Μπορεί η Ευρώπη να αντέξει μια μακρά σύγκρουση με τη Ρωσία;

Με την επιθετικότητα στο μέτωπο του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανία να επανέρχεται σημαντικλα, στρατιωτικοί αναλυτές και σχεδιαστές του ΝΑΤΟ εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες για την ικανότητα της Ευρώπης να αντεπεξέλθει σε έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς με τη Μόσχα.

Στο επίκεντρο του προβληματισμού βρίσκεται η παντελής έλλειψη προετοιμασίας της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης, την ώρα που η Μόσχα φαίνεται να κερδίζει τη μάχη του “υβριδικού πολέμου”, περιορίζοντας τις διαθέσιμες επιλογές της Συμμαχίας σε περίπτωση ανοιχτής στρατιωτικής σύγκρουσης.

Παράλληλα, η εκτίναξη των ποσοστών των λαϊκιστικών δυνάμεων στις κυριότερες στρατιωτικές δυνάμεις της γηραιάς ηπείρου θέτει σε κίνδυνο τις προτάσεις για τη συγκρότηση μιας ηγετικής ομάδας πέντε ευρωπαϊκών κρατών (E5). Η ομάδα αυτή καλείται να αναλάβει νέο συντονιστικό ρόλο, καθώς οι ΗΠΑ ετοιμάζονται να περιορίσουν τις δεσμεύσεις τους για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης.

Σύμφωνα με αξιωματούχους που μίλησαν σε κλειστό φόρουμ της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου (MSC), οι Ευρωπαίοι πολίτες ενδέχεται να μην έχουν την αντοχή για μια μακροχρόνια σύρραξη, αναγκάζοντας το ΝΑΤΟ να εστιάσει τους σχεδιασμούς του στην προοπτική μιας σχετικά σύντομης σύγκρουσης.

Πρώην μέλος του βρετανικού υπουργικού συμβουλίου παραδέχτηκε στο Guardian ότι η Δύση αποδείχθηκε “άχρηστη” στο να ενημερώσει τους πολίτες για την κλίμακα της υβριδικής διαμάχης με τη Ρωσία. Βρετανός διπλωμάτης συμπλήρωσε ότι οι διαδοχικοί πρωθυπουργοί στο Λονδίνο δεν έκαναν τίποτα για να εξηγήσουν την αληθινή διάσταση της απειλής, αφήνοντας τους σημερινούς υπουργούς στο δύσκολο έργο να πείσουν τους ανέτοιμους ψηφοφόρους για περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η άμυνα.

«Το επίπεδο του δημόσιου διαλόγου ήταν επιπέδου νηπιαγωγείου», ανέφερε χαρακτηριστικά

Ένας δεύτερος διπλωμάτης σημείωσε ότι η κατάρρευση των παραδοσιακών γραμμών του Ψυχρού Πολέμου επέτρεψε στη Μόσχα να εκμεταλλευτεί τις ανησυχίες της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης, τόσο στα αριστερά όσο και στα δεξιά του πολιτικού φάσματος. Η κατάσταση αυτή αποτυπώνεται στην άνοδο δεξιών λαϊκιστικών κομμάτων ενόψει των εκλογών του επόμενου έτους σε Πολωνία, Γαλλία και Ιταλία.

Τα περισσότερα από αυτά τα κόμματα, συμπεριλαμβανομένης της “Εναλλακτικής για τη Γερμανία” (AfD), αντιμετωπίζουν με συμπάθεια τη Ρωσία και ζητούν τον άμεσο τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Το κλίμα έγινε ακόμη πιο βαρύ μετά την αποκάλυψη της γερμανικής κυβέρνησης ότι η Ρωσία βρισκόταν πίσω από την απόπειρα επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας τον περασμένο μήνα. Ένας από τους βασικούς υποπτους της επίθεσης της 4ης Αυγούστου, κατά την οποία εξερράγη ένα οπλισμένο drone, αναγνωρίστηκε ως Λευκορώσος με ρωσικό διαβατήριο, ο οποίος εισήλθε στην Ευρώπη με τουριστική βίζα από την Ιταλία.

