ΕΕ: Νέα ερμηνεία για τα δικαιώματα των μεταναστών – “Ναι μεν αλλά” για τα βασανιστήρια
Διαβάζεται σε 3'
Οι Ευρωπαίοι υπουργοί υιοθετούν νέα ερμηνεία για τα δικαιώματα των μεταναστών στο ευρωπαϊκό νομικό σύστημα. Αποδυναμώνεται η προστασία των μεταναστών από βασανιστήρια.
- 15 Μαΐου 2026 15:34
Σε μια τροχιά όπου αποδυναμώνεται ολοένα και περισσότερο η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχει τεθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, με τους Ευρωπαίους υπουργούς να υιοθετούν την Παρασκευή (15/5) νέα ερμηνεία της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η οποία θα μπορούσε να διευκολύνει ορισμένες απελάσεις μεταναστών, ακόμη και προς τρίτες χώρες που λειτουργούν ως «κέντρα επιστροφής».
Η διακήρυξη, σύμφωνα με το Reuters, έρχεται έπειτα από τις διαμαρτυρίες κρατών-μελών τα τελευταία χρόνια ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει εμποδίσει κυβερνήσεις να προχωρήσουν σε αναγκαστικές απελάσεις αλλοδαπών που έχουν καταδικαστεί για εγκλήματα ή αιτούντων άσυλο των οποίων τα αιτήματα απορρίφθηκαν.
Τι προβλέπει η διακήρυξη – Αποδυναμώνεται η προστασία των μεταναστών από βασανιστήρια
Η διακήρυξη που υιοθετήθηκε κατά την ετήσια σύνοδο της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης στη Μολδαβία επαναπροσδιορίζει την ερμηνεία των δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στο άρθρο 3 και στο άρθρο 8 της Σύμβασης, τα οποία αφορούν την προστασία από βασανιστήρια και απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση, καθώς και το δικαίωμα στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή.
Το κείμενο εγκρίνει τη συνεργασία με τρίτες χώρες στο μεταναστευτικό, συμπεριλαμβανομένων των λεγόμενων «κέντρων επιστροφής», υπό την προϋπόθεση ότι οι χώρες αυτές σέβονται την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Παράλληλα, σε ένα ακόμα σημείο που εγείρει έντονο προβληματισμό, επισημαίνει ότι η απαγόρευση των βασανιστηρίων και της απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης είναι απόλυτη, ωστόσο διευκρινίζει ότι «η εκτίμηση του ελάχιστου επιπέδου σοβαρότητας της κακομεταχείρισης που συνιστά απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία είναι σχετική και εξαρτάται από το σύνολο των περιστάσεων κάθε υπόθεσης».
Η Βερόνικα Φίκφακ, καθηγήτρια Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Διεθνούς Δικαίου στο University College του Λονδίνου, δήλωσε ότι η ερμηνεία του άρθρου 3 στη διακήρυξη συνιστά σημαντική εξέλιξη και θα αποδυναμώσει την προστασία από τα βασανιστήρια.
«Αναφέρει ότι η απαγόρευση των βασανιστηρίων και της απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης είναι απόλυτη, αλλά στη συνέχεια χρησιμοποιεί διατυπώσεις που εισάγουν στάθμιση και σχετική ερμηνεία. Αυτό όμως είναι ασύμβατο με τον πυρήνα του άρθρου 3 — ένα απόλυτο δικαίωμα δεν μπορεί να περιέχει κανένα στοιχείο σχετικότητας ή εξισορρόπησης», είπε.
Σε ό,τι αφορά το άρθρο 8, η διακήρυξη αναφέρει ότι τα κράτη μπορούν να απελαύνουν αλλοδαπούς παρά το δικαίωμά τους στην ιδιωτική και οικογενειακή ζωή, εφόσον αυτό σταθμίζεται με έναν θεμιτό σκοπό, όπως η εθνική ασφάλεια, και ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων θα χρειάζεται «ισχυρούς λόγους» για να ανατρέψει μια απόφαση κράτους.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης, το οποίο αριθμεί 46 κράτη-μέλη, ιδρύθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο με στόχο την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου.
Ο γενικός γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης, Αλέν Μπερσέ, χαιρέτισε τη διακήρυξη και δήλωσε ότι θα καθοδηγήσει το έργο του οργανισμού, καθώς και των εθνικών αρχών και δικαστηρίων.
«Καταφέραμε να φέρουμε κοντά χώρες από όλη την Ευρώπη, με διαφορετικές απόψεις και εμπειρίες, ώστε να συμφωνήσουν σε μια κοινή θέση για το πώς το σύστημα μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα, ιδιαίτερα στο απαιτητικό πλαίσιο της μετανάστευσης», ανέφερε σε ανακοίνωσή του.
