To μακρόσυρτο ιστορικό ραντεβού της 11/9 με τον θρίαμβο της AfD

Υπάρχει ένα μακρόσυρτο ιστορικό «ραντεβού» της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 με τον θρίαμβο της AfD στο κρατίδιο Σαξονίας-Άνχαλτ, 25 χρόνια αργότερα. Και όχι μόνο με αυτόν, φυσικά.

Ο τρόπος με τον οποίο η Δύση απάντησε στην 11η Σεπτεμβρίου με τις στρατιωτικές επεμβάσεις σε Αφγανιστάν και Ιράκ, αποτέλεσε τη θρυαλλίδα ενός μείζονος ρεύματος ανθρώπων από την Κεντρική Ασία, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική προς την ΕΕ.

Είναι οι ροές αυτές, κατά το κυρίαρχο αφήγημα, που ευθύνονται για την άνοδο της Άκρας Δεξιάς στην Ευρώπη. Αυτό ακούμε πανταχόθεν. Και τα ακροδεξιά κόμματα, σε όλες τις παραλλαγές έντασης, από την AfD ως τους αδελφούς της Ιταλίας σπεύδουν να το υπενθυμίζουν. Με μπροστάρη τον Αμερικανό πρόεδρο: «Ουάου!» έγραψε. «Το Λαϊκιστικό Κόμμα στη Γερμανία (αναφερόμενος στην AfD) μόλις είχε μία πραγματικά μεγάλη βραδιά. Επιτέλους σιχάθηκαν τους φρικτούς κανόνες για τη μετανάστευση που έχουν πλήξει τόσο άσχημα τη Γερμανία».

Θα μπορούσε να τελειώσει εδώ το κείμενο: οι «αστοχίες» (λέμε τώρα…) των στρατιωτικών επεμβάσεων της Δύσης μετά την 11/9 προκάλεσαν μετακινήσεις πληθυσμών προς τη Δύση, καθώς χώρες ολόκληρες διαλύθηκαν και ένα άνευ προηγουμένου γεωπολιτικό χάος επεκτάθηκε από το βορειοδυτικό άκρο της ινδικής χερσονήσου ως τις νότιες όχθες της Μεσογείου. Η αδυναμία των κυρίαρχων πολιτικών δυνάμεων να παρέχουν ικανοποιητικές απαντήσεις στις διακυβεύσεις των πληθυσμιακών μετακινήσεων σπέρνει γόνιμο έδαφος για τη νίκη της Άκρας Δεξιάς.

Στην προηγούμενη πρόταση συμπυκνώνεται αυτό που θα ακούσει κανείς σχεδόν ομόφωνα σήμερα ως εικαζόμενο αίτιο της ακροδεξιάς επέλασης των καιρών μας. Μάλιστα, σε αυτό συγκλίνει η Άκρα Δεξιά με τη Δεξιά, καθώς και το Κέντρο και τις διάφορες εκδοχές του. Οι φασίστες μάς φωνάζουν: Αν δεν μας θέλετε, ας γίνετε τουλάχιστον σαν κι εμάς. Κάπως έτσι, έχουν κάνει την «επαναμετανάστευση» (λέξη της AfD) αιχμή του αγώνα τους και οι υπόλοιποι απλώς γνέφουν με αμηχανία και συγκατάβαση… Τα mainstream κόμματα και η ΕΕ τρέχουν να (τους) προλάβουν.

Είναι σαν να βρισκόμαστε στις αρχές της δεκαετίας του ’30 στη Γερμανία με τον Χίτλερ να προελαύνει προς την εξουσία με τον αντισημιτισμό ως σημαία. Τα υπόλοιπα κόμματα, για να αναχαιτίσουν την πορεία του, επιχειρούν να διώξουν τους Εβραίους. Έτσι, χωρίς Εβραίους θα γλιτώσουν τάχα από τους Ναζί. Αυτό κάνουμε σήμερα με τους μετανάστες.

Η «διαχείριση της μετανάστευσης» αποδεικνύεται ως το κατεξοχήν ταυτοτικό ζήτημα των ευρωπαϊκών δημοσίων πολιτικών. Η ΕΕ τρέμει στην εικόνα ενός εκατομμυρίου μεταναστών, το καλοκαίρι του 2015 στα ελληνικά νησιά. Το καλοκαίρι του 2026, η Δανία και η Φινλανδία ανησυχούν για την Θέουτα, 4 χιλιάδες χιλιόμετρα νότια. Ό,τι γίνεται ταυτοτικό, εργαλειοποιείται πολιτικά. Συνοπτικά και πανεύκολα. Κάτι σαν το Μακεδονικό στην Ελλάδα. Μια κατά φαντασία απειλή.

