Πώς ο Τραμπ “έκαψε” μια πιθανή συμφωνία με το Ιράν για το τέλος του πολέμου

Πριν το Σαββατοκύριακο, οι ΗΠΑ και το Ιράν φαίνονταν να πλησιάζουν σε μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου που διαρκεί επτά εβδομάδες.

Τότε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έκανε ακριβώς αυτό που οι συνεργάτες του είχαν επανειλημμένα πει ότι δεν θα έκανε: φάνηκε να επιχειρεί διαπραγμάτευση μέσω των μέσων ενημέρωσης, δημοσιεύοντας για τις εν εξελίξει συνομιλίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μιλώντας τηλεφωνικά με δημοσιογράφους το πρωί της Παρασκευής, την ώρα που Πακιστανοί μεσολαβητές τον ενημέρωναν για τις επαφές με Ιρανούς αξιωματούχους στην Τεχεράνη.

Ισχυρίστηκε ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει σε μια σειρά από όρους που, σύμφωνα με το CNN, δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Υποστήριξε επίσης ότι η Τεχεράνη είχε αποδεχθεί πολλές από τις πιο αμφιλεγόμενες αμερικανικές απαιτήσεις — μεταξύ αυτών και την παράδοση εμπλουτισμένου ουρανίου — και προανήγγειλε επικείμενο τέλος του πολέμου.

Ιρανοί αξιωματούχοι απέρριψαν δημόσια πολλούς από αυτούς τους ισχυρισμούς και διέψευσαν ότι προετοιμάζεται νέος γύρος συνομιλιών, καταρρίπτοντας την αυξανόμενη αισιοδοξία για συμφωνία. Πλέον, παραμένει ασαφές ποια θα είναι η συνέχεια των διαπραγματεύσεων.

Τραμπ: Οι δηλώσεις και οι αναρτήσεις που προκάλεσαν σύγχυση

Ορισμένοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ αναγνώρισαν κατ’ ιδίαν ότι οι δημόσιες παρεμβάσεις του προέδρου ήταν επιζήμιες για τις συνομιλίες, επισημαίνοντας την ευαισθησία των διαπραγματεύσεων και τη βαθιά δυσπιστία του Ιράν προς τις ΗΠΑ. Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι υπάρχει διάσταση απόψεων στο εσωτερικό του Ιράν, μεταξύ της διαπραγματευτικής ομάδας — υπό τον πρόεδρο της Βουλής Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί — και των Φρουρών της Επανάστασης, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το ποιος έχει την τελική αρμοδιότητα να εγκρίνει μια συμφωνία.

«Οι Ιρανοί δεν εκτίμησαν το γεγονός ότι ο πρόεδρος διαπραγματευόταν μέσω social media, δίνοντας την εντύπωση ότι είχαν ήδη συμφωνήσει σε ζητήματα που δεν είχαν ακόμη αποδεχθεί — και μάλιστα σε θέματα που δεν είναι δημοφιλή στο εσωτερικό της χώρας», ανέφερε πηγή με γνώση των συνομιλιών, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη ανησυχεί ιδιαίτερα για το ενδεχόμενο να εμφανιστεί αδύναμη.

O Τραμπ δήλωσε μεταξύ άλλων στο Bloomberg ότι το Ιράν συμφώνησε σε «απεριόριστη» αναστολή του πυρηνικού του προγράμματος, στο CBS ότι «συμφώνησε σε όλα» και στο Axios ότι επίκειται συνάντηση «πιθανότατα μέσα στο Σαββατοκύριακο», προσθέτοντας: «Πιστεύω ότι θα έχουμε συμφωνία μέσα στην επόμενη μία ή δύο ημέρες».

Η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης δοκιμάστηκε εκ νέου την Κυριακή, όταν αμερικανικό αντιτορπιλικό με κατευθυνόμενους πυραύλους άνοιξε πυρ και κατέλαβε ιρανικό φορτηγό πλοίο που επιχείρησε να σπάσει τον ναυτικό αποκλεισμό στον Κόλπο του Ομάν, προκαλώντας περαιτέρω ένταση.

Καθώς πλησιάζει η λήξη της εκεχειρίας δύο εβδομάδων, ο Τραμπ καλείται ξανά να λάβει μια κρίσιμη απόφαση: αν θα αποδεχθεί μια συμφωνία — ακόμη και ατελή — ή αν θα κλιμακώσει τη σύγκρουση που είχε δηλώσει ότι θα είχε ήδη ολοκληρωθεί.

Μέχρι τη Δευτέρα, αξιωματούχοι στο Ιράν εμφανίζονταν λιγότερο αρνητικοί απέναντι σε νέες διαπραγματεύσεις, ωστόσο οι όροι μιας πιθανής συμφωνίας παραμένουν ασαφείς.

Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ήταν ποτέ πιο κοντά σε μια καλή συμφωνία με το Ιράν», αποδίδοντας την πρόοδο στη διαπραγματευτική ικανότητα του Τραμπ.

Οι “κόκκινες γραμμές” των ΗΠΑ

Ο πρόεδρος έχει θέσει αρκετές «κόκκινες γραμμές», όπως το πάγωμα του εμπλουτισμού ουρανίου και την παράδοση των αποθεμάτων υψηλού εμπλουτισμού. Το Ιράν, από την πλευρά του, επιμένει να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και απαιτεί την άρση των κυρώσεων.

Στον πρώτο γύρο συνομιλιών, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές πρότειναν 20ετή παύση στον εμπλουτισμό ουρανίου, ενώ το Ιράν αντιπρότεινε πενταετή αναστολή — πρόταση που απορρίφθηκε από τις ΗΠΑ. Μια πιο πρόσφατη ιρανική πρόταση προβλέπει δεκαετή παύση και κατόπιν περιορισμένο εμπλουτισμό σε χαμηλά επίπεδα, ενώ ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι επιθυμεί πλήρη απαγόρευση επ’ αόριστον.

Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει επίσης την αποδέσμευση 20 δισ. δολαρίων ιρανικών κεφαλαίων στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, με αντάλλαγμα την παράδοση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.

Το κατά πόσο κάθε πλευρά θα επιδείξει ευελιξία θα καθορίσει αν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία. Για τον Τραμπ, βασική προτεραιότητα είναι να μη συνδεθεί με μια συμφωνία παρόμοια με εκείνη της εποχής Μπαράκ Ομπάμα, από την οποία αποχώρησε το 2018 και την οποία έχει χαρακτηρίσει αδύναμη.

Στην καλύτερη περίπτωση, οι διαπραγματευτές ελπίζουν να καταλήξουν σε ένα πλαίσιο συμφωνίας που θα ανοίξει τον δρόμο για πιο λεπτομερείς συνομιλίες τις επόμενες εβδομάδες. Ωστόσο, υπάρχουν και επικριτές που προειδοποιούν ότι το Ιράν μπορεί να καθυστερεί σκόπιμα τις διαπραγματεύσεις για να κερδίσει χρόνο.

Ο Τραμπ επέμεινε τη Δευτέρα ότι δεν αισθάνεται πίεση να καταλήξει σε συμφωνία, παρά τη μειωμένη αποδοχή του πολέμου από την αμερικανική κοινή γνώμη και την αύξηση των τιμών καυσίμων.

Η δημόσια στάση του συνεχίζει να εντείνει την αβεβαιότητα γύρω από τις συνομιλίες. Σε μια περίπτωση, δήλωσε ότι ο αντιπρόεδρος δεν θα συμμετάσχει σε αυτόν τον γύρο διαπραγματεύσεων για λόγους ασφαλείας, ενώ δύο ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησής του υποστήριξαν ότι θα ηγηθεί της αποστολής. Τελικά αποδείχθηκε ότι εκείνοι είχαν δίκιο.

Μία ημέρα αργότερα, ο Τραμπ έδωσε νέα αντικρουόμενη ενημέρωση για την τοποθεσία του αντιπροέδρου, λέγοντας ότι βρισκόταν καθ’ οδόν για το Πακιστάν, ενώ στην πραγματικότητα βρισκόταν στον Λευκό Οίκο.

Σύμφωνα με πηγές, ο αντιπρόεδρος αναμένεται πλέον να αναχωρήσει την Τρίτη για τις συνομιλίες, οι οποίες προγραμματίζεται να ξεκινήσουν την Τετάρτη στο Ισλαμαμπάντ. Η κατάσταση παραμένει «ρευστή».

Αντίστοιχα αβέβαιη είναι και η τύχη της εκεχειρίας. Αν και αρχικά αναμενόταν να λήξει την Τρίτη, ο Τραμπ δήλωσε ότι παρατείνεται έως την Τετάρτη, δίνοντας επιπλέον χρόνο για διαπραγματεύσεις. Τόνισε ωστόσο ότι είναι «εξαιρετικά απίθανο» να δοθεί νέα παράταση.

Στο παρελθόν, είχε δώσει αντικρουόμενες απαντήσεις για το ίδιο ζήτημα: από το «αν δεν υπάρξει συμφωνία, οι μάχες θα επαναληφθούν» έως το «αν χρειαστεί, θα δοθεί παράταση», αφήνοντας ανοιχτό κάθε ενδεχόμενο.