Ισραήλ: Θα καταφέρει ο Νετανιάχου να διαλύσει το μπλοκ της αντιπολίτευσης;

Διαβάζεται σε 8'
Ισραήλ: Θα καταφέρει ο Νετανιάχου να διαλύσει το μπλοκ της αντιπολίτευσης;
Ο Γκάντι Άιζενκοτ (AP Photo/Ohad Zwigenberg)

Ο Γκάντι Άιζενκοτ επιχειρεί να σχηματίσει κυβέρνηση χωρίς τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, όμως οι ιδεολογικές διαφορές στο στρατόπεδο της αντιπολίτευσης και οι παρασκηνιακές κινήσεις του απερχόμενου πρωθυπουργού απειλούν να τινάξουν την προσπάθεια στον αέρα.

Καθώς πλησιάζει η 6η Δεκεμβρίου, η πρώτη προθεσμία για τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης στο Ισραήλ, ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου φαίνεται να επιχειρεί να εκμεταλλευτεί τις εσωτερικές αντιθέσεις της συμμαχίας της αντιπολίτευσης, η οποία επιδιώκει να τον απομακρύνει από την εξουσία.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο πρώην αρχηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων και επικεφαλής του κόμματος Γιασάρ, Γκάντι Άιζενκοτ, ο οποίος καλείται να διατηρήσει ενωμένους πολιτικούς με βαθιές ιδεολογικές διαφορές, αλλά και με ένα κοινό παρελθόν: αρκετοί από αυτούς έχουν συνεργαστεί στο παρελθόν με τον Νετανιάχου.

Την Τετάρτη, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός πραγματοποίησε μια μη προαναγγελθείσα συνάντηση με τον πρώην πρωθυπουργό Ναφτάλι Μπένετ, ένα από τα σημαντικότερα στελέχη της αντιπολιτευτικής συμμαχίας.

Η συνάντηση διήρκεσε δυόμισι ώρες και παρουσιάστηκε από το γραφείο του Νετανιάχου ως ενημέρωση για ζητήματα ασφαλείας. Ωστόσο, στελέχη της αντιπολίτευσης τη χαρακτήρισαν, σύμφωνα με ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, «στρατηγική καταστροφή».

Jewel Samad/Pool Photo via AP

Όπως μετέδωσε το Ynet, ο Μπένετ δεν είχε ενημερώσει προηγουμένως τον Άιζενκοτ. Μάλιστα, σύμφωνα με το Channel 12, σε μεταγενέστερη συνάντηση των αρχηγών της αντιπολίτευσης φέρεται να υποστήριξε ότι θα έπρεπε να εξεταστεί το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης εθνικής ενότητας με τη συμμετοχή του Νετανιάχου.

«Ο Νετανιάχου προσπαθεί να διαλύσει το μπλοκ της αλλαγής μέσω του Μπένετ», δήλωσε υψηλόβαθμο στέλεχος της συμμαχίας στο Ynet.

Η κίνηση αυτή προκαλεί ιδιαίτερη αμηχανία, καθώς πολλοί από τους ηγέτες της αντιπολίτευσης, συμπεριλαμβανομένου του Μπένετ, είχαν δεσμευτεί ότι δεν θα συμμετείχαν ξανά σε κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου.

Μια συμμαχία από την Αριστερά μέχρι τη σκληρή Δεξιά

Η πολιτική ετερογένεια αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο εμπόδιο για τον Άιζενκοτ, λέει το Al Jazeera.

Η συμμαχία περιλαμβάνει από τον ακροδεξιό Αβίγκντορ Λίμπερμαν μέχρι τον Γιαΐρ Γκολάν, επικεφαλής των Δημοκρατών, που εκπροσωπεί την αριστερή πτέρυγα του ισραηλινού πολιτικού συστήματος.

Ο Άιζενκοτ και ο Γιαΐρ Λαπίντ θεωρούνται περισσότερο κεντρώοι, ενώ ο Μπένετ και ο Λίμπερμαν τοποθετούνται ξεκάθαρα στη Δεξιά.

Οι δύο τελευταίοι διαφέρουν κυρίως ως προς τη σχέση κράτους και θρησκείας. Ο Μπένετ εκφράζει τον θρησκευτικό εθνικισμό, ενώ ο Λίμπερμαν, με πολιτικές ρίζες στη ρωσόφωνη κοινότητα του Ισραήλ, υποστηρίζει έντονα τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους και έχει συγκρουστεί επανειλημμένα με τα υπερορθόδοξα κόμματα.

