Σκάει τελικά η χρηματιστηριακή φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης;

Η κατάσταση αρχίζει πλέον να γίνεται αρκούντως γελοία. Και πάλι λοιπόν, οι τεχνολογικές μετοχές δέχονται ισχυρό πλήγμα – πρόκειται για τον τρίτο κλυδωνισμό μέσα σε λίγες μόλις εβδομάδες. Τώρα όμως, η παρούσα αναταραχή προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία από τα προηγούμενα ξεσπάσματα νευρικότητας. Για ακόμη μια φορά, αλλά αυτή τη φορά με απόλυτα ρεαλιστικό φόβο, οι επενδυτές αναρωτιούνται: “Ήρθε, λοιπόν, το μεγάλο μπαμ; Σκάει τελικά η φούσκα του AI;”.

Δεν ισχυρίζομαι ότι γνωρίζω την απάντηση. Ρωτήστε με ξανά σε περίπου μία εβδομάδα και θα ξέρουμε αν αυτός ο κλυδωνισμός θα βαθύνει και θα επεκταθεί ή αν πρόκειται για άλλη μια ψευδή ανησυχία. Ωστόσο, και μόνο το γεγονός ότι κάνουμε όλοι ξανά την ίδια ερώτηση είναι από μόνο του εξαιρετικά αποκαλυπτικό για το τι συμβαίνει.

Είναι ξεκάθαρο ότι η τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης δουλεύει. Σε αυτό δεν υπάρχει καμία αμφιβολία. Αλλά και το διαδίκτυο λειτούργησε περίφημα, κι όμως οδήγησε τις αγορές σε κατάρρευση πριν από ένα τέταρτο του αιώνα. (Συγγνώμη αν αυτό κάνει κάποιους από εσάς να νιώθετε μεγάλοι).

Οποιοσδήποτε λογικός άνθρωπος μπορεί να διακρίνει τα σημάδια ενός ξέφρενου πάρτι που δεν μπορεί να κρατήσει για πολύ στα assets της τεχνητής νοημοσύνης – και ίσως πιο κραυγαλέα στις μετοχές του κλάδου, οι οποίες κυριαρχούν απόλυτα στις αγορές των ΗΠΑ και παγκοσμίως. Οι πιθανές εστίες ανησυχίας είναι πολλές: υψηλά επίπεδα χρέους με όλο και πιο ευφάνταστη δομή, αμφίβολα περιθώρια πραγματικών εσόδων και εξωφρενικά παραδείγματα κυκλικής χρηματοδότησης που πραγματικά προκαλούν απορία.

Όπως επεσήμανε πρόσφατα η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS), σχεδόν το 29% των επενδυτικών συμφωνιών των εταιρειών AI αφορά άλλες εταιρείες AI, ενώ πάνω από τις μισές εισερχόμενες επενδύσεις σε αυτές προέρχονται επίσης από άλλες εταιρείες AI. Σε περιόδους κρίσης, μια τέτοια κυκλική χρηματοδότηση μπορεί πολύ εύκολα να μετατραπεί σε κυκλικό εκτελεστικό απόσπασμα.

Όλα αυτά ισχύουν και αποτελούν κοινό τόπο εδώ και μήνες ως το πιθανό επίκεντρο μιας διόρθωσης των αγορών. Απλώς δεν ξέραμε ποτέ ποια θα ήταν η σπίθα που θα άναβε τη φωτιά.

Η αμερικανική πολιτική σκηνή ίσως αποδειχθεί τελικά αυτή η αφορμή. Η αρχική αντίδραση στις ιστορικές ενδιάμεσες εκλογές αυτής της εβδομάδας στις ΗΠΑ – οι οποίες απέφεραν συντριπτικές νίκες για το Δημοκρατικό Κόμμα τόσο στο Κογκρέσο όσο και σε πολιτειακό επίπεδο – ήταν ιδιαίτερα θετική. Οι μετοχές εκτινάχθηκαν σε όλο τον κόσμο, εν μέρει λόγω της ανακούφισης για το ξεκάθαρο και αδιαμφισβήτητο αποτέλεσμα, εν μέρει από την ελπίδα ότι οι αγορές θα επανέλθουν σε κανονικότητα με ισχυρότερους ελέγχους και ισορροπίες απέναντι σε έναν απρόβλεπτο πρόεδρο, και εν μέρει από την αίσθηση ότι οι εκλογές θα μπορούσαν να επιταχύνουν τον τερματισμό του φαινομενικά παράλογου πολέμου στο Ιράν.

Η τιμή του πετρελαίου υποχώρησε κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, έχοντας φτάσει έως και τα 118 δολάρια στα τέλη του προηγούμενου μήνα, αφού οι Αμερικανοί ψηφοφόροι έστειλαν ένα σαφές μήνυμα ότι έχουν απηυδήσει με τις υψηλές τιμές ενέργειας που τροφοδοτεί ο πόλεμος, εκτοξεύοντας το κόστος ζωής (και μετακίνησης). Η εκτίμηση της αγοράς είναι ότι, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει, και μάλιστα άμεσα.

Ωστόσο, το θετικό κλίμα στις αγορές κράτησε μόλις μία ημέρα. Κι αυτό επειδή οι ψηφοφόροι κατέστησαν επίσης σαφές ότι δεν συμπαθούν την τεχνητή νοημοσύνη, και συγκεκριμένα ότι δεν επιθυμούν τα τεράστια κέντρα δεδομένων που καταβροχθίζουν ενέργεια και νερό να χτίζονται στις γειτονιές τους. Η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη τέθηκε ως θέμα σε ψηφοφορία σε πολλές Πολιτείες, με μέτρα που ζητούσαν τη γνώμη των πολιτών σχετικά με την καθυστέρηση ή τον περιορισμό της κατασκευής τέτοιων κέντρων δεδομένων. Οι πολίτες γύρισαν σχεδόν ολοκληρωτικά την πλάτη στους τεχνολογικούς κολοσσούς. Ένα πολύ πιο αυστηρό πλαίσιο ρυθμίσεων και αδειοδοτήσεων διαφαίνεται στον ορίζοντα για έναν κλάδο που σηκώνει στις πλάτες του ένα ανησυχητικά τεράστιο βάρος της αμερικανικής οικονομίας και των διεθνών αγορών.

Ο Frank Flight, στρατηγικός αναλυτής της Citadel Securities, ανέφερε σε σημείωμά του την Πέμπτη ότι, θεωρητικά, ορισμένα από αυτά τα έργα απλώς θα μεταφερθούν από τις μη φιλικές Πολιτείες σε άλλες πιο δεκτικές. Στο τέλος, δηλαδή, θα υλοποιηθούν.

Ίσως. Αλλά αυτό εξακολουθεί να είναι αγκάθι για έργα που χρηματοδοτούνται με υπέρογκα δανειακά κεφάλαια. “Η εξασφάλιση εναλλακτικών τοποθεσιών, ηλεκτρικής ενέργειας και εγκρίσεων απαιτεί χρόνο, οπότε αυτή η προσαρμογή θα μπορούσε να καθυστερήσει σημαντικά την υλοποίηση και να εκτοξεύσει τα κόστη”, ανέφερε. “Συνεπώς, θα περιμέναμε κάποια αποκλιμάκωση στη βραχυπρόθεσμη αναπτυξιακή και πληθωριστική ώθηση που προέρχεται από την κατασκευαστική δραστηριότητα και τη συνακόλουθη ζήτηση πόρων, παράλληλα με έναν ηπιότερο αντίκτυπο στις συνολικές ανάγκες επενδύσεων και χρηματοδότησης”

Οι διαφοροποιημένες εταιρείες τεχνολογίας, ιδίως εκείνες που έχουν ήδη εξασφαλίσει επαρκή χωρητικότητα σε κέντρα δεδομένων, τα πηγαίνουν σχετικά καλά σε αυτό το νέο κύμα πίεσης, το οποίο την Πέμπτη παρέσυρε τον τεχνολογικό δείκτη Nasdaq Composite σε πτώση 5% – τη μεγαλύτερη των τελευταίων 19 μηνών. Αντίθετα, οι εταιρείες που στοιχημάτισαν αποκλειστικά στην ανάπτυξη υποδομών AI υπέστησαν βαρύ πλήγμα. Η μετοχή της CoreWeave κατέγραψε πτώση 10% μόνο την Πέμπτη, ανεβάζοντας τις συνολικές απώλειες από το ιστορικό υψηλό του Μαΐου στο 70%. Η εταιρεία κατασκευής ημιαγωγών Sandisk υποχώρησε κατά 22% την Πέμπτη, ενώ η Micron κατέγραψε απώλειες 17%.

“Σε αυτά τα επίπεδα αποτίμησης, το επενδυτικό στοίχημα στο AI μοιάζει με καρχαρία που πρέπει να κολυμπάει συνεχώς για να μείνει ζωντανός”, δήλωσε ο Trevor Greetham, επικεφαλής πολλαπλών περιουσιακών στοιχείων στη Royal London Asset Management.

Πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, τον Οκτώβριο, ο Dario Perkins από την εταιρεία ερευνών TS Lombard περιέγραψε to πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια πραγματική κατάρρευση του τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Φυσικά, μεγάλο μέρος αυτού βασίζεται σε εικασίες, ωστόσο εκτιμά ότι στο χειρότερο σενάριο θα μπορούσε να εξανεμιστεί τουλάχιστον το 30% της αξίας των αμερικανικών μετοχών και να πυροδοτηθούν πιστωτικές απώλειες ύψους έως και 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με ένα μεγάλο “κύμα” αθετήσεων πληρωμών σε χρέη που σχετίζονται με την τεχνολογία.

Όσον αφορά τις μετοχές, “αυτές είναι συντηρητικές εκτιμήσεις, οι οποίες επαναφέρουν το μερίδιο του τεχνολογικού κλάδου στην αμερικανική αγορά στα επίπεδα προ της έλευσης του ChatGPT”, ανέφερε. Τα κρατικά χρεόγραφα και οι μη αμερικανικές μετοχές ξεχωρίζουν ως δυνητικά επενδυτικά καταφύγια, συμπλήρωσε. Είναι μια εκτίμηση που διαλύει τις ψευδαισθήσεις, αλλά ταυτόχρονα εύλογη – με χαρακτηριστικό δείγμα ότι οι αποδόσεις και οι τιμές των αμερικανικών κρατικών τίτλων έχουν ήδη λάβει ανοδική τροχιά.

Ένας γρήγορος τερματισμός του πολέμου στο Ιράν εξακολουθεί να αποτελεί την καλύτερη ευκαιρία των αγορών για να ξαναβρούν σταθερό έδαφος. Κάποια μέρα, όμως, ο συναγερμός γύρω από τις μετοχές τεχνητής νοημοσύνης δεν θα είναι μια απλή άσκηση ετοιμότητας.