Μπίζνες στα Βαλκάνια: Ανάθεση 1 δισ. δολαρίων για αγωγό σε εταιρεία που συνδέεται με τον Τραμπ

Παρά την παντελή έλλειψη εμπειρίας και χωρίς να υπάρξουν ανταγωνιστικές προσφορές, μια μικρή, άγνωστη εταιρεία συνδεδεμένη με τον Ντόναλντ Τραμπ και συνεργάτες του έχει αναλάβει τον έλεγχο ενός κρίσιμου ενεργειακού έργου στα Βαλκάνια.

Το σκηνικό, όπως περιγράφεται στο άρθρο του Guardian, έχει ως εξής: Σε ένα δρόμο του Σαράγεβο γεμάτο γκράφιτι, ένα μονοπάτι οδηγεί δίπλα από μια εγκαταλελειμμένη έκταση με κήπους, σε μια λευκή πόρτα. Πίσω της βρίσκεται η καταχωρημένη έδρα μιας εταιρείας που βρίσκεται στα πρόθυρα να κερδίσει συμβάσεις αξίας άνω του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων.

Η AAFS Infrastructure and Energy πλησιάζει να εξασφαλίσει την παραχώρηση για την κατασκευή και λειτουργία ενός αγωγού στα Βαλκάνια, που θα επιτρέψει τη μεταφορά φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ ώστε να αντικαταστήσει τις προμήθειες που προέρχονται από τη Ρωσία. «Αυτό θα μπορούσε να είναι το πιο σημαντικό έργο υποδομής που έγινε ποτέ στη Βοσνία και  Ερζεγοβίνη», λέει ένας από τους κορυφαίους αξιωματούχους της χώρας, ο οποίος, όπως και άλλοι, ζητά να παραμείνει ανώνυμος για να συζητήσει τις ευαίσθητες διαπραγματεύσεις.

Η εταιρεία δεν έχει κανένα ιστορικό έστω απόπειρας να πραγματοποιήσει κάποιο έργο, έστω και κοντά σε αυτό το μέγεθος. Αυτό που διαθέτει είναι προσωπικές διασυνδέσεις με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Ένας από τους εκπροσώπους της AAFS είναι δικηγόρος στην Ουάσιγκτον, ο οποίος έχει εκπροσωπήσει τους Τραμπ σε πολιτικές υποθέσεις. Ο άλλος είναι ο αδελφός του πρώην συμβούλου εθνικής ασφάλειας του προέδρου. Και οι δύο συμμετείχαν σε μια εκστρατεία που είναι πολύ σημαντική για τον Τραμπ: την προσπάθεια να ανατραπεί η ήττα του στις προεδρικές εκλογές του 2020.

Μια έρευνα του Guardian, βασισμένη σε συνεντεύξεις με νυν και πρώην Βόσνιους και Αμερικανούς αξιωματούχους, σε διαρροές εγγράφων και εταιρικά έγγραφα, εξέτασε την άγνωστη εταιρεία που έχει εισαχθεί στη παγκόσμια μάχη για την κυριαρχία στον τομέα της ενέργειας. Παρέχει μια εικόνα του πώς αλλάζουν οι διεθνείς σχέσεις υπό μια προεδρία που θολώνει τα όρια μεταξύ κυβερνητικής πολιτικής και πλουτισμού της οικογένειας που κυβερνά και των γύρω της.

«Υπάρχει μια λογική, στον σημερινό κόσμο μας, να συμμετέχουν άτομα με διασυνδέσεις στη διοίκηση σε μεγάλα οικονομικά έργα ή επενδύσεις», λέει ένας πρώην ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος στην περιοχή. «Είναι αμφιλεγόμενο, αλλά μεγάλο μέρος της πολιτικής της χώρας μου είναι αμφιλεγόμενο αυτές τις μέρες».

Στην πρώην Γιουγκοσλαβία, τα συμφέροντα είναι υψηλότερα από το ποιος μπορεί να πλουτίσει. Η παρέμβαση των ΗΠΑ θα μπορούσε να υπονομεύσει τη συμφωνία ειρήνης του 1995, που διαπραγματεύτηκαν για να τερματιστεί ένας πόλεμος που στοίχισε τη ζωή σε 100.000 ανθρώπους, πολλοί εκ των οποίων ήταν Μουσουλμάνοι Βόσνιοι πολίτες που σφαγιάστηκαν από Σερβικές παραστρατιωτικές ομάδες. Μια γενιά αργότερα, οι ηγέτες των εθνοτικών κοινοτήτων της Βοσνίας εξακολουθούν να κινούνται στρατηγικά για να αποκτήσουν πλεονέκτημα.

Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν άφησαν καμία αμφιβολία στους ηγέτες της Βοσνίας για το τι θέλει η κυβέρνηση Τραμπ: το «πράσινο φως» για τον αγωγό της AAFS.

Συνδέσεις της AAFS με το κίνημα MAGA

Όταν ο Guardian χτύπησε την πόρτα της έδρας της AAFS στο Σαράγεβο, μια γυναίκα φώναζε  από ένα παράθυρο στον όροφο ότι ο τοπικός εκπρόσωπός της θα επιστρέψει σύντομα. Ο Amer Bekan έφτασε λίγα λεπτά αργότερα. Ένας μεγάλος άνδρας μέσης ηλικίας, λέει ότι το γραφείο της AAFS θα μεταφερθεί σε ένα μεγάλο κτίριο με 100 υπαλλήλους.

Το διαδικτυακό βιογραφικό του Bekan τον περιγράφει ως «επενδυτή και επιχειρηματία με εκτενή εμπειρία». Έχει δοκιμαστεί και στην πολιτική. Αφού ήρθε τελευταίος με 116 ψήφους σε μια υποψηφιότητα για δήμαρχος στο κεντρικό Σαράγεβο το 2016, μια ακόμη εκστρατεία το 2020 οδήγησε σε κατηγορίες ότι εκμεταλλεύτηκε τις εκλογές για προσωπικό όφελος, μια κατηγορία που αρνήθηκε.

Ο Bekan καταχώρησε μια βοσνιακή εταιρεία με την ονομασία AAFS το 2021. Μόνο αφού έφερε τους Αμερικανούς εταίρους του πέρυσι, η εταιρεία γνωρίζει μεγάλη ανάπτυξη. Ούτε εκείνος ούτε οι εταίροι του λένε πώς γνωρίστηκαν.

Η AAFS του Bekan ανήκει πλέον σε μια αμερικανική εταιρεία με το ίδιο όνομα, που καταχωρήθηκε τον Νοέμβριο. Βρίσκεται σε μια τουριστική περιοχή κοντά στον ποταμό Potomac, και η διεύθυνση που δίνει για το γραφείο της στην Ουάσινγκτον βρίσκεται ανάμεσα σε ένα Λιβανέζικο εστιατόριο και ένα Ιρλανδικό μπαρ. Μια πινακίδα αναγνωρίζει το χώρο ως τα γραφεία της Binnall Law Group.

Ο Jesse Binnall είναι κορυφαίος δικηγόρος που μάχεται για το κίνημα MAGA. Βοήθησε στην προεκλογική εκστρατεία του 2016 που οδήγησε τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Το 2020, ήταν ηγετική φωνή που υπονόμευε τη νίκη του Τζο Μπάιντεν. Δήλωσε: «Ο Ντόναλντ Τραμπ νίκησε … μετά από την εξέταση της απάτης και των ανωμαλιών που συνέβησαν». Υπερασπίστηκε τον Τραμπ και τον μεγαλύτερο γιο του, Donald Trump Jr, σε μια αγωγή που ζητούσε να τους θεωρήσει υπεύθυνους όταν οι διαδηλωτές προσπάθησαν να ανατρέψουν το αποτέλεσμα εισβάλλοντας στο Καπιτώλιο.

Από τότε που ο Τραμπ επανήλθε στην εξουσία πέρυσι, ο Binnall εξασφάλισε διακανονισμό ύψους 1,25 εκατομμυρίων δολαρίων από το Υπουργείο Δικαιοσύνης για τον Michael Flynn, ο οποίος υπηρέτησε σύντομα ως σύμβουλος εθνικής ασφάλειας στην πρώτη θητεία του προέδρου. Παρά το γεγονός ότι είχε παραδεχθεί ότι είπε ψέματα στο FBI σχετικά με μυστικές επαφές με τη Ρωσία, ο Flynn ισχυρίστηκε ότι υπέστη λανθασμένη δίωξη.

Ο Binnall ήρθε επίσης σε επαφή με τον αδελφό του Flynn, Joe, επιχειρηματία στον χώρο της υγείας. Ήταν συνάδελφοι στην εκστρατεία για την αποδόμηση της νίκης του Μπάιντεν. Ο Flynn υπηρέτησε ως πρόεδρος ενός από τα καλύτερα χρηματοδοτούμενα οχήματα του κινήματος, το America Project, και ήταν σύμβουλος στις προεδρικές εκστρατείες του Τραμπ το 2020 και το 2024.

Ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε τις ερωτήσεις στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το οποίο δήλωσε: «Ο αγωγός φυσικού αερίου Southern Interconnection, που αποτελεί προτεραιότητα της [αμερικανικής κυβέρνησης] τις τελευταίες τρεις διοικήσεις, θα επεκτείνει και θα διαφοροποιήσει τον ενεργειακό τομέα της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, δίνοντας στη BiH μεγαλύτερο έλεγχο στην ενεργειακή της τροφοδοσία παρέχοντας πρόσβαση σε φυσικό αέριο με βάση την αγορά και μειώνοντας την εξάρτηση από μια μόνο, αναξιόπιστη πηγή».

Τα προσόντα του Flynn και του Binnall για ένα έργο υποδομής στα Βαλκάνια δεν είναι εμφανή με κάποιο άμεσο τρόπο. Ωστόσο, από τη στιγμή που εντάχθηκαν στο έργο, αυτό απολαμβάνει την πλήρη υποστήριξη της κυβέρνησης Τραμπ.

Χωρίς ανταγωνιστές η διαδικασία προσφορών

Οι πρώτες συζητήσεις του Binnall, Flynn και Bekan με Βόσνιους αξιωματούχους το περασμένο φθινόπωρο αφορούσαν ανακαίνιση δύο αεροδρομίων αξίας 300 εκατομμυρίων δολαρίων. Στη συνέχεια, οι Βόσνιοι αξιωματούχοι πρότειναν να αναλάβουν ένα πολύ μεγαλύτερο έργο: τον αγωγό Southern Interconnection.

Οι ΗΠΑ έχουν εδώ και καιρό υποστηρίξει το σχέδιο σύνδεσης της Βοσνίας με έναν σταθμό φυσικού αερίου στην ακτή της Κροατίας, που θα μείωνε την επιρροή του Βλαντίμιρ Πούτιν στη νότια Ευρώπη. Κατά την περίοδο Μπάιντεν, η ιδέα ήταν να διαχειριστεί το έργο η κρατική εταιρεία φυσικού αερίου της Βοσνίας. Ωστόσο, τα ανταγωνιστικά συμφέροντα των εθνοτικών φατριών της Βοσνίας προκάλεσαν συνεχείς καθυστερήσεις.

Ενώ ορισμένοι Βόσνιοι αξιωματούχοι ήταν επιφυλακτικοί στο να παραδώσουν το έργο σε ξένα ιδιωτικά συμφέροντα, άλλοι είδαν την ένταξη μιας εταιρείας συνδεδεμένης με τον Τραμπ ως ευκαιρία να ξεμπλοκάρουν την κατάσταση.

Ο χρόνος λιγόστευε. Η Βοσνία είναι υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, και οι Βρυξέλλες έχουν θέσει προθεσμία τον Σεπτέμβριο του 2027 για να σταματήσει η αγορά φυσικού αερίου από τη Ρωσία, που αποτελεί ολόκληρη την προμήθεια της Βοσνίας.

Ορισμένα ανώτερα στελέχη της Βοσνίας υπολόγισαν ότι η ανάθεση σε μια αμερικανική εταιρεία θα μπορούσε να βοηθήσει όχι μόνο στην ενεργειακή ασφάλεια, αλλά και στην ασφάλεια γενικότερα, σε μια περιοχή όπου ο πόλεμος παραμένει ζωντανή μνήμη. Όπως λέει ο Bekan: «Η κυβέρνηση των ΗΠΑ προστατεύει τις επενδύσεις της».

Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές φοβούνται ότι η Βοσνία κινδυνεύει να αντικαταστήσει έναν εκφοβιστή με έναν άλλον. Κανείς δεν φαίνεται να θέλει να ρισκάρει να εξοργίσει τον Τραμπ, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει να εμπιστευθεί τις ελπίδες του για έναν κρίσιμο νέο ενεργειακό άξονα σε μια εταιρεία χωρίς αποδεδειγμένη ικανότητα να ολοκληρώσει το έργο.

