Η απόσταση που φέρνει πιο κοντά

Πριν από έναν περίπου χρόνο είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ την ξαδέρφη μου στο Μόντρεαλ.

Μια εμπειρία πολυεπίπεδη, σχεδόν αντιφατική: η απεραντοσύνη της καναδικής γεωγραφίας, το εξωτερικό spa στους -22 βαθμούς Κελσίου που σε επαναφέρει βίαια στο σώμα σου, η αρχιτεκτονική που ισορροπεί ανάμεσα στο παλιό και το σύγχρονο, ο τρόπος ζωής που συνδυάζει πειθαρχία και ελευθερία. Όλα μαζί συνέθεσαν μια εμπειρία που δύσκολα περιγράφεται μονοδιάστατα.

Κι όμως, αυτό που τελικά μου έμεινε πιο έντονα δεν ήταν τίποτα από αυτά.

Ήταν οι άνθρωποι.

Η παρέα της συνονόματης ξαδέρφης, ένα μικρό, αλλά χαρακτηριστικό δείγμα της ελληνικής παροικίας, λειτούργησε σχεδόν σαν μια χρονοκάψουλα. Όχι γιατί ζουν στο παρελθόν. Αλλά γιατί διατηρούν ζωντανά τα στοιχεία μιας ελληνικότητας που στην ίδια την Ελλάδα μοιάζουν να έχουν ξεθωριάσει.

Οι Έλληνες του Καναδά δεν «αναπαράγουν» απλώς την ταυτότητά τους. Την επιλέγουν καθημερινά.

Παρότι σπούδασαν, εργάζονται και δημιούργησαν οικογένειες εκεί —συχνά με άλλους Έλληνες, κι άλλοτε με ξένους που μοιραία ελληνοποιήθηκαν— φροντίζουν συνειδητά να κρατούν το ελληνικό στοιχείο παρόν. Τα παιδιά τους πηγαίνουν σε ελληνικά σχολεία. Συμμετέχουν σε συλλόγους, σε παραδοσιακούς χορούς, σε κοινότητες που λειτουργούν όχι τυπικά, αλλά ουσιαστικά. Στις γιορτές, τα σπίτια ανοίγουν. Τα τραπέζια γεμίζουν. Οι φωνές ενώνονται.

Και κάπου εκεί, χωρίς προσπάθεια, στήνεται ένα μικρό ελληνικό σύμπαν — όχι ως αναπαράσταση, αλλά ως βίωμα.

Θυμίζει μια Ελλάδα πιο αυθόρμητη. Πιο συλλογική. Πιο ανοιχτή.

Μια Ελλάδα όπου η φιλοξενία δεν ήταν μια ωραία ενέργεια, αλλά αυτονόητη, σχεδόν αντανακλαστική απάντηση. Όπου δεν χρειαζόταν να έχεις πολλά για να προσφέρεις — αρκούσε να έχεις διάθεση. Από το γλυκό του κουταλιού μέχρι ένα αυτοσχέδιο γλέντι με μουσική και χορό, η ουσία δεν ήταν ποτέ στο «τι», αλλά στο «μαζί».

Και αυτό που εντυπωσιάζει πιότερο δεν είναι η νοσταλγία. Είναι η συνέπεια.

Σε έναν τόπο μακρινό, ψυχρό, αχανή, οι άνθρωποι αυτοί επιλέγουν να μη διαλυθούν μέσα στη ροή. Να μη χαθούν στη μετάφραση μιας άλλης κουλτούρας. Να μη γίνουν απλώς μέρος ενός συστήματος.

Επιλέγουν να ανήκουν. Επιλέγουν την υγιή ενσωμάτωση αναγνωρίζοντας τις δυνατότητες και τη φιλοξενία που τους προσφέρει η νέας τους πατρίδα, δίχως όμως να ξεχνούν ή να αποποιούνται. Επιλέγουν έτσι απλά να διατηρήσουν αυτό που είναι, χωρίς υπερβολές, συναισθηματικές φανφάρες και εντυπωσιακά τσιτάτα μιας άλλης υπερφίαλης εποχής.

Αποφάσισαν να μείνουν μακριά.

Και ίσως εκεί βρίσκεται κάτι βαθύτερο. Γιατί όσο απομακρύνεσαι από κάτι, τόσο πιο καθαρά βλέπεις τι αξίζει να κρατήσεις. Η απόσταση δεν αποδυναμώνει πάντα την ταυτότητα. Κάποιες φορές τη φιλτράρει. Την ξεκαθαρίζει. Την επαναπροσδιορίζει.

Και τότε, αυτό που μένει δεν είναι το σύνολο των συνηθειών. Είναι η ουσία τους.

Ίσως, τελικά, το ερώτημα δεν είναι πώς διατηρείται η ταυτότητα μακριά από τον τόπο της. Ίσως το πραγματικό ερώτημα είναι γιατί, πολλές φορές, χάνεται εκεί που γεννήθηκε.

Η Παναγιώτα Τσιφουντάρη είναι Διευθύντρια Εταιρικών Υποθέσεων & Βιωσιμότητας Ομίλου Vivartia (Corporate Affairs & Sustainability Director Vivartia Group)