“Επανάσταση των Φλαμίνγκο”: Κλιμακώνονται οι κινητοποιήσεις στην Αλβανία κατά του πρότζεκτ Κούσνερ

Χιλιάδες πολίτες έχουν κατακλύσει τους δρόμους των Τιράνων και σήμερα, Δευτέρα (8/6) όπου, για ένατη συνεχόμενη ημέρα, αντιτίθενται στο πρότζεκτ Κούσνερ.

Κρατώντας ροζ χάρτινα φλαμίνγκο και φωνάζοντας συνθήματα κατά της κυβέρνησής τους, οι Αλβανοί διαμαρτύρονται για το πολυτελές τουριστικό συγκρότημα που υποστηρίζεται από τον γαμπρό του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και την Ιβάνκα Τραμπ, το οποίο, όπως στηρίζουν, συμβολίζει όλα όσα θεωρούν ότι λειτουργούν λανθασμένα στην Αλβανία: αδιαφανείς συμφωνίες, παραχωρήσεις εις βάρος του περιβάλλοντος και την εντύπωση ότι διάσημοι ξένοι επενδυτές μπορούν να αποκτούν ό,τι επιθυμούν.

Οι διαδηλωτές αποκαλούν το κίνημά τους «Επανάσταση των Φλαμίνγκο», από τα χαρακτηριστικά ροζ πουλιά των οποίων ο φυσικός βιότοπος βρίσκεται στο επίκεντρο της σχεδιαζόμενης ανάπτυξης.

Το σχέδιο περιλαμβάνει δύο βασικά σκέλη.

Το πρώτο αφορά τη Σάζαν, ένα ακατοίκητο νησί 14.000 στρέμματα στα νότια παράλια της Αδριατικής, το οποίο λειτουργούσε ως μυστική στρατιωτική βάση κατά την κομμουνιστική περίοδο. Τον Δεκέμβριο του 2024 η αλβανική κυβέρνηση αποχαρακτήρισε την περιοχή για πολιτική χρήση. Το σχέδιο προβλέπει τη μετατροπή του νησιού σε πολυτελές οικολογικό θέρετρο υπό τη διαχείριση της Aman Resorts, με ξενοδοχεία, βίλες, μαρίνα και αναπαλαιωμένες στρατιωτικές εγκαταστάσεις της εποχής του Ψυχρού Πολέμου.

Το δεύτερο και πιο αμφιλεγόμενο τμήμα του έργου αφορά τη λιμνοθάλασσα Βιόσα-Νάρτα στην ηπειρωτική ακτή. Εκεί προβλέπεται η κατασκευή έως και 10.000 ξενοδοχειακών δωματίων, διαμερισμάτων και βιλών κατά μήκος περίπου οκτώ χιλιομέτρων παρθένου μεσογειακού παραλιακού μετώπου.

Η Βιόσα-Νάρτα αποτελεί προστατευόμενη περιοχή άγριας ζωής, φιλοξενώντας φλαμίνγκο, μεσογειακές φώκιες μονάχους-μονάχους, περιοχές ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας καρέτα-καρέτα, αργυροπελεκάνους και άλλα απειλούμενα είδη.

Σύμφωνα με περιβαλλοντικές οργανώσεις της Αλβανίας, εργασίες που πραγματοποιήθηκαν στην περιοχή τις τελευταίες εβδομάδες κατέστρεψαν τουλάχιστον μία καταγεγραμμένη φωλιά θαλάσσιας χελώνας.

Η επένδυση για τη Σάζαν εκτιμάται στα 1,4 δισ. ευρώ, ενώ ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα έχει κάνει λόγο για ένα ευρύτερο έργο ύψους τεσσάρων δισ. ευρώ που περιλαμβάνει και την περιοχή της Αυλώνας.

Η σύνδεση με την οικογένεια Τραμπ

Το έργο υλοποιείται από τη Sazan Real Estate Development LLC σε συνεργασία με την Atlantic Incubation Partners, εταιρεία που συνδέεται με την Affinity Partners, το επενδυτικό σχήμα του Τζάρεντ Κούσνερ.

Ο Κούσνερ ίδρυσε την Affinity το 2021, μετά τη θητεία του ως ανώτερος σύμβουλος του πεθερού του, Ντόναλντ Τραμπ, κατά την πρώτη προεδρική του θητεία.

