Ύπατη Αρμοστεία: 5,8 εκατομμύρια παιδιά πρόσφυγες παραμένουν εκτός σχολείου

Σχεδόν έξι εκατομμύρια παιδιά πρόσφυγες παγκοσμίως βρίσκονταν εκτός σχολείου το 2025, προειδοποιεί η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, ενώ οι επιδεινούμενες περικοπές της χρηματοδότησης απειλούν να αποκλείσουν εκατομμύρια ακόμη παιδιά από τις σχολικές αίθουσες και να ανατρέψουν χρόνια προόδου στην εκπαίδευση των προσφύγων.

Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη ετήσια έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας για την εκπαίδευση που δημοσιεύεται σήμερα, Pathways to the Future: Education, Opportunity and Self-Reliance («Διαδρομές προς το Μέλλον: Εκπαίδευση, Ευκαιρίες και Αυτονομία»), εκτιμάται ότι 5,8 εκατομμύρια παιδιά, δηλαδή το 44 τοις εκατό των 13,1 εκατομμυρίων παιδιών προσφύγων σχολικής ηλικίας παγκοσμίως, βρίσκονταν εκτός σχολείου το περασμένο έτος.

«Αναλογιζόμενος τα χρόνια που έζησα ο ίδιος ως πρόσφυγας, κατανοώ απόλυτα τι σημαίνει αυτό. Η εκπαίδευση μου πρόσφερε ευκαιρίες που διαφορετικά θα μπορούσε να μου στερήσει ο εκτοπισμός. Με βοήθησε να ξαναχτίσω τη ζωή μου και να διαμορφώσω το δικό μου μέλλον», δήλωσε ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, Barham Salih. «Η εκπαίδευση προσφέρει προστασία. Αλλά αποτελεί και μονοπάτι προς τις ευκαιρίες και την αυτονομία. Σε μια εποχή που η χρηματοδότηση της ανθρωπιστικής και αναπτυξιακής δράσης δέχεται ισχυρές πιέσεις, οι περικοπές στην εκπαίδευση απειλούν να ακυρώσουν δεκαετίες επενδύσεων και να κλείσουν τον δρόμο των ευκαιριών για μια ολόκληρη γενιά νέων ανθρώπων.»

Η μετάβαση στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα παιδιά πρόσφυγες. Το 2025, ήταν εγγεγραμμένο στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση το 65 τοις εκατό των παιδιών προσφύγων ηλικίας δημοτικού ενώ στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ήταν εγγεγραμμένο μόλις το 32 τοις εκατό.

Για τα κορίτσια πρόσφυγες, η μετάβαση στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση βρίσκεται σε οριακό σημείο. Παρότι σε γενικές γραμμές τα κορίτσια και τα αγόρια φοιτούν στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση σε παρόμοια ποσοστά, το χάσμα διευρύνεται σημαντικά στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η φτώχεια, οι κίνδυνοι προστασίας, οι παιδικοί γάμοι και άλλοι παράγοντες πίεσης οδηγούν όλο και περισσότερα έφηβα κορίτσια εκτός σχολείου.

