Ολική έκλειψη ηλίου: Τρεις ασφαλείς τρόποι για να την δείτε χωρίς γυαλιά

Η ολική έκλειψη ηλίου της Τετάρτης (12/8) αναμένεται να στρέψει εκατομμύρια βλέμματα στον ουρανό, ωστόσο οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η παρατήρησή της χωρίς την κατάλληλη προστασία μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στα μάτια.

Με τα ειδικά γυαλιά για την έκλειψη να έχουν εξαντληθεί σε όλη την Ευρώπη, υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι για να παρακολουθήσει κανείς το φαινόμενο με ασφάλεια, χρησιμοποιώντας απλά αντικείμενα που υπάρχουν στο σπίτι.

Όπως επισημαίνει η Βασιλική Αστρονομική Εταιρεία της Βρετανίας, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να κοιτάμε απευθείας τον Ήλιο χωρίς ειδικά πιστοποιημένα γυαλιά. Τα συνηθισμένα γυαλιά ηλίου ή ακόμη και πολύ σκούρα γυαλιά δεν αποτελούν ασφαλή εναλλακτική, καθώς δεν προσφέρουν την απαιτούμενη προστασία.

1. Χαρτόνι, χαρτί και ένα στυλό

Ένας από τους απλούστερους τρόπους είναι η κατασκευή ενός αυτοσχέδιου ”προβολέα οπής” (pinhole projector), μιας κατασκευής δηλαδή που προβάλλει έμμεσα την εικόνα του Ήλιου.

Το μόνο που χρειάζεται είναι ένα κομμάτι χαρτόνι, ένα λευκό φύλλο χαρτί και ένα στυλό.

Ανοίγουμε μια πολύ μικρή τρύπα στο κέντρο του χαρτονιού, για παράδειγμα χρησιμοποιώντας τη μύτη ενός στυλό. Στη συνέχεια, στεκόμαστε με την πλάτη προς τον Ήλιο και κρατάμε το χαρτόνι έτσι ώστε το ηλιακό φως που περνά από την τρύπα να πέφτει πάνω στο λευκό χαρτί.

Με τη σωστή ευθυγράμμιση, πάνω στο χαρτί εμφανίζεται μια μικρή εικόνα του Ήλιου, στην οποία μπορεί να παρατηρηθεί η εξέλιξη της έκλειψης χωρίς να χρειάζεται να κοιτάξει κανείς προς τον Ήλιο.

2. Ένα σουρωτήρι από την κουζίνα

Ακόμη πιο εύκολη λύση μπορεί να προσφέρει ένα συνηθισμένο σουρωτήρι.

Η λογική λειτουργίας είναι παρόμοια. Οι πολλές μικρές τρύπες του λειτουργούν σαν δεκάδες μικροσκοπικοί προβολείς της εικόνας του Ήλιου.

Κρατώντας το σουρωτήρι προς την κατεύθυνση του Ήλιου, αλλά έχοντας το βλέμμα στραμμένο μακριά από αυτόν, μπορούμε να τοποθετήσουμε πίσω του ένα λευκό χαρτί ή άλλη επίπεδη επιφάνεια.

Πάνω της θα εμφανιστούν πολλές μικρές εικόνες του ηλιακού δίσκου και, καθώς εξελίσσεται το φαινόμενο, θα αποτυπώνεται σε καθεμία το τμήμα του Ήλιου που καλύπτεται.

3. Ένας αυτοσχέδιος παρατηρητής από κουτί δημητριακών

Για πιο καθαρή εικόνα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα άδειο κουτί δημητριακών, λίγο αλουμινόχαρτο, ένα λευκό χαρτί και μια καρφίτσα ή βελόνα.

Στον πάτο του κουτιού τοποθετούμε ένα λευκό χαρτί, το οποίο θα λειτουργεί ως ”οθόνη”. Κλείνουμε το πάνω μέρος και ανοίγουμε δύο μικρά τετράγωνα στις δύο πλευρές του.

Το ένα παραμένει ανοιχτό ώστε να μπορούμε να κοιτάζουμε στο εσωτερικό του κουτιού. Το δεύτερο καλύπτεται με αλουμινόχαρτο, στο κέντρο του οποίου ανοίγουμε με μία καρφίτσα μια πολύ μικρή τρύπα.

Στη συνέχεια στεκόμαστε με την πλάτη στον Ήλιο και προσανατολίζουμε το κουτί μέχρι το φως που περνά από την τρύπα να σχηματίσει την εικόνα του Ήλιου πάνω στο λευκό χαρτί στον πάτο του.

Με αυτόν τον τρόπο παρακολουθούμε την έκλειψη κοιτάζοντας αποκλειστικά την προβολή της μέσα στο κουτί.

Προσοχή και στο κινητό τηλέφωνο

Η χρήση κινητού τηλεφώνου δεν αποτελεί από μόνη της ασφαλή λύση. Η NASA συμβουλεύει να μην στρέφεται η κάμερα απευθείας προς τον Ήλιο χωρίς ειδικό ηλιακό φίλτρο.

Για τη φωτογράφιση του Ήλιου κατά τη διάρκεια μιας μερικής έκλειψης απαιτείται κατάλληλο φίλτρο για την κάμερα, ενώ η απευθείας έκθεση στο έντονο ηλιακό φως μπορεί να προκαλέσει βλάβη και στον αισθητήρα του κινητού, ιδιαίτερα εάν χρησιμοποιείται κάποιος πρόσθετος μεγεθυντικός φακός.

Το βασικό μήνυμα των ειδικών παραμένει ένα: ποτέ απευθείας παρατήρηση του Ήλιου με γυμνά μάτια, γυαλιά ηλίου ή αυτοσχέδια φίλτρα. Οι μέθοδοι με χαρτόνι, σουρωτήρι ή κουτί είναι ασφαλείς επειδή επιτρέπουν την παρατήρηση της προβολής του Ήλιου και όχι του ίδιου του ηλιακού δίσκου.