινωνικής Ιστορίας.
Θα έλεγε κανείς ότι δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά. Οσα διαφύλαξε με κόπο, στοργή και φροντίδα στην πολυσχιδή, σχεδόν 100ετή ζωή του ο Γλέζος, περνούν στα ΑΣΚΙ τα οποία από την πρώτη ημέρα της λειτουργίας τους έχουν αποδείξει τη διαχειριστική τους επάρκεια (και όχι μόνο) και την ικανότητά τους να διαφυλάττουν πτυχές της ιστορικής μνήμης που ίσως η “επίσημη” ιστοριογραφία να ήθελε να ξεχάσουμε.
Η Τετάρτη που μάς πέρασε επίσης ήταν μία μέρα συμβολική. Πριν λάβει χώρα στην αίθουσα του Παρνασσού η εκδήλωση για την παράδοση του Αρχείου, είχαν μόλις τελειώσει τα μαθητικά συλλαλητήρια στην Αθήνα και στις άλλες μεγάλες πόλεις της χώρας. Οι μαθητές και οι σπουδαστές ζητούσαν καλύτερο επίπεδο εκπαίδευσης και περισσότερες ευκαιρίες, συντονιζόμενοι με τα αντίστοιχα κινήματα της Γαλλίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Δεν υπήρχε βέβαια καμία αμφιβολία ότι στην περίπτωση που ο Γλέζος ήταν ακόμη εν ζωή θα έβρισκε ένα τρόπο να διατρανώσει την αμέριστη συμπαράστασή του στην ελληνική νεολαία και στα αιτήματά της ακόμα και ενσώματα. Το είχε κάνει δεκάδες φορές, ακόμα και σε δύσκολες στιγμές. Ο Μανώλης, έτσι και αλλιώς ήταν ένας άνθρωπος που πάντοτε προτεραιοποιούσε τη δράση έναντι της θεωρίας χωρίς φυσικά να του λείπει η θεωρητική κατάρτιση, κάθε άλλο θα έλεγε κανείς.
Η φροντίδα για το πλουσιότατο αρχείο του αποδεικνύει ότι ο Γλέζος ήθελε να αφήσει πίσω του μία σημαντική πνευματική παρακαταθήκη. Οχι επειδή πίστευε ότι ο ίδιος είναι σπουδαία προσωπικότητα (η ταπεινότητά του ήταν παροιμιώδης) αλλά επειδή γνώριζε ότι με κάποιο τρόπο οφείλει να μεταλαμπαδεύσει τις εμπειρίες ζωής του και τη συσσωρευμένη γνώση στις επόμενες γενιές. Ηταν, για τον ίδιο, μία αίσθηση καθήκοντος απέναντι στην ιστορία.
“Το αρχείο βρίσκεται πια στη διάθεση του κοινού και των ερευνητών.Μιλάμε για υλικό 280 ντοσιέ άψογα ταξινομημένο από τον ίδιο τον Γλέζο” τονίζει στο NEWS 24/7 ο διευθυντής των ΑΣΚΙ Μάνος Αυγερίδης.
Μιλώντας αυτό έχουμε να κάνουμε μ’ έναν πραγματικό ιστορικό θησαυρό. Στο ΑΣΚΙ παραδόθηκαν περισσότεροι από 4.500 τόμοι βιβλίων ποικίλης θεματολογίας, περίπου 2200 φωτογραφίες και 120 λεπτομερή ημερολόγια το τελευταίο εκ των οποίων τηρήθηκε το 2018 όταν ο Γλέζος είχε φτάσει ήδη τα 96 του χρόνια. Τα παιδιά του, η Μαρία και ο Νίκος, αποδείχθηκαν άρτιοι επιμελητές. Και η συγκίνησή τους στην εκδήλωση της Τετάρτης προφανώς δεν μπορούσε να κρυφθεί.
“”Το υλικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε εγχειρήματα δημόσιας ιστορίας όπως οι ιστορικοί περίπατοι και άλλα σχετικά. Είναι πάντως ιδιαίτερα εντυπωσιακός ο τρόπος με τον οποίο ο Γλέζος ταξινομεί το αρχείο του από το 1974 και μετά. Υπάρχουν σχεδόν τα πάντα, σημειώνει ακόμη και σε ποια σχολεία μιλάει” συμπληρώνει ο κ.Αυγερίδης.
Ο παγκόσμιος Γλέζος
Μέσα από το αρχείο γίνεται σαφές ότι ο Γλέζος ήταν ένας άνθρωπος παγκόσμιας ακτινοβολίας, διόλου μονοδιάστατος, με πολλά και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Η πολιτική του δράση αποτελούσε μόνο ένα μέρος της ζωής και της προσωπικότητάς του. Διψούσε για γνώση και μάθηση, λάτρευε τη λογοτεχνία και την ποίηση (έγραψε και ο ίδιος άλλωστε) και θεωρούσε υποχρέωσή του να προσφέρει ότι περισσότερο μπορούσε στο γενέθλιο τόπο του, την Απείρανθο της Νάξου.