Σύμφωνα με τον ίδιο τον Κούσνερ, η ιδέα γεννήθηκε το 2021 όταν έπλεε ανοιχτά των αλβανικών ακτών και ο Έντι Ράμα επιβιβάστηκε στο σκάφος του για συνάντηση. Έναν χρόνο αργότερα συζήτησαν επενδυτικές ευκαιρίες στην περιοχή.

Η Ιβάνκα Τραμπ περιέγραψε πρόσφατα την ανακάλυψη της Σάζαν σε αμερικανικό podcast, λέγοντας ότι το ζευγάρι βρισκόταν σε σκάφος φίλων, σταμάτησε για κολύμπι και έφτασε στο νησί. «Κολυμπήσαμε μέχρι το νησί. Ανεβήκαμε ξυπόλητοι μέχρι την κορυφή και μαγευτήκαμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η αναφορά της στο νησί ως «ανακάλυψη» και «ιδιωτικό νησί» προκάλεσε αντιδράσεις στην Αλβανία, καθώς πρόκειται για εθνική επικράτεια.

Πώς εγκρίθηκε η επένδυση

Οι λεπτομέρειες της διαδικασίας αδειοδότησης βρίσκονται πλέον στο μικροσκόπιο των αλβανικών εισαγγελικών αρχών.

Στις 30 Δεκεμβρίου 2024, η Επιτροπή Στρατηγικών Επενδύσεων της κυβέρνησης Ράμα χορήγησε στην Atlantic Incubation Partners το καθεστώς του «στρατηγικού επενδυτή», το οποίο εξασφαλίζει ταχύτερες αδειοδοτήσεις και ειδικά επενδυτικά κίνητρα.

Η απόφαση βασίστηκε εν μέρει στον νόμο 21/2024, που επιτρέπει την κατασκευή ξενοδοχείων πέντε αστέρων οπουδήποτε στην Αλβανία, ακόμη και σε προστατευόμενες φυσικές περιοχές.

Εταίρος στο έργο θα είναι και η κρατική Albanian Investment Corporation.

Η Ειδική Εισαγγελία κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK) έχει ήδη ξεκινήσει έρευνα για τις αποφάσεις του 2024 που τροποποίησαν το καθεστώς προστασίας γης στη νότια ακτογραμμή, συμπεριλαμβανομένων τμημάτων της Βιόσα-Νάρτα και της Σάζαν.

Η ευρύτερη πολιτική οργή

Η «Επανάσταση των Φλαμίνγκο» δεν εμφανίστηκε ξαφνικά.

Η Αλβανία βρίσκεται εδώ και μήνες σε περίοδο πολιτικής έντασης. Η αντιπολίτευση υπό τον Σαλί Μπερίσα πραγματοποιεί κινητοποιήσεις από τον Νοέμβριο του 2025, κατηγορώντας τον Έντι Ράμα για διαφθορά και νοθεία στις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου του ίδιου έτους.

Το σχέδιο Κούσνερ ενσωματώθηκε σε αυτό το ευρύτερο κύμα αντικυβερνητικής δυσαρέσκειας, με αρκετούς διαδηλωτές να ζητούν ανοιχτά την παραίτηση του πρωθυπουργού.

Περισσότερες από 40 περιβαλλοντικές οργανώσεις από 28 χώρες έχουν απευθύνει επιστολή προς τον Ράμα και τον υπουργό Περιβάλλοντος Σοφιάν Τζαουπάι, ζητώντας την αναστολή του έργου.

Ανησυχία έχει εκφράσει και η Ευρωπαϊκή Ένωση, την ώρα που η Αλβανία επιδιώκει την ένταξή της στην ΕΕ. Το έργο ενδέχεται να φέρει την Αλβανία σε σύγκρουση με την ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία, γεγονός που θα μπορούσε να επηρεάσει την ολοκλήρωση του Κεφαλαίου 27 των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, το οποίο αφορά το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή.

Παρ’ όλα αυτά, ο Έντι Ράμα δεν έχει κάνει πίσω.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η επένδυση θα μετατρέψει την Αλβανία σε προορισμό υψηλού επιπέδου, θα δημιουργήσει περίπου 1.000 θέσεις εργασίας και θα προσελκύσει πολύτιμα κεφάλαια που έχει ανάγκη η χώρα.

Οι διαδηλωτές, από την άλλη πλευρά, υποστηρίζουν ότι το πραγματικό κόστος δεν μετριέται σε χρήμα, αλλά σε φλαμίνγκο, φωλιές θαλάσσιων χελωνών, ανέγγιχτες ακτές και στην αξιοπιστία των δημόσιων αποφάσεων.