Σε ερώτηση για το ποιοι είναι οι μέτοχοι της AAFS, ο Bekan λέει ότι πρόκειται για τον Binnall και τον Flynn, καθώς και άλλους που αρνείται να κατονομάσει. Υποδηλώνει ότι η χρηματοδότηση θα μπορούσε να προέλθει από «επενδυτικά κεφάλαια στις Ηνωμένες Πολιτείες», αλλά λέει ότι δεν μπορεί να δώσει περισσότερες πληροφορίες.

Ο Binnall δηλώνει: «Είμαστε η κατάλληλη ομάδα για αυτό. Καμία άλλη ομάδα δεν συνδυάζει παρουσία επί τόπου στη Βοσνία με ισχυρή υποστήριξη στην Αμερική. Και είμαστε ενθουσιασμένοι να κάνουμε αυτό το βήμα, γιατί πιστεύουμε ότι η Βοσνία και Ερζεγοβίνη είναι το μέλλον».

Μια εμπιστευτική πρόταση της AAFS που είδε ο Guardian αναφέρει ότι ο αγωγός θα κοστίσει 300 εκατ. ευρώ με επιπλέον 900 εκατ. ευρώ για τρία εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με χρηματοδότηση που δεν προέρχεται από το βοσνιακό κράτος αλλά από ίδια κεφάλαια και δάνεια. Δεν προσδιορίζει ποια κέρδη αναμένουν για τον εαυτό τους ο Flynn, ο Binnall και οι άλλοι εμπλεκόμενοι.

Τον Μάρτιο, νέα νομοθεσία της Βοσνίας όρισε ότι η AAFS θα είναι ο ανάδοχος του αγωγού. Δεν υπήρξε ανταγωνιστική διαδικασία προσφορών, που είναι ο συνήθης τρόπος για να εξασφαλιστεί ότι οι συμβάσεις πηγαίνουν σε έναν ικανό προσφέροντα σε δίκαιη τιμή.

Η Transparency International δήλωσε: «Η καθιέρωση μιας τέτοιας πρακτικής σε μια χώρα με ένα από τα υψηλότερα επίπεδα διαφθοράς στην Ευρώπη θα οδηγήσει σε καταστροφικές συνέπειες στην υλοποίηση στρατηγικά σημαντικών έργων, όπως ο αγωγός φυσικού αερίου Southern Interconnection».

Μέρες αργότερα, όπως αποκάλυψε ο Guardian, ο πρέσβης της ΕΕ έστειλε στους ηγέτες της Βοσνίας ιδιωτική προειδοποίηση, ότι θα πρέπει να συμβουλεύονται τις Βρυξέλλες για οποιεσδήποτε αλλαγές στην ενεργειακή πολιτική, προκειμένου να «αποφύγουν να χάσουν ευκαιρίες για περαιτέρω ενοποίηση, καθώς και χρηματοοικονομικές ευκαιρίες».

Οι ΗΠΑ δεν πτοήθηκαν. «Η συνεργασία αυτή ενισχύει την ενεργειακή ανεξαρτησία και τερματίζει την εξάρτηση από το ρωσικό αέριο», ανάρτησε η πρεσβεία τους στο Σαράγεβο στο X τον Απρίλιο. «Μια νέα εποχή για την ενεργειακή ασφάλεια στα Δυτικά Βαλκάνια έχει ξεκινήσει».

Ωστόσο, οποιαδήποτε νέα εποχή δεν θα αρχίσει έως ότου ο αγωγός Southern Interconnection κατασκευαστεί. Για να συμβεί αυτό, η κυβέρνηση Τραμπ θα χρειαστεί τη φιλία του ανθρώπου που θέλει να διασπάσει τη χώρα.

Ο υπερεθνικιστής Dodik θέλει να καταργήσει τη συμφωνία ειρήνης

Ο Milorad Dodik, υπερεθνικιστής ηγέτης των Σέρβων της Βοσνίας, αντιμετωπιζόταν μέχρι πρόσφατα ως παραπαίουσα μορφή από την Ουάσιγκτον.

Η κυβέρνηση Μπάιντεν κατηγόρησε τον Dodik ότι εκμεταλλεύτηκε τη δημόσια θέση του «για να συγκεντρώσει προσωπικό πλούτο μέσω δωροδοκίας, χρηματισμού και άλλων μορφών διαφθοράς» και επέκτεινε τις κυρώσεις εναντίον του ίδιου και της οικογένειάς του. «Η διχαστική εθνικιστική ρητορική του αντικατοπτρίζει τις προσπάθειές του να… αποσπάσει την προσοχή από τις διεφθαρμένες δραστηριότητές του», ανέφερε ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ. Ο Dodik χαρακτήρισε τις κυρώσεις «ψέματα».