Οσο ήταν πρόεδρος της κοινότητας της Απειράνθου, ο Γλέζος φρόντισε έτσι το χωριό να αλλάξει όψη και να μετατραπεί σε πολιτιστικό τοπόσημο της Νάξου και των Κυκλάδων γενικότερα. Η βιβλιοθήκη του χωριού έχει το όνομα του αδερφού του, που εκτελέστηκε στην κατοχή από τους Γερμανούς. Τα μουσεία στ’ Απεράθου έχουν ανεξίτηλη τη σφραγίδα του Νώλη.
Αφού λοιπόν φρόντισε για την Απείρανθο όσο ήταν εν ζωή, φροντίζει τώρα μετά θάνατον για την ιστορική μνήμη ολόκληρης της χώρας που αγάπησε με πάθος. Γιατί ο Γλέζος ήταν ένας φλογερός πατριώτης (με την πραγματική έννοια του όρου) που έσκυψε πάνω από τα προβλήματα των καθημερινών ανθρώπων της Ελλάδας. Όπως θυμήθηκε και η Κατερίνα Γλέζου στην εκδήλωση της Τετάρτης ο Γλέζος είχε πει σε ανύποπτο χρόνο ότι “η πραγματική αντίσταση γίνεται από τους καθημερινούς ανθρώπους”. Γι’ αυτούς φρόντιζε διαρκώς καθ’όλη τη διάρκεια της ζωής του ο πρώτος παρτιζάνος της Ευρώπης και αυτών τη ζωή ήθελε να κάνει καλύτερη μέσα από την πολυδιάστατη δράση του.
Είναι φυσικά αδύνατον να μην έχει περάσει μ’ ένα τρόπο στο αρχείο του το διάστημα το οποίο πέρασε στη φυλακή και στην εξορία (συνολικά 16 χρόνια) ως θύμα του εκδικητικού μετεμφυλιακού κράτους που έχει ως κύριο χαρακτηριστικό του τον έξαλλο αντικομμουνισμό. Τρεις φορές άλλωστε είχε καταδικαστεί σε θάνατο βιώνοντας την τεράστια αγωνία για την επιβίωση. Ούτε καν στη φυλακή δεν κάθισε βέβαια ήσυχος ο Γλέζος, ήταν πάντα δραστήριος, παρών, απαραίτητος για τον ίδιο και τους συγκρατούμενούς του. “Καταγράφει συστηματικά τις καταδίκες του και τα διαστήματα που πέρασε μέσα στη φυλακή” μάς ενημερώνει ο διευθυντής των ΑΣΚΙ.
Αλλά παρά το γεγονός ότι βίωσε στο πετσί του την κρατική εκδικητικότητα, ο ίδιος, όταν είχε τη δυνατότητα, ένωσε. Μετατράπηκε σε οικουμενικό σύμβολο αντίστασης, ξεπερνώντας τα στεγανά των πολιτικών διαχωρισμών χωρίς όμως να χάσει την ψυχή του. Οι απόψεις του, έτσι και αλλιώς, ήταν πάντα κρυστάλλινες και συχνά συγκρουσιακές με το κυρίαρχο πολιτικό αφήγημα.
Εχει όμως σημασία ότι ακόμα και μετά το θάνατό του ο Νώλης ενώνει, συνθέτει. Δεν διχάζει. Την Τετάρτη ήταν εκεί για να τον τιμήσουν η επικεφαλής της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ Ρένα Δούρου, το μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου του ΠΑΣΟΚ Μάρα Κουκουδάκη, ο πρώην πρόεδρος της Βουλής Νίκος Βούτσης ενώ μήνυμα απέστειλε ο προερχόμενος από τη Νέα Δημοκρατία Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς. Υπερκομματικός Γλέζος. Λογικό αφού μιλάμε για προσωπικότητα τρομακτικά υψηλού κύρους.
Τα ΑΣΚΙ αναλαμβάνουν πλέον την ευθύνη όχι μόνο να διαχειριστούν αυτό το τρομερά ενδιαφέρον ιστορικό υλικό αλλά να εντοπίσουν τον τρόπο (ή τους τρόπους) για την καλύτερη δυνατή “εκμετάλλευσή” του έτσι ώστε η πνευματική παρακαταθήκη του μεγάλου Ελληνα και του μεγάλου Αριστερού να ταξιδέψει, αν είναι δυνατόν, σ’ όλον τον κόσμο. Υπάρχει, παράλληλα και η σκέψη για τη δημιουργία πολυχώρου “Μανώλης Γλέζος” σε κτίριο της οδού Θεοτοκόπουλου στα Κάτω Πατήσια. Εφόσον αυτός θα δημιουργηθεί, θα “κουμπώσει” εκπληκτικά με το αρχείο το οποίο θα μπορούσε να εκτεθεί για να γίνει κτήμα των πολιτών αλλά και των επισκεπτών της Αθήνας.
“Το αρχείο και το υλικό του” τονίζει ο Μάνος Αυγερίδης “συνδυάζει άψογα με το περιεχόμενο και το υλικό άλλων αρχείων όπως, για παράδειγμα, το αρχείο της ΕΔΑ. Και αυτό δίνει επιπλέον αξία στο περιεχόμενο του πολιτικού αρχείου που έχουμε πλέον στη διάθεσή μας”.
Μ’ αυτόν τον τρόπο ο Γλέζος θα “πετάξει” στους επόμενους αιώνες και στο διηνεκές.
Τα περιεχόμενα του αρχείου του Μανώλη Γλέζου μπορείτε να το δείτε εδώ:
