Tρίχες στο πηγούνι: Με ποιες ορμονικές διαταραχές συνδέονται

Σας έχει τύχει να αγγίξετε ασυναίσθητα το πηγούνι σας και να ανακαλύψετε ξαφνικά μια σκληρή, σκούρα τρίχα που δεν είχατε προσέξει προηγουμένως;

Οι μεμονωμένες τρίχες στο πηγούνι, συχνά πιο σκούρες και πιο χοντρές από το υπόλοιπο χνούδι του προσώπου, είναι εξαιρετικά συχνές και εμφανίζονται σχεδόν στις μισές γυναίκες. Το πόσο έντονη θα είναι η τριχοφυΐα εξαρτάται από την ηλικία, την κληρονομικότητα, την εθνική καταγωγή αλλά και τις ορμονικές μεταβολές που συμβαίνουν σε διαφορετικές φάσεις της ζωής, από την εφηβεία έως την εμμηνόπαυση.

Η Corinne Erickson, δερματολόγος με έδρα την Ατλάντα και ιατρική σύμβουλος της εταιρείας τηλεϊατρικής Alloy Health, εξηγεί ότι στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Ωστόσο, η απότομη ή έντονη αύξηση της τριχοφυΐας μπορεί, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να αποτελεί ένδειξη ορμονικού προβλήματος.

Πότε οι τρίχες στο πηγούνι θεωρούνται φυσιολογικές

Η τριχοφυΐα στο πρόσωπο είναι φυσιολογική τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Αυτό που διαφέρει είναι κυρίως η ποσότητα, το πάχος και το χρώμα των τριχών, χαρακτηριστικά που καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τα γονίδια.

Οι πιο χοντρές και σκούρες τρίχες ονομάζονται τελικές τρίχες, ενώ οι πολύ λεπτές και ανοιχτόχρωμες, το γνωστό «χνούδι» του προσώπου, ονομάζονται χνοώδεις τρίχες.

Στις γυναίκες δεν είναι ασυνήθιστο να εμφανίζονται περισσότερες μεμονωμένες τρίχες στο πηγούνι σε περιόδους σημαντικών ορμονικών μεταβολών, και ιδιαίτερα όσο πλησιάζουν στην εμμηνόπαυση.

Από την περιεμμηνόπαυση και μετά, τα επίπεδα των οιστρογόνων μειώνονται, ενώ η τεστοστερόνη και τα υπόλοιπα ανδρογόνα, που ευνοούν την ανάπτυξη τριχών στο πρόσωπο, υποχωρούν πιο αργά.

Όπως το περιγράφει χαρακτηριστικά η Erickson, «οι τρίχες στο πηγούνι εμφανίζονται σε εκείνο το διάστημα κατά το οποίο τα οιστρογόνα πέφτουν γρήγορα, ενώ η τεστοστερόνη κατεβαίνει τις σκάλες πολύ πιο αργά».

Η αυξημένη τριχοφυΐα μπορεί επίσης να αποτελεί παρενέργεια ορισμένων φαρμάκων. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η μινοξιδίλη από το στόμα, η οποία χορηγείται συχνά για τη γυναικείου τύπου τριχόπτωση.

«Δεν επιλέγει σε ποιο σημείο θα προκαλέσει ανάπτυξη τριχών», εξηγεί η Erickson. Εάν κάποιος παρατηρήσει σημαντική αύξηση της τριχοφυΐας στο πρόσωπο μετά την έναρξη μιας τέτοιας αγωγής, καλό είναι να το συζητήσει με τον δερματολόγο του, ώστε να εξεταστεί ενδεχόμενη προσαρμογή της δόσης ή κάποια μέθοδος αποτρίχωσης.

Πότε χρειάζεται να απευθυνθείτε σε γιατρό

Μία ή δύο σκούρες τρίχες στο πηγούνι συνήθως δεν αποτελούν πρόβλημα. Η εικόνα αλλάζει, όμως, όταν οι χοντρές τρίχες αυξάνονται αισθητά και η τριχοφυΐα αποκτά χαρακτηριστικά ανδρικού τύπου.

Η Nanette Santoro, καθηγήτρια Μαιευτικής και Γυναικολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Κολοράντο, επισημαίνει ότι μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται όταν οι τρίχες δεν περιορίζονται στο πηγούνι, αλλά εμφανίζονται και σε άλλα σημεία του προσώπου, ανάμεσα στους μαστούς, γύρω από τον ομφαλό ή στην εσωτερική επιφάνεια των μηρών.

Η κατάσταση αυτή ονομάζεται υπερτρίχωση ανδρικού τύπου ή δασυτριχισμός (hirsutism) και μπορεί να αποτελεί ένδειξη αυξημένης δράσης των ανδρογόνων.

Εάν η έντονη τριχοφυΐα συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, όπως αραίωση ή απώλεια μαλλιών στο κεφάλι, ακμή ή βράγχος και βάθυνση της φωνής, είναι πιθανό να χρειάζεται ορμονικός έλεγχος.

Μία από τις συχνότερες αιτίες είναι το πολυενδοκρινικό μεταβολικό ωοθηκικό σύνδρομο (PMOS), μια ορμονική και μεταβολική διαταραχή που μπορεί να εμφανιστεί ήδη από την εφηβεία και να συνδέεται, μεταξύ άλλων, με ακμή, ακανόνιστη περίοδο, προβλήματα γονιμότητας και παχυσαρκία.

Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, όταν η έντονη τριχοφυΐα εμφανίζεται απότομα και συνοδεύεται από άλλα σημάδια σημαντικής αύξησης των ανδρογόνων, μπορεί να χρειαστεί να αποκλειστεί ένας όγκος των επινεφριδίων ή των ωοθηκών που παράγει ανδρογόνα.

Οι εργαστηριακές εξετάσεις είναι σημαντικές κυρίως για να αποκλειστούν τέτοιες σπανιότερες καταστάσεις και, εφόσον προκύψουν παθολογικά αποτελέσματα, μπορεί να χρειαστούν και απεικονιστικές εξετάσεις.

Η Erickson επισημαίνει, πάντως, ότι μια μεμονωμένη εξέταση αίματος δεν αρκεί πάντοτε για την εκτίμηση μιας ορμονικής διαταραχής, καθώς τα επίπεδα των ορμονών μεταβάλλονται.

Από το τσιμπιδάκι στο λέιζερ: Τι μπορείτε να κάνετε

Εάν οι τρίχες στο πηγούνι ενοχλούν αισθητικά, υπάρχουν αρκετοί τρόποι αντιμετώπισης. Η κατάλληλη επιλογή εξαρτάται τόσο από την έκταση της τριχοφυΐας όσο και από την αιτία που την προκαλεί.

Τσιμπιδάκι, ξύρισμα και κερί: Η αφαίρεση μιας τρίχας με τσιμπιδάκι ή ξυραφάκι δεν την κάνει να ξαναβγαίνει πιο γρήγορα, πιο σκούρα ή πιο χοντρή. Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα διαδεδομένο μύθο.

Η Elizabeth Bahar Houshmand, δερματολόγος στο Ντάλας, αναφέρει ότι μία ακόμη επιλογή είναι το dermaplaning, κατά το οποίο χρησιμοποιείται ειδική λεπίδα για την αφαίρεση της επιφανειακής στιβάδας νεκρών κυττάρων του δέρματος. Με τον τρόπο αυτό αφαιρούνται τόσο οι ορατές, χοντρές τρίχες όσο και το λεπτό χνούδι που είναι δύσκολο να αφαιρεθεί με τσιμπιδάκι. Οι μέθοδοι αυτές, ωστόσο, δεν καταστρέφουν τον θύλακα της τρίχας.

Αποτρίχωση με λέιζερ και ηλεκτρόλυση: Για σκούρες καφέ ή μαύρες τρίχες, η αποτρίχωση με λέιζερ αποτελεί μία από τις αποτελεσματικότερες επιλογές. Σε διαδοχικές συνεδρίες, το λέιζερ στοχεύει τη μελανίνη της τρίχας και μετατρέπει την ενέργεια του φωτός σε θερμότητα, προκαλώντας βλάβη στον θύλακα.

Οι μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να περιορίσει σημαντικά την έντονη τριχοφυΐα. Δεν είναι, όμως, εξίσου αποτελεσματικό στις ξανθές, κόκκινες ή γκρίζες τρίχες, επειδή αυτές περιέχουν λιγότερη μελανίνη.

Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί ηλεκτρόλυση. Κατά τη διαδικασία, ένας πολύ λεπτός καθετήρας εισάγεται στον θύλακα της τρίχας και καταστρέφει το σημείο από το οποίο αναπτύσσεται. Σε αντίθεση με το λέιζερ, η μέθοδος μπορεί να εφαρμοστεί ανεξάρτητα από το χρώμα της τρίχας.

Τοπικές θεραπείες: Η εφλορνιθίνη, μια συνταγογραφούμενη κρέμα, χρησιμοποιείται σε ορισμένες περιπτώσεις για να επιβραδύνει την ανάπτυξη των τριχών του προσώπου στις γυναίκες. Δεν αφαιρεί τις υπάρχουσες τρίχες, αλλά μπορεί να συμπληρώσει την ηλεκτρόλυση ή την αποτρίχωση με λέιζερ.

Φάρμακα από το στόμα: Όταν πίσω από την ανεπιθύμητη τριχοφυΐα υπάρχει ορμονική διαταραχή, μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να χρησιμοποιηθούν φάρμακα.

Η Adrian Dobs, ενδοκρινολόγος και καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, εξηγεί ότι μπορεί, για παράδειγμα, να χορηγηθούν αντισυλληπτικά χάπια σε γυναίκες με PMOS, ώστε να περιοριστεί η παραγωγή τεστοστερόνης από τις ωοθήκες.

Η σπιρονολακτόνη, φάρμακο που χρησιμοποιείται αρχικά για την υπέρταση, χορηγείται επίσης σε ορισμένες περιπτώσεις ώστε να εμποδίζει τη δράση των ανδρογόνων στους θύλακες των τριχών. Αντίστοιχα, η φιναστερίδη εμποδίζει τη μετατροπή της τεστοστερόνης σε διυδροτεστοστερόνη (DHT), ένα ανδρογόνο που ενισχύει την ανάπτυξη τριχών στο πρόσωπο.

Σε κάθε περίπτωση, η παρουσία μερικών τριχών στο πηγούνι δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη ότι κάτι δεν πάει καλά με την υγεία.

Όπως το θέτει η Dobs, «οι άνθρωποι έχουν τρίχες. Μπορεί κοινωνικά να μη θεωρούνται πάντα αποδεκτές, αλλά από άποψη φυσιολογίας είναι απολύτως φυσιολογικές».