Η πρόκληση της “E5” και το αγκάθι της Ουάσινγκτον

Η Διάσκεψη του Μονάχου, ένας ανεξάρτητος αλλά ισχυρός οργανισμός, προωθεί ενεργά την ιδέα της στενότερης συνεργασίας των πέντε μεγάλων στρατιωτικών δυνάμεων της Ευρώπης (E5), ως μέσο για την επαναφορά του Ηνωμένου Βασιλείου στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού αμυντικού σχεδιασμού.

Οι αποφάσεις της Ουάσινγκτον για την αναδιάταξη των στρατευμάτων της, που θα μπορούσαν να αφήσουν την Ευρώπη ουσιαστικά μόνη της υπεύθυνη για τη συμβατική της άμυνα, αναμένονται τους επόμενους μήνες. Ωστόσο, η κλίμακα του υβριδικού πολέμου και οι πιθανές επιπτώσεις των επόμενων εκλογών, καθώς και η άνοδος της AfD στη Γερμανία, χαρακτηρίστηκαν στη διάσκεψη ως ο “ελέφαντας στο δωμάτιο”.

Μία από τις προτάσεις που εξετάζονται είναι η έκδοση μιας κοινής διακήρυξης της ΕΕ για τη ρωσική απειλή, την οποία οι λαϊκιστικές δυνάμεις θα κληθούν είτε να αποδεχτούν είτε να απορρίψουν.

Οι υπουργοί Άμυνας της ομάδας E5 συνεδριάζουν ήδη τακτικά, αλλά βρίσκονται ακόμη στα αρχικά στάδια συμφωνίας για την κοινή προμήθεια αμυντικών δυνατοτήτων -όπως η ολοκληρωμένη αντιαεροπορική και πυραυλική άμυνα, τα πλήγματα αιχμής μεγάλου βεληνεκούς και τα διαστημικά συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης- που μέχρι σήμερα παρέχονται κυρίως από τις ΗΠΑ.

«Η Ευρώπη λιμνάζει τη στιγμή που οι εξωτερικές απειλές λαμβάνουν πραγματικά πολύ σοβαρές και υπαρξιακές διαστάσεις, απαιτώντας μεγαλύτερη αμυντική ενοποίηση», δήλωσε ο πρόεδρος της MSC, Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι το σχήμα E5 προσφέρει έναν τρόπο συμπερίληψης όλων των ευρωπαϊκών χωρών με σημαντική αμυντική βιομηχανία, ενώ αργότερα θα μπορούσε να ενσωματώσει και την Ουκρανία στο πλαίσιο μιας ανακωχής, καθώς το Κίεβο διαθέτει πλέον τον μεγαλύτερο και ισχυρότερο στρατό στην Ευρώπη.

Οι υποστηρικτές της E5 επιμένουν ότι η πρωτοβουλία δεν θα επικαλύψει ούτε θα υπονομεύσει το ΝΑΤΟ, ωστόσο εκφράστηκαν φόβοι ότι οι ΗΠΑ θα μπλοκάρουν τη δημιουργία ενός ισχυρότερου ευρωπαϊκού πυλώνα εντός της Συμμαχίας.

«Οι ΗΠΑ είναι καλύτερες στο να μιλούν για επιμερισμό των βαρών παρά για διαμοιρασμό της ισχύος», σημείωσε ευρωπαίος διπλωμάτης.

