Ενδιάμεσες εκλογές: Είναι η αρχή του τέλους για τον Τραμπ;

Το περασμένο καλοκαίρι, ο Τραμπ ανάρτησε στα social media ένα κείμενο κάποιου αυτόκλητου ιστορικού, που τον συνέκρινε –μεταξύ άλλων– με τον Ναπολέοντα και τον Χίτλερ.

Η αναφορά αυτή μοιάζει πλέον σχεδόν ειρωνική: ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε εν τέλει μία μάχη παραπάνω απ’ όσες άντεχε, οδηγούμενος με δική του ευθύνη στην καταστροφή.

Οι ενδιάμεσες κάλπες της Τρίτης δεν ήταν απλώς μια ήττα, ήταν ένας εκλογικός οδοστρωτήρας, μια πανωλεθρία βιβλικών διαστάσεων. Ρεπουμπλικανικά κάστρα που επί δεκαετίες θεωρούνταν ακλόνητα, κατέρρευσαν σαν χάρτινοι πύργοι. Οι Δημοκρατικοί κέρδισαν έδρες στη Γερουσία στο Κάνσας για πρώτη φορά από το 1932, στο Τέξας από το 1988 και στη Νότια Καρολίνα από το 1998.

Η ταυτόχρονη απώλεια τόσο της Βουλής όσο και της Γερουσίας στις ίδιες ενδιάμεσες εκλογές έχει καταγραφεί μόλις τρεις φορές μεταπολεμικά: το 1946, το 1994 και το 2006. Τώρα το σκηνικό επαναλαμβάνεται, διαμορφώνοντας ένα Κογκρέσο που αναμένεται να σταθεί ανάχωμα στην ανεξέλεγκτη άσκηση της προεδρικής εξουσίας.

Ο ίδιος ο Τραμπ, που έσπευσε αμέσως να υπενθυμίσει ότι το όνομά του δεν βρισκόταν στα ψηφοδέλτια, είναι ο κύριος υπεύθυνος για την πολιτική του απομόνωση. Άλλωστε, έχοντας περάσει ολόκληρους μήνες καλώντας τους πολίτες να ψηφίσουν σαν να ήταν ο ίδιος υποψήφιος, δύσκολα θα μπορούσε να σαμποτάρει αποτελεσματικότερα το κόμμα του. Το 2024 είχε επικρατήσει υποσχόμενος συγκράτηση των τιμών και απεμπλοκή από τους πολέμους στο εξωτερικό. Αντ’ αυτού, οι δασμοί που επέβαλε πυροδότησαν την ακρίβεια, ενώ η άστοχη στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν εκτόξευσε το κόστος ζωής στα ύψη.

Σε όλα αυτά ήρθε να προστεθεί μια αλλοπρόσαλλη, σχεδόν εξωφρενική προεκλογική καμπάνια, όπως τη χαρακτηρίζει ο Guardian, γεμάτη ασυνάρτητους μονολόγους για φαραωνικά κατασκευαστικά σχέδια, χυδαίες ισλαμοφοβικές κορώνες και σχόλια για τα «οπίσθια» ενός Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή από το Οχάιο. Το κερασάκι στην τούρτα μπήκε μπροστά στη δεξαμενή του Μνημείου Λίνκολν, όπου πανηγύρισε τη… νίκη του στον «πόλεμο κατά της άλγης».

Η ετυμηγορία των ψηφοφόρων ήταν αμείλικτη: ως εδώ.

Πλέον, οι Ρεπουμπλικανοί μετρούν τις πληγές τους. Σύμφωνα με τα exit polls του Associated Press, η ακρίβεια και η κρατική διαφθορά ήταν τα δύο ζητήματα που έγειραν καθοριστικά την πλάστιγγα.

Ο Τραμπ, που αυτοπροβαλλόταν ως λαϊκός ηγέτης των αδυνάτων, δεν δίστασε να επιδεικνύει τον πλούτο του και τη νεότευκτη, πολυτελή αίθουσα δεξιώσεων στον Λευκό Οίκο, την ώρα που τα νοικοκυριά δυσκολεύονταν να γεμίσουν το οικογενειακό τραπέζι. Ακόμα και για μερίδα των φανατικών υποστηρικτών του, το ποτήρι ξεχείλισε.

Ένας πρόεδρος υπό πολιορκία

Πώς θα αντιδράσει απέναντι σε αυτά τα νέα δεδομένα; Μήπως βρισκόμαστε μπροστά στην αρχή του τέλους;

Από τον Ιανουάριο, οι Δημοκρατικοί αποκτούν τη δύναμη να μπλοκάρουν νόμους, να ξεκινήσουν εξονυχιστικές έρευνες στα πεπραγμένα της κυβέρνησης και να παγώσουν διορισμούς δικαστών και κορυφαίων στελεχών. Οι μέρες προμηνύονται δύσκολες για πρόσωπα όπως ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ ή ισχυροί παίκτες της τεχνολογίας, σαν τον Ίλον Μασκ. Δεν αποκλείεται μάλιστα να βρεθεί στο τραπέζι ακόμη και μια τρίτη διαδικασία καθαίρεσης του προέδρου.

Όλα αυτά διαμορφώνουν ένα ασφυκτικό σκηνικό γύρω του: έναν αποδυναμωμένο πρόεδρο, παγιδευμένο στο θεσμικό τέλμα της Ουάσιγκτον, με μόνο όπλο στα χέρια του το προεδρικό βέτο –το οποίο ήδη από το βράδυ των εκλογών απειλεί να χρησιμοποιήσει κατά κόρον.

Παρ’ όλα αυτά, στα πρώτα δύο χρόνια της θητείας του, ο Τραμπ ελάχιστα έδειξε να υπολογίζει το Κογκρέσο, με μόνη ουσιαστική εξαίρεση την ψήφιση του σαρωτικού πακέτου φοροελαφρύνσεων και δαπανών. Στην πράξη κινήθηκε εντελώς μονομερώς, τόσο στην επιβολή δασμών όσο και στα στρατιωτικά χτυπήματα σε Βενεζουέλα και Ιράν. Όπως οι περισσότεροι προκάτοχοί του, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα αναζητήσει καταφύγιο στην εξωτερική πολιτική για να χτίσει την υστεροφημία του —μια προοπτική κάθε άλλο παρά καθησυχαστική για τη διεθνή κοινότητα.

Την ίδια στιγμή, δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την άλλη μεγάλη του αδυναμία: το ριζικό λίφτινγκ της ομοσπονδιακής πρωτεύουσας, με μια καινούργια αίθουσα χορού στον Λευκό Οίκο, μια αψίδα θριάμβου και άφθονες χρυσές λεπτομέρειες. Το Κογκρέσο ίσως μάλιστα επιλέξει να αντιμετωπίσει αυτή τη μανία σαν μια ακίνδυνη απασχόληση που θα τον κρατά μακριά από σοβαρότερα μέτωπα.

Η κούρσα διαδοχής και ο κίνδυνος ενός πληγωμένου ηγέτη

Ο μεγαλύτερος εχθρός του όμως δεν είναι οι κοινοβουλευτικές έρευνες των Δημοκρατικών, αλλά ο χρόνος που κυλά αμείλικτα. Η μάχη για τη διαδοχή του το 2028 ξεκίνησε ήδη.

Ο χαρακτήρας του Τραμπ δύσκολα μπορεί να ανεχτεί την απώλεια της απόλυτης προσοχής, την ώρα που οι προβολείς θα αρχίσουν αναπόφευκτα να στρέφονται προς τον Τζέι Ντι Βανς, τον Μάρκο Ρούμπιο και τα υπόλοιπα ανερχόμενα στελέχη.

Αυτή η αναπόφευκτη μετατόπιση μπορεί να φθείρει σταδιακά την προσωποπαγή επιρροή του στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και στο κίνημα MAGA. Επί μία ολόκληρη δεκαετία έκοψε και έραψε το κόμμα στα μέτρα του, και ένα τέτοιο αποτύπωμα δεν σβήνει μέσα σε μια νύχτα. Όμως, αντικρίζοντας τα εκλογικά συντρίμμια, πολλά στελέχη του Κογκρέσου ενδέχεται να συνειδητοποιήσουν ότι ο Τραμπ αποτελεί πλέον κομμάτι του παρελθόντος – και ότι η δική τους πολιτική επιβίωση προϋποθέτει να κοιτάξουν μπροστά.

Στην πολιτική, κάθε απότομη αλλαγή του εκλογικού ρεύματος συνοδεύεται συχνά από υπερβολές. Οι δύο προεδρικές νίκες του ερμηνεύτηκαν ως δομική μεταμόρφωση της αμερικανικής κοινωνίας, παρότι ποτέ δεν κατάφερε να συγκεντρώσει την πλειοψηφία των ψήφων σε εθνικό επίπεδο. Η ήττα του το 2020 πανηγυρίστηκε βιαστικά ως το οριστικό τέλος της εποχής του, για να επανέλθει δριμύτερος τέσσερα χρόνια αργότερα.

Όσοι λοιπόν σπεύδουν να γράψουν τον πολιτικό του επικήδειο μετά τη βαριά ήττα της Τρίτης, καλό είναι να θυμούνται ότι δεν έχει διανύσει ούτε τα μισά της δεύτερης θητείας του. Και το ένστικτό του δείχνει να ζωντανεύει μπροστά στην προοπτική μιας ανελέητης σύγκρουσης με τους Δημοκρατικούς.

Ένας πληγωμένος Τραμπ, που νιώθει ότι δεν έχει πλέον τίποτα να χάσει για τα επόμενα δύο χρόνια, ίσως αποδειχθεί πιο απρόβλεπτος και επικίνδυνος από ποτέ.