Ο Γκάντι Άιζενκοτ παίρνει την εντολή για σχηματισμό κυβέρνησης
Ο Γκάντι Άιζενκοτ παίρνει την εντολή για σχηματισμό κυβέρνησης AP Photo/Ohad Zwigenberg

Στον αντίποδα βρίσκεται ο Γιαΐρ Γκολάν, ο οποίος υποστηρίζει τη λύση των δύο κρατών στο Παλαιστινιακό και έχει ασκήσει έντονη κριτική στις επιθέσεις Ισραηλινών εποίκων εναντίον Παλαιστινίων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι τις ανέχεται ή ακόμη και τις ενθαρρύνει.

Παρά τις διαφορές τους στην εσωτερική πολιτική, οι ηγέτες της συμμαχίας είχαν στηρίξει, τουλάχιστον αρχικά, τον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα, τον οποίο το Al Jazeera χαρακτηρίζει γενοκτονικό, καθώς και τις στρατιωτικές επιθέσεις σε χώρες της περιοχής, μεταξύ των οποίων το Ιράν και ο Λίβανος.

Οι 13 έδρες που λείπουν και τα πολιτικά αδιέξοδα

Το σημαντικότερο πρόβλημα του Άιζενκοτ είναι αριθμητικό, αλλά και βαθιά πολιτικό.

Η συμμαχία του διαθέτει μόλις 48 από τις 120 έδρες της Κνεσέτ, μετά τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου. Για να εξασφαλίσει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία χρειάζεται τουλάχιστον 13 ακόμη έδρες.

Η εξεύρεσή τους, ωστόσο, προϋποθέτει συμβιβασμούς που απειλούν τη συνοχή του μπλοκ.

Ο Γιαΐρ Γκολάν έχει ήδη συναντηθεί με εκπροσώπους κομμάτων που εκπροσωπούν τους Παλαιστίνιους πολίτες του Ισραήλ, εκφράζοντας την πρόθεσή του να σχηματιστεί κυβέρνηση με τη στήριξή τους.

Η προοπτική αυτή, όμως, απορρίπτεται από τους υπόλοιπους εταίρους της συμμαχίας και έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στη Δεξιά, με διαδηλωτές να φτάνουν ακόμη και σε απειλές για εμφύλιο πόλεμο.

Ιδιαίτερα κατηγορηματικός εμφανίζεται ο Λίμπερμαν, το κόμμα του οποίου, Yisrael Beytenu, διαθέτει επτά έδρες. Ο ίδιος αποκλείει οποιαδήποτε κυβέρνηση που θα εξαρτάται από τη στήριξη παλαιστινιακών κομμάτων.

Η Κνεσσέτ (AP Photo/Ohad Zwigenberg)

Την ίδια στιγμή, φαίνεται να εξετάζει μια άλλη επιλογή: τη συνεργασία με τα υπερορθόδοξα κόμματα Shas και Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά, τα οποία διαθέτουν συνολικά 13 έδρες.

Μια τέτοια συμφωνία, ωστόσο, θα απαιτούσε σημαντικές υποχωρήσεις στο ζήτημα της στρατιωτικής θητείας.

Ο Λίμπερμαν έχει οικοδομήσει μεγάλο μέρος της πολιτικής του ταυτότητας στην αντίθεσή του με την ουσιαστική εξαίρεση των υπερορθόδοξων Εβραίων από την υποχρεωτική στράτευση.

Ενδεχόμενη αλλαγή στάσης θα μπορούσε να θεωρηθεί εγκατάλειψη μιας βασικής προεκλογικής δέσμευσης, τόσο του ίδιου όσο και άλλων στελεχών της αντιπολίτευσης, προκαλώντας αντιδράσεις στους ψηφοφόρους τους.

Οι συγκρούσεις στο εσωτερικό της αντιπολίτευσης

Οι διαφωνίες δεν αποτελούν καινούργιο φαινόμενο.

Ήδη από τον Αύγουστο, ο Μπένετ είχε χαρακτηρίσει «παράλογο λάθος» την πρόταση του Άιζενκοτ για περιορισμένες εξαιρέσεις υπερορθόδοξων από τη στρατιωτική θητεία.

Μάλιστα, είχε προειδοποιήσει ότι οι ηγέτες των υπερορθόδοξων κομμάτων, Αριέ Ντέρι και Μοσέ Γκάφνι, θα μπορούσαν εύκολα να εκμεταλλευτούν έναν τέτοιο συμβιβασμό.

Ο Άιζενκοτ απάντησε κατηγορώντας τον Μπένετ και τον Λίμπερμαν ότι αναπαράγουν πρακτικές της «παλιάς πολιτικής», υπονομεύοντας τις προοπτικές της αντιπολίτευσης, επειδή αρνούνταν να συμφωνήσουν ότι το μεγαλύτερο κόμμα της συμμαχίας θα έπρεπε να αναλάβει την ηγεσία της επόμενης κυβέρνησης.

Λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές, ο Λίμπερμαν είχε αποκαλέσει τον Άιζενκοτ «Γκαντς 2.0», παραπέμποντας στον πρώην υπουργό Άμυνας Μπένι Γκαντς, ο οποίος το 2020 συμμετείχε σε κυβέρνηση Νετανιάχου, παρότι είχε προηγουμένως ταχθεί εναντίον του.

Ο Λίμπερμαν είχε κατηγορήσει τον Άιζενκοτ ότι επιδιώκει μυστική συμφωνία με τον Νετανιάχου, εξυπηρετώντας προσωπικές πολιτικές φιλοδοξίες.

Από την πλευρά του, ο Γκολάν είχε απευθυνθεί στον Λίμπερμαν λίγες ημέρες μετά τις εκλογές, λέγοντάς του ότι, εάν επιμένει σε μια κυβέρνηση που δεν θα στρατολογεί υπερορθόδοξους άνδρες, είναι ελεύθερος να τη σχηματίσει με τον Νετανιάχου.

Το κοινό παρελθόν με τον Νετανιάχου

Ένα ακόμη στοιχείο που καθιστά εύθραυστη τη σημερινή αντιπολιτευτική συμμαχία είναι οι προηγούμενες σχέσεις αρκετών στελεχών της με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό.

Ο ίδιος ο Άιζενκοτ συμμετείχε στην κυβέρνηση εθνικής ενότητας που σχηματίστηκε μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, αναλαμβάνοντας θέση υπουργού χωρίς χαρτοφυλάκιο και συμμετέχοντας στο πολεμικό υπουργικό συμβούλιο.

Ο Λίμπερμαν είχε υπηρετήσει στο παρελθόν τόσο ως υπουργός Εξωτερικών όσο και ως υπουργός Άμυνας σε κυβερνήσεις Νετανιάχου.

Associated Press

Ο Μπένετ, από την πλευρά του, υπήρξε ένας από τους στενότερους πολιτικούς συμμάχους του πρωθυπουργού, συμμετέχοντας σε αρκετές κυβερνήσεις του.

Η ρήξη ήρθε το 2021, όταν συνεργάστηκε με τον κεντρώο Γιαΐρ Λαπίντ για τον σχηματισμό εναλλακτικής κυβέρνησης, βάζοντας τέλος σε 12 συνεχόμενα χρόνια παραμονής του Νετανιάχου στην πρωθυπουργία.

Παρά τη ρήξη τους, πάντως, ο Μπένετ εξακολουθεί να συμμερίζεται αρκετές από τις πολιτικές θέσεις του Νετανιάχου.

Άλλωστε, το 2020 είχε δηλώσει ότι, παρά τις προσωπικές διαφωνίες τους, τον σέβεται ιδιαίτερα, υποστηρίζοντας ότι είχε προσφέρει σημαντικό έργο στη χώρα.

Αντίστοιχα, ο Λίμπερμαν είχε δηλώσει το 2019 στη Jerusalem Post ότι ευχόταν στον Νετανιάχου να αθωωθεί από τις κατηγορίες διαφθοράς. Πρόκειται για τις ίδιες υποθέσεις που αργότερα επικαλέστηκε επανειλημμένα ως απόδειξη ότι ο πρωθυπουργός είναι ακατάλληλος για το αξίωμα.

Μπορεί να σχηματιστεί κυβέρνηση χωρίς τον Νετανιάχου;

Για τον Άιζενκοτ, το διακύβευμα δεν περιορίζεται στην εξασφάλιση των απαραίτητων κοινοβουλευτικών εδρών. Ακόμη και αν επιτευχθεί μια συμφωνία για τον σχηματισμό κυβέρνησης, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο μια τόσο ετερογενής συμμαχία θα μπορούσε να κυβερνήσει με συνοχή.

Η στάση απέναντι στα παλαιστινιακά κόμματα, η στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων και οι προσωπικές φιλοδοξίες των πολιτικών αρχηγών αποτελούν ήδη σοβαρές εστίες έντασης.

Την ίδια ώρα, ο Νετανιάχου φαίνεται αποφασισμένος να αξιοποιήσει αυτές τις αντιθέσεις, επιδιώκοντας να προσεγγίσει στελέχη που μέχρι πρόσφατα δεσμεύονταν ότι δεν θα συνεργάζονταν ξανά μαζί του.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η κοινή επιθυμία απομάκρυνσης του Νετανιάχου από την εξουσία αρκεί για να κρατήσει ενωμένη την αντιπολίτευση ή αν οι μεταξύ τους διαφορές θα αποδειχθούν ισχυρότερες από τον κοινό πολιτικό τους στόχο.

 

Ροή Ειδήσεων

Περισσότερα