Ιταλία: Στο στόχαστρο των κυβερνοεπιθέσεων και της χειραγώγησης

Η Ιταλία είναι μία από τις χώρες της E5 που ανησυχούν περισσότερο για τις επιπτώσεις του υβριδικού πολέμου στην εσωτερική της πολιτική σκηνή, καθώς η δεξιά κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι -η οποία έχει κυβερνήσει πιο μετριοπαθώς από όσο αναμενόταν και διατηρεί φιλοουκρανικό προφίλ στο εξωτερικό- γίνεται η μακροβιότερη στη χώρα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών, Αντόνιο Ταγιάνι, προειδοποίησε ότι η Ιταλία δέχεται καθημερινά κυβερνοεπιθέσεις, προσθέτοντας ότι δεν είναι στο απυρόβλητο από πιθανή ρωσική ανάμειξη στις επόμενες εθνικές εκλογές, στην πρώτη σχετική δημόσια προειδοποίηση Ιταλού πολιτικού για ενδεχόμενο χειραγώγησης.

«Υπάρχουν πολλοί τρόποι διεξαγωγής υβριδικού πολέμου· δεν γίνεται μόνο με βόμβες, αεροπλάνα ή τανκς», δήλωσε ο υπουργός.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Άμυνας, Γκουίντο Κροσέτο, εκ των στενότερων συμμαχών της Μελόνι, χαρακτήρισε ανόητο το να μην αναγνωρίζει κανείς το μέγεθος της ρωσικής παρέμβασης. Προειδοποίησε μάλιστα κατά τη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα: «Δεν διαθέτουμε τα αντισώματα και είμαστε διάτρητοι: αναλύστε τα bots και θα το δείτε. Η αύξηση συνέβη χάρη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».

Οι επιφυλάξεις του έχουν ενταθεί λόγω της ικανότητας της Ρωσίας να δρα σε τόσους πολλούς τομείς, όπως τα social media, η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια, οι βάσεις δεδομένων και οι κρίσιμες υποδομές. Την Τρίτη, τόνισε ότι η ρωσική απειλή διογκώνεται συνεχώς.

Παράλληλα, ο Κροσέτο αναγνώρισε ότι η Ρωσία εκμεταλλεύεται πραγματικά κοινωνικά προβλήματα, όπως οι χαμηλοί μισθοί. Επομένως, το να αποδίδεται η δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση αποκλειστικά στη ρωσική παραπληροφόρηση εγκυμονεί τον κίνδυνο λανθασμένης διάγνωσης της δυσφορίας που πλήττει τις δυτικές κοινωνίες, περιλαμβανομένης της γενικότερης κόπωσης από το κόστος του πολέμου στην Ουκρανία.

Στην Ιταλία, ο Ρομπέρτο Βανάτσι, ηγέτης του ακροδεξιού “Futuro Nazionale” που απειλεί τη σταθερότητα του κυβερνητικού συνασπισμού της Μελόνι, θεωρείται από πολλούς ως ο πιθανότερος φορέας του ρωσικού αφηγήματος στις ερχόμενες εκλογές, οι οποίες ενδέχεται να διεξαχθούν ακόμη και τον Απρίλιο.

Μιλώντας πριν από την έρευνα για το αν το κόμμα του αντιπροσωπεύει αναβίωση του φασισμού, ο Βανάτσι αντιμετώπισε την κριτική με ειρωνεία: «Μόλις ανακάλυψα ότι είμαι ένας “υποψήφιος της Μαντζουρίας” σταλμένος από τη Ρωσική Ομοσπονδία για να παραπονεθώ για τις απλησίαστες τιμές της βενζίνης στην πατρίδα μου, την Ιταλία. Συγχωρέστε με, αλλά μου είναι ακόμη δύσκολο να αποδεχτώ την ιδέα ότι η διαφωνία με την ορθοδοξία των Βρυξελλών εξισώνεται πλέον, στην πράξη, με προδοσία προς τη Δύση», είπε.

Στο πλαίσιο μιας προσπάθειας να αλλάξει η αντίληψη ώστε η Ουκρανία να μη θεωρείται οικονομικό βάρος, αλλά χώρα που διδάσκει στη Δύση τον σύγχρονο πόλεμο, ο Κροσέτο προσέλαβε τον πρώην υπουργό Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Ουκρανίας, Μιχάιλο Φεντόροφ, ως άμισθο σύμβουλό του για θέματα καινοτομίας.