Όταν ο Τραμπ επανήλθε στην προεδρία, ο Dodik ξεκίνησε εκστρατεία λόμπι πολλών εκατομμυρίων δολαρίων για να κερδίσει την υποστήριξη της κυβέρνησης Τραμπ και να αρθούν οι κυρώσεις. Οι λομπίστες παρουσίασαν τους σερβο-εθνικιστές του Dodik ως συμμάχους του Τραμπ κατά του Ισλάμ. Ένας από αυτούς ήταν ο Michael Flynn, ο οποίος έλαβε 100.000 δολάρια για έναν μήνα εργασίας.

Τον Οκτώβριο, χωρίς εξήγηση, η κυβέρνηση Τραμπ πήρε πίσω τις κυρώσεις. Στις 7 Απριλίου, ο Donald Trump Jr, διαχειριστής της οικογενειακής επιχειρηματικής αυτοκρατορίας, προσγειώθηκε στη Banja Luka, την κύρια πόλη στο σερβικό τμήμα της Βοσνίας, για μια εκδήλωση προς τιμήν του.

Ο γιος του Dodik, Igor, υποδέχτηκε θερμά τον Trump Jr. «Η παρουσία σου λέει πολλά», είπε. «Εξαρτόμαστε από εσένα και βασιζόμαστε σε εσένα. Σε αντάλλαγμα, εσύ, η Αμερική και η Ρεπουμπλικανική κυβέρνηση υπό την ηγεσία του πατέρα σου θα έχετε έναν αξιόπιστο, ειλικρινή και χριστιανικό σύμμαχο σε αυτό το μέρος του κόσμου».

Ο Michael Murphy, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στη Βοσνία, λέει ότι ο Dodik εξαγοράζει εύνοια στους κύκλους του Τραμπ καθώς προσπαθεί να καταργήσει τη συμφωνία ειρήνης του 1995, δηλώνοντας την ανεξαρτησία της σερβικής περιοχής. «Θέλει να υιοθετήσουν το ευρύτερο πρόγραμμα του. Για να το πετύχει, δεν μπορεί να μπλέξει με τον αγωγό». Όσοι τον υποστηρίζουν, προσθέτει, «παίζουν με τη φωτιά».

Στο πλαίσιο της συμφωνίας διαμοιρασμού εξουσίας της Βοσνίας, οι Σέρβοι θα μπορούσαν να μπλοκάρουν τον αγωγό. Ο Dodik, που παραμένει ηγέτης τους παρά την παραίτησή του από την επίσημη θέση, έχει κάθε λόγο να το κάνει. Όπως ο πρόσφατα ηττημένος Victor Orbán στην Ουγγαρία, ο Dodik είναι σύμμαχος του Πούτιν. Ο υπάρχων αγωγός της Βοσνίας μεταφέρει ρωσικό αέριο, αυξάνοντας την επιρροή του Πούτιν στα Βαλκάνια, και διέρχεται από τη σερβική επικράτεια, δίνοντας στους Σέρβους επιρροή στις ενεργειακές προμήθειες.

Ωστόσο, ένας ανώτερος Σέρβος πολιτικός της Βοσνίας λέει: «Το είδα με τα μάτια μου: οι Αμερικανοί εδώ έχουν μια απόλυτη προτεραιότητα και αυτή είναι ο αγωγός. Είναι πολύ, πολύ αποφασισμένοι για αυτό. Στον Dodik, όπως και σε όλους τους άλλους, είπαν: Μην μπλέκετε με το έργο».

Ο Trump Jr δεν ανέφερε τον αγωγό ή την AAFS κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης. Αλλά εξύμνησε τα οφέλη της αγοράς αμερικανικού φυσικού αερίου. «Είναι αυτονόητο», είπε. «Μπορείς να λύσεις τόσα πολλά προβλήματα, τόσο επιχειρηματικά όσο και, ειλικρινά, γεωπολιτικά με αυτό το ζήτημα. Πιστεύω ότι είναι μια μεγάλη ευκαιρία».

Στις 21 Απριλίου, λίγο μετά την επίσκεψη του Trump Jr, ο Dodik υποδήλωσε ότι δεν θα εμποδίσει το σχέδιο του Binnall και του Flynn. Αυτό αφήνει την ανάληψη ενός κρίσιμου ευρωπαϊκού ενεργειακού έργου από συνεργάτες του Τραμπ κοντά στην ολοκλήρωση.