Η 11/9 και o διαβόητος War on terror έκτοτε είναι το ορόσημο μιας επιτελικής μετατόπισης εννοιών. Τοποθετώντας την «ασφάλεια» ως κεντρικό πολιτικό επίδικο και ενισχύοντας την πρόσληψη της μετανάστευσης ως απειλή, συνέβαλε δραστικά στην πολιτική κινητοποίηση της ακροδεξιάς και την κανονικοποίηση του λόγου της. Ήδη πριν από το 2001, η ακροδεξιά είχε ήδη οικοδομήσει έναν λόγο περί «ξένων», εθνικής ταυτότητας και πολιτισμικής απειλής από τη δεκαετία του 1980. Μετά την 11/9 ωστόσο προστέθηκε ένας καινούργιος μηχανισμός: εφεξής ο μουσουλμάνος μετανάστης δεν ήταν μόνο πολιτισμική ή οικονομική απειλή. Έγινε απειλή εθνικής ασφάλειας. Από την 11/9 και μετά, οι μετανάστες δεν μας παίρνουν απλά τις δουλειές. Μας παίρνουν τις ζωές. Μεταφορικά και κυριολεκτικά.

Η ισλαμική τρομοκρατία και η μουσουλμανική μετανάστευση άρχισαν να συσχετίζονται συστηματικά στον δημόσιο λόγο. Η πρόσφατη βιβλιογραφία περιγράφει αυτή τη μετατόπιση ως securitization (ασφαλειοποίηση): ζητήματα μετανάστευσης και Ισλάμ μεταφράζονται μονοδιάστατα στη γλώσσα της ασφάλειας και του κινδύνου. Της ασφάλειας όχι φυσικά ως κοινωνικής μέριμνας, αλλά διωκτικής μανίας. Έτσι, η ακροδεξιά βρήκε έτσι ένα πανίσχυρο πολιτικό αφήγημα, το οποίο της επιτρέπει με χαρακτηριστική άνεση πλέον να κάνει μια νέα σύνθεση την οποία χειρίζεται προνομιακά: μετανάστευση, Ισλάμ, τρομοκρατία συνιστούν κατεξοχήν τους νέους κόμβους απειλής της «ευρωπαϊκής ταυτότητας».

Κανείς δεν χρειάζεται πλέον να υποστηρίζει ότι οι μετανάστες στερούν εργασία από τους ντόπιους. Αυτό είναι παρωχημένο επιχείρημα του 20ού αιώνα. Εφεξής, ο ισχυρισμός είναι ότι η ανεξέλεγκτη μετανάστευση δημιουργεί μια εσωτερική απειλή για την ασφάλεια, την συνοχή και τον πολιτισμό μας. Το επιχείρημα εδραιώνεται και σε περιβάλλοντα εκτός της παραδοσιακής Άκρας Δεξιάς, της Αριστεράς συμπεριλαμβανομένης.

Η 11/9 αποτελεί αφετηρία για τη διαμόρφωση μιας νέας πολιτικής γλώσσας, ενός νέου παραδείγματος για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού. Έτσι οσμώθηκαν δύο μέχρι τότε διακριτές πολιτικές συζητήσεις: μετακινήσεις πληθυσμών από τη μία, κυριαρχία απ΄ την άλλη. Εφεξής, η μετανάστευση απειλεί την «ύπαρξή» μας. Πολιτισμικά και φυσικά. Αυτό είναι το ανέλπιστο πολιτικό δώρο της 11ης Σεπτέμβρη στην ακροδεξιά. Εκεί βρήκε επιτέλους την υπαρξιακή απειλή που αγωνιωδώς αναζητούσε μετά το τέλος του Β΄ ΠΠ. Και οι mainstream δυνάμεις το τρέμουν.

Εφεξής το εύρος των ιδεών και των πολιτικών θέσεων που θεωρούνται αποδεκτές μετατοπίζεται συμπεριλαμβάνοντας γενναιόδωρα θέσεις που μέχρι τότε ήταν εκτός «δημοκρατικού τόξου». Από τις αρχές του 21ου αιώνα λοιπόν, η Ακροδεξιά μπορεί να εμφανιστεί ως πρωτοπόρος και όχι παρίας. Διότι αυτή προνομιακά μετασχηματίζει το νόημα της μετανάστευσης από κοινωνικοοικονομικό ζήτημα σε επίδικο ταυτότητας και ασφάλειας.

Η τρομοκρατία επέτρεψε την αναδιατύπωση παλαιότερων αντι-μεταναστευτικών και εθνικιστικών επιχειρημάτων ως ζητημάτων επιβίωσης. Στους αυτοενοχοποιημένους και ταπεινωμένους Ανατολικογερμανούς μάλιστα γίνεται ακόμη ζωτικότερο. Να λοιπόν το ιστορικό ραντεβού των Δίδυμων Πύργων με τη Σαξονία-Άνχαλτ 25 χρόνια μετά.

Η πτώση των Δίδυμων Πύργων άλλαξε δραστικά τους κώδικες του φιλελεύθερου δικαιικού συστήματος. Το Γκουαντάναμο δεν το έκαναν οι φασίστες, αλλά ο Μπους. Οι νέοι Χίτλερ όμως θα το κάνουν καλύτερα.

Το οπλοστάσιο είναι ήδη εδώ – και όχι μόνο μεταφορικά. Η Γερμανία στρατιωτικοποιείται ταχέως για να αντιμετωπίσει τη Ρωσία. Η AfD δεν θα χρειαστεί καν να εξοπλιστεί, αν γίνει κυβέρνηση. Την δουλειά θα την έχουν κάνει οι προηγούμενοι.