Η “τσακισμένη Προεδρία” του Τραμπ μετά τον θρίαμβο των Δημοκρατικών

“Μαύρη Τρίτη” για τον Ντόναλντ Τραμπ και τους Ρεπουμπλικανούς καθώς στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ που έλαβαν χροιά δημοψηφίσματος, οι Δημοκρατικοί κατέκτησαν το Κογκρέσο, δηλαδή τη Βουλή και τη Γερουσία, σημειώνοντας εκκωφαντικές νίκες ακόμη και σε Πολιτείες όπως το Τέξας. Το NEWS 24/7 και οι δημοσιογράφοι κάλυψαν τη διαδικασία λεπτό προς λεπτό μέσα από τη Live Blogging πλατφόρμα μας.

Για πρώτη φορά εδώ και περίπου δύο δεκαετίες, οι Δημοκρατικοί παίρνουν στα χέρια τους ταυτόχρονα και τη Βουλή και τη Γερουσία έχοντας απέναντί τους Ρεπουμπλικανό Πρόεδρο. Κατά τα αμερικανικά ΜΜΕ ο Τραμπ μετατρέπεται πλέον σε “lame duck”, ή αλλιώς “πρόεδρος υπό προθεσμία”. Το επιτελείο του ετοιμαζόταν εδώ και καιρό για τους ελέγχους που θα φέρουν προς το πρόσωπό του οι αντίπαλοί του περί ιδίων επιχειρηματικών συμφερόντων, διαφθοράς και απόκρυψης στοιχείων.

Οι Δημοκρατικοί κεφαλαιοποίησαν τη δυσαρέσκεια του κόσμου ως προς την οικονομική πολιτική Τραμπ και τον πόλεμο στο Ιράν, καθώς ο λογαριασμός του κόστους ζωής στις τσέπες των πολιτών ανεβαίνει. Μάλιστα, η νυν αντιπολίτευση θα μπορεί πλέον να ασκεί και προεκλογική πολιτική για την επόμενη διετία μέσα από τα νομοσχέδια που θα κατεβάζει, ενώ αναμένεται να ασκήσει και ουσιαστική πολιτική καθώς αρκετά από αυτά αναμένονται να εγκριθούν δια συναινέσεων. Μην ξεχνάμε πως η ενότητα των Ρεπουμπλικανών έχει διαρραγεί εδώ και καιρό με τους ψηφοφόρους τους να χωρίζονται σε MAGA και non MAGA.

Στον χάρτη του NEWS 24/7 που ακολουθεί μπορείτε να παρακολουθήσετε live τα αποτελέσματα σε ό,τι αφορά την κατανομή των εδρών σε Βουλή των Αντιπροσώπων και Γερουσία, καθώς και την εξέλιξη της ψηφοφορίας ανά Πολιτεία. Σύμφωνα με την Εθνική Διάσκεψη Πολιτειακών Νομοθετικών Σωμάτων οι πολιτείες ανακοινώνουν τα επίσημα αποτελέσματα με βάση τον δικό τους ρυθμό, από μία εβδομάδα μετά, στην περίπτωση της Οκλαχόμα, έως τα μέσα Δεκεμβρίου, στην περίπτωση της Καλιφόρνια.

Για να ξαναπάρουν την πλειοψηφία στη Γερουσία, οι Δημοκρατικοί έπρεπε να κερδίσουν τέσσερις επιπλέον έδρες. Σάρωσαν σε Βόρεια και Νότια Καρολίνα, Τέξας όπου θριάμβευσε ο Τζέιμς Ταλαρίκο, Οχάιο, Αϊόβα, Κάνσας και Μέιν, ενώ καθαίρεσαν αρκετές ρεπουμπλικανικές περιφέρειες όπως οι Αϊόβα, Πενσιλβάνια, Ουισκόνσιν και Νιου Τζέρσεϊ. Ένα άλλο προπύργιο που “έπεσε” είναι πως για πρώτη φορά εξελέγη Μουσουλμάνος Γερουσιαστής, ο Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ.

Το “διπλό” στα δύο Σώματα πιστώνεται εν πολλοίς στον Χακίμ Τζέφρις, που προβάρει το κοστούμι του Προέδρου της Βουλής, αλλά και στον επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ. Ο Τζέφρις αναμένεται μάλιστα να γίνει ο πρώτος μαύρος Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων στην Ιστορία. 

Η αντίδραση Τραμπ και το Ιράν

Αναγνωρίζοντας την ήττα του ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θα αποδεχθεί τα αποτελέσματα των εκλογών βάζοντας τέλος στα ερωτήματα για το αν θα επιχειρούσε να αμφισβητήσει το αποτέλεσμα, τουλάχιστον προς το παρόν, και καθησυχάζοντας τις αγορές που έδειξαν νευρικότητα. Απέφυγε μάλιστα να μιλήσει περί νοθείας, κάτι που υποπτεύονταν πολλοί ότι θα κάνει.

Ο ίδιος, στην πρώτη του αντίδραση μετά το “μπλε κύμα” επανέλαβε το αφήγημα πως εάν ήταν ο ίδιος υποψήφιος, το κόμμα του θα επικρατούσε “με σαρωτική διαφορά”.

Κατηγόρησε δε ομοϊδεάτες του πως ήταν “RINO” (ακρωνύμιο για το “Ρεπουμπλικανός μόνο κατ’ όνομα”).

 

“Είχαμε τα δύο σπουδαιότερα χρόνια στην ιστορία της προεδρίας, όσον αφορά την οικονομία και όλα όσα έχουμε πετύχει” επέμεινε μιλώντας στο FOX News. “Συγχαρητήρια στους Δημοκρατικούς”, πρόσθεσε. “Έκαναν καλή δουλειά”. Και είπε πως είναι διατεθειμένος να συνεργαστεί μαζί τους “σε κρίσιμα ζητήματα όπως η μετανάστευση”.

Σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν τον οποίο και χρεώνεται προσωπικά, ο Τραμπ ανέφερε πως οι ΗΠΑ δεν είναι διατεθειμένες να κλιμακώσουν αλλά “αν χρειαστεί να το κάνουμε, είμαστε έτοιμοι”. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι τιμές της ενέργειας θα σημειώσουν κατακόρυφη πτώση μετά τις εκλογές, δηλώνοντας στους FT ότι πλέον διέρχεται περισσότερο πετρέλαιο από τα Στενά του Ορμούζ.

Αξίζει να επισημανθεί ότι ο Τραμπ έχει ακόμη τη δυνατότητα να διατάξει άμεσα νέα πλήγματα. Η συνταγματική εξουσία, του επιτρέπει να δώσει εντολή για αεροπορικές επιδρομές, επιχειρήσεις ειδικών δυνάμεων ή αμυντικές ενέργειες και να εμπλέξει στρατεύματα για διάστημα έως 60 ημερών χωρίς έγκριση του Κογκρέσου. Μετά το πέρας των 60 ημερών, με άλλες 30 ημέρες για την ασφαλή απόσυρση των δυνάμεων, ο Πρόεδρος είναι νομικά υποχρεωμένος να τερματίσει την εμπλοκή. Εξαίρεση προβλέπεται μόνο αν το Κογκρέσο κηρύξει πόλεμο ή εγκρίνει ειδική εξουσιοδότηση (AUMF). Παράλληλα, ο Πρόεδρος οφείλει να ενημερώσει επίσημα το Κογκρέσο εντός 48 ωρών από την έναρξη των εχθροπραξιών.

Αυτά ορίζει το γράμμα του νόμου. Στην πράξη, σχεδόν όλοι οι Αμερικανοί πρόεδροι, μαζί με τα νομικά τμήματα του Λευκού Οίκου, έχουν υποστηρίξει κατά καιρούς ότι το War Powers Resolution παραβιάζει τις συνταγματικές εξουσίες του Αρχιστράτηγου Προέδρου.

Οι κίνδυνοι ενός Lame-Duck Τραμπ

Όπως πάντως ανέλυσε το Foreign Affairs, είθισται οι πρόεδροι που χάνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου να στρέφονται στην εξωτερική πολιτική, τόσο για τη δική τους υστεροφημία όσο και για τη δυναμική του κόμματός τους. Το 2007, ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος έστειλε μαζικές ενισχύσεις για να “σταθεροποιήσει” το Ιράκ μετά από μια συντριπτική ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές, κατά τις οποίες οι ψηφοφόροι φάνηκαν να στέλνουν το μήνυμα ότι έπρεπε να αποσυρθεί από τον αποτυχημένο πόλεμο εκεί.

Με τους Δημοκρατικούς να ελέγχουν πλέον τη Βουλή και τη Γερουσία, η απειλή παραπομπής (impeachment) ή ερευνών γύρω από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας Τραμπ πιθανότατα θα κάνει τον πρόεδρο να νιώσει “στριμωγμένος”, κάτι που θα μπορούσε κάλλιστα να τον κάνει να ξεσπάσει στη διεθνή σκηνή.

Τα δύο μέτωπα όπου ο Τραμπ μπορεί να προκαλέσει τη μεγαλύτερη ζημιά είναι το Ιράν και η Κούβα. Σύμφωνα με τους New York Times, η κυβέρνηση Τραμπ και το Ισραήλ έχουν καταρτίσει σχέδια για νέα πλήγματα στο Ιράν αμέσως μετά τις ενδιάμεσες εκλογές παρότι επισήμως διαψεύδονται.

Ακόμη, ο Πρόεδρος μπορεί να εκδώσει προεδρικά διατάγματα – ειδικά μέχρι τον Ιανουάριο που ορκίζεται το νέο Σώμα, στις 3 Ιανουαρίου του 2027. Ωστόσο εν συνεχεία το Κογκρέσο μπορεί να εισαγάγει ρήτρα στον κρατικό προϋπολογισμό που απαγορεύει τη διάθεση ακόμη και ενός δολαρίου για την εφαρμογή του συγκεκριμένου διατάγματος (π.χ. κονδύλια για μαζικές απελάσεις ή κατασκευή τείχους), “μπλοκάροντας” έμμεσα το διάταγμα. Ο επόμενος Πρόεδρος μπορεί να το ανακαλέσει.

Επίσης, μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές οι Ρεπουμπλικανοί είχαν τον έλεγχο της Γερουσίας και μπορούσαν να εγκρίνουν οποιονδήποτε δικαστή πρότεινε ο Τραμπ με απλή πλειοψηφία (51 ψήφους). Πλέον ο Τραμπ δεν μπορεί να διορίσει κανέναν χωρίς τη συγκατάθεση της δημοκρατικής πλειοψηφίας υπό τον Τσακ Σούμερ.

Συνοπτικά πώς αποδυναμώνεται ο Τραμπ

Πρωτίστως, ο Τραμπ χάνει ολοκληρωτικά τη θετική νομοθετική πρωτοβουλία. Δεν διαθέτει πλέον τη δυνατότητα να περάσει κανένα νομοσχέδιο δικής του ατζέντας, όπως νέες εταιρικές φοροελαφρύνσεις, σαρωτικές μεταναστευτικές ρυθμίσεις ή απορρυθμίσεις στον ενεργειακό τομέα. Η παρουσία του στο νομοθετικό πεδίο περιορίζεται πλέον αποκλειστικά σε έναν αμυντικό ρόλο: στο δικαίωμα του προεδρικού βέτο, με το οποίο μπορεί απλώς να μπλοκάρει τις πρωτοβουλίες των αντιπάλων του, χωρίς όμως να μπορεί να παράγει νέο δίκαιο.

Παράλληλα, του αφαιρείται ο έλεγχος του κρατικού ταμείου. Το Σύνταγμα αναθέτει στο Κογκρέσο την αποκλειστική δικαιοδοσία επί των ομοσπονδιακών δαπανών, πράγμα που σημαίνει ότι ο πρόεδρος εξαρτάται πλέον από την καλή θέληση των Δημοκρατικών για οποιαδήποτε κρατική χρηματοδότηση.

Εξίσου βαρύ πλήγμα δέχεται η εξουσία του επί των θεσμικών οργάνων μέσω της απώλειας της Γερουσίας. Ο Τραμπ δεν μπορεί πλέον να διορίσει κανέναν συντηρητικό ομοσπονδιακό δικαστή, εφέτη ή μέλος του Ανώτατου Δικαστηρίου, καθώς η επικύρωση των διορισμών απαιτεί την έγκριση της άνω βουλής, την οποία πλέον ελέγχει η δημοκρατική πλειοψηφία.

Με τις προεδρίες όλων των κοινοβουλευτικών επιτροπών να περνούν στους Δημοκρατικούς, ο Τραμπ χάνει και την ικανότητα να ανακόψει κλητεύσεις μαρτύρων, υποχρεωτικές καταθέσεις στελεχών του και εξονυχιστικές έρευνες γύρω από τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειάς του ή τον χειρισμό του πολέμου στο Ιράν, ενώ η Βουλή αποκτά ανά πάσα στιγμή την ισχύ να εκκινήσει εκ νέου διαδικασίες παραπομπής.

Έχοντας απωλέσει τη δυνατότητα να νομοθετεί, να χρηματοδοτεί τα σχέδιά του, να διορίζει δικαστές και να προστατεύεται από έρευνες, του απομένουν ουσιαστικά μόνον η εξωτερική πολιτική και η στρατιωτική δράση ως πεδία όπου μπορεί ακόμη να ασκήσει ανεξάρτητη εξουσία και αυτό, υπό προϋποθέσεις.