Τι λέει πραγματικά ο νόμος για τον Γιωτόπουλο

Είναι ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος ένα «κτήνος» που δεν πρέπει να ξαναδεί ελεύθερος το φως του ήλιου; Ασφαλώς και διατηρώ άποψη για τον βίο και την πολιτεία του ανδρός. Ομως αυτή η άποψη δεν έχει καμία σημασία όταν συζητάμε για το κράτος δικαίου. Διότι η σχετική συζήτηση δεν αφορά τα συναισθήματα μας απέναντι σε έναν καταδικασμένο τρομοκράτη. Αφορά την εφαρμογή του νόμου.

Και επί του θέματος επικρατεί σύγχυση. Μαζί και ένα ποτάμι αυθαίρετων συμπερασμάτων. Ας δούμε λοιπόν τι προβλέπει ο νόμος και τι συνέβη στην περίπτωση Γιωτόπουλου.

Στην Ελλάδα η αποφυλάκιση μετά από ισόβια δεν είναι αυτοδίκαιη και αυτόματη μόλις συμπληρωθεί ένα συγκεκριμένο χρονικό όριο. Οταν συμπληρωθούν οι νόμιμες προϋποθέσεις, ο κρατούμενος αποκτά δικαίωμα να ζητήσει υφ’ όρον απόλυση. Η απόφαση λαμβάνεται από το αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο, το οποίο εξετάζει την υπόθεση και κρίνει αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις.

Πότε συμπληρώνονται αυτές; Για μία ποινή ισόβιας κάθειρξης, η υπό όρον απόλυση μπορεί να εξεταστεί μετά από έκτιση τουλάχιστον είκοσι ετών. Στην περίπτωση πολλαπλών ισοβίων, το όριο φτάνει, κατά κανόνα, στα είκοσι πέντε έτη πραγματικής κράτησης. Ούτε τότε, όμως, η αποφυλάκιση είναι υποχρεωτική. Ο κατάδικος αποκτά το δικαίωμα να υποβάλει αίτηση, όχι να περάσει αυτομάτως την πύλη της εξόδου.

Ο Γιωτόπουλος δεν είχε συμπληρώσει είκοσι πέντε χρόνια κράτησης. Ωστόσο το Συμβούλιο Εφετών Πειραιά έκανε δεκτή την αίτησή του και αποφάσισε την αποφυλάκιση του υπό όρους, παρά τις αρνητικές εισηγήσεις εισαγγελικών λειτουργών και παρά το γεγονός ότι προηγούμενες αιτήσεις του είχαν απορριφθεί.

Η αποφυλάκιση δεν βασίστηκε σε λόγους υγείας. Ο Γιωτόπουλος είναι 82 ετών, αλλά δεν αποφυλακίστηκε επειδή είναι ηλικιωμένος ή ασθενής. Αλλωστε η αποφυλάκιση για λόγους υγείας προβλέπεται μόνο σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις σοβαρής ασθένειας ή αναπηρίας.

Στη συνέχεια, ο αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου άσκησε αναίρεση, υποστηρίζοντας ότι το βούλευμα δεν ήταν νομικά ορθό. Το Ε’ Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου συμφώνησε και αναίρεσε την απόφαση, με αποτέλεσμα ο Γιωτόπουλος να επιστρέψει στη φυλακή.

Δεν γνωρίζουμε ακόμη το πλήρες σκεπτικό της απόφασης. Γνωρίζουμε όμως ότι ο Άρειος Πάγος δεν επανεξέτασε την υπόθεση ως προς την ουσία της, αλλά ως προς τη νομιμότητα και την επάρκεια της αιτιολογίας του βουλεύματος. Αυτή είναι η δουλειά του.

Κάπου εδώ εμφανίζεται και η πολιτική. Η Νέα Αριστερά εξέδωσε ανακοίνωση υποστηρίζοντας ότι στην υπόθεση καταστρατηγείται το κράτος δικαίου. Είναι μια άποψη που μπορεί να συζητηθεί. Ομως το κράτος δικαίου δεν κρίνεται από το αν μας αρέσει ή όχι ο κρατούμενος. Ούτε από το αν συμφωνούμε με την ιδεολογία του. Κρίνεται από το αν εφαρμόζονται οι ίδιοι κανόνες για όλους.

Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα. Στην Ελλάδα υπάρχουν βαρυποινίτες που παραμένουν στη φυλακή περισσότερο από όσο προβλέπει ο νόμος επειδή οι διαδικασίες καθυστερούν, οι φάκελοι χάνονται σε γραφεία ή οι αιτήσεις τους λιμνάζουν. Για αυτούς δεν εκδίδονται ανακοινώσεις. Ούτε κινητοποιούνται κόμματα και οργανώσεις.

Το κράτος δικαίου δεν δοκιμάζεται μόνο στις υποθέσεις που συγκεντρώνουν τα φώτα της δημοσιότητας. Δοκιμάζεται και στις χιλιάδες αφανείς περιπτώσεις ανθρώπων που δεν διαθέτουν πολιτικό συμβολισμό, ιστορικό βάρος ή δημόσιο ακροατήριο. Ο νόμος δεν γράφεται για τον Γιωτόπουλο. Γράφεται για όλους.