Οι 3 ώρες της μέρας που ο κίνδυνος εγκεφαλικού είναι μεγαλύτερος

Το πρωινό ξύπνημα συνοδεύεται συχνά από άγχος και βιασύνη. Ωστόσο, για την καρδιά και τον εγκέφαλο, οι πρώτες ώρες της ημέρας αποτελούν μια ιδιαίτερα ευάλωτη περίοδο.

Μετα-ανάλυση σχεδόν 12.000 ασθενών έδειξε ότι η πιθανότητα εγκεφαλικού επεισοδίου είναι 72% υψηλότερη μεταξύ 6 και 9 το πρωί, σε σύγκριση με τις υπόλοιπες ώρες της ημέρας. Η αύξηση παρατηρήθηκε σε όλους τους τύπους εγκεφαλικών, είτε προκαλούνται από θρόμβωση είτε από αιμορραγία, καθώς και στα παροδικά ισχαιμικά επεισόδια.

Ανάλογη εικόνα παρουσιάζουν τα εμφράγματα. Σύμφωνα με ξεχωριστή ανάλυση, η πιθανότητα καρδιακής προσβολής είναι 40% μεγαλύτερη μεταξύ 6 το πρωί και 12 το μεσημέρι.

Τι συμβαίνει στον οργανισμό το πρωί;

Η εξήγηση βρίσκεται στο βιολογικό μας ρολόι και στις αλλαγές που πραγματοποιούνται καθώς περνάμε από τον ύπνο στην εγρήγορση.

Τις πρώτες πρωινές ώρες, η μελατονίνη, η ορμόνη που ρυθμίζει τον ύπνο, μειώνεται, ενώ η κορτιζόλη αυξάνεται και φτάνει στα υψηλότερα επίπεδά της λίγο μετά το ξύπνημα.

Παράλληλα, η αρτηριακή πίεση, που κατά τη διάρκεια του ύπνου μειώνεται φυσιολογικά κατά 10-20%, αρχίζει να ανεβαίνει πριν ξυπνήσουμε και αυξάνεται περισσότερο όταν σηκωνόμαστε και κινούμαστε.

Αυτή η πρωινή άνοδος της πίεσης επιβαρύνει τα αιμοφόρα αγγεία, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού.

Δεν ευθύνεται, όμως, μόνο η πίεση. Το πρωί μεταβάλλεται και η συμπεριφορά του αίματος.

Έρευνα του 2011 έδειξε ότι τα αιμοπετάλια, τα οποία συμμετέχουν στον σχηματισμό θρόμβων, παρουσιάζουν μεγαλύτερη τάση συσσώρευσης τις πρωινές ώρες. Άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι τότε αυξάνεται και μια πρωτεΐνη που εμποδίζει τη διάλυση των θρόμβων.

Έτσι, η αύξηση της πίεσης και η μεγαλύτερη τάση του αίματος για πήξη δημιουργούν έναν επικίνδυνο συνδυασμό.

Τα συμπτώματα του εγκεφαλικού που συχνά αγνοούμε

Το εγκεφαλικό επεισόδιο συμβαίνει όταν διακόπτεται η αιμάτωση μιας περιοχής του εγκεφάλου, συνήθως λόγω θρόμβου ή ρήξης αγγείου. Μέσα σε λίγα λεπτά, τα εγκεφαλικά κύτταρα αρχίζουν να καταστρέφονται.

Τα πιο γνωστά συμπτώματα είναι η ξαφνική δυσκολία στην ομιλία, η πτώση της μίας πλευράς του προσώπου και η αδυναμία στο ένα χέρι ή πόδι.

Ωστόσο, μελέτη έδειξε ότι περίπου ένας στους επτά ασθενείς δεν παρουσίαζε κανένα από αυτά τα χαρακτηριστικά συμπτώματα.

Αντίθετα, ορισμένοι εμφάνισαν ξαφνική απώλεια ισορροπίας ή διαταραχές της όρασης, συμπτώματα που συνδέονται συχνότερα με εγκεφαλικά στο οπίσθιο τμήμα του εγκεφάλου.

Η Αμερικανική Ένωση Εγκεφαλικών Επεισοδίων προτείνει το ακρωνύμιο BE FAST για την αναγνώριση των προειδοποιητικών σημείων:

B – Balance: Ξαφνική απώλεια ισορροπίας.
E – Eyes: Αιφνίδιες διαταραχές όρασης.

F – Face: Πτώση της μίας πλευράς του προσώπου.
A – Arms: Αδυναμία στο ένα χέρι.
S – Speech: Δυσκολία στην ομιλία.
T – Time: Άμεση κλήση στο 112 ή στο 166.

Η γρήγορη αντίδραση είναι καθοριστική. Δεν πρέπει να περιμένουμε μήπως τα συμπτώματα υποχωρήσουν, καθώς η έγκαιρη θεραπεία αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες αποκατάστασης χωρίς σοβαρή αναπηρία.

Γιατί έχει σημασία η ώρα εμφάνισης των συμπτωμάτων

Στο νοσοκομείο, οι γιατροί πραγματοποιούν απεικονιστικό έλεγχο για να προσδιορίσουν τον τύπο και την έκταση του εγκεφαλικού.

Μία από τις σημαντικότερες πληροφορίες είναι πότε ο ασθενής ήταν για τελευταία φορά καλά.

Παλιότερα, η μηχανική αφαίρεση θρόμβου εφαρμοζόταν συνήθως μόνο μέσα στις πρώτες έξι ώρες, ενώ η ενδοφλέβια θρομβόλυση περιοριζόταν γενικά στις 4,5 ώρες.

Νεότερες μελέτες άλλαξαν τα δεδομένα. Σήμερα, σε επιλεγμένους ασθενείς, η μηχανική θρομβεκτομή μπορεί να πραγματοποιηθεί ακόμη και έως 24 ώρες μετά την έναρξη του επεισοδίου.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για όσους ξυπνούν με συμπτώματα εγκεφαλικού, χωρίς να γνωρίζουν πότε ακριβώς ξεκίνησαν.

Πώς μπορούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο

Η υψηλή αρτηριακή πίεση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου.

Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι η λήψη αντιυπερτασικών φαρμάκων το βράδυ προστατεύει περισσότερο από την πρωινή αύξηση της πίεσης.

Ωστόσο, δύο μεγάλες κλινικές μελέτες, στη Βρετανία και στον Καναδά, δεν διαπίστωσαν διαφορά στον κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού ή θανάτου μεταξύ πρωινής και βραδινής λήψης.

Μάλιστα, στη μελέτη του Καναδά, όσοι έπαιρναν τα φάρμακά τους το βράδυ ήταν λιγότερο συνεπείς στη θεραπεία τους.

Το σημαντικότερο, επομένως, είναι η σταθερή καθημερινή λήψη της αγωγής, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.

Εξίσου χρήσιμη είναι η τακτική μέτρηση της αρτηριακής πίεσης στο σπίτι, ακόμη και το πρωί πριν από τη λήψη των φαρμάκων, ώστε να υπάρχει πιο ολοκληρωμένη εικόνα της ρύθμισής της.

Το βασικό μήνυμα είναι σαφές: το πρωί αποτελεί περίοδο αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου, αλλά η σωστή πρόληψη, η ρύθμιση της πίεσης και κυρίως η άμεση αναγνώριση των συμπτωμάτων μπορούν να σώσουν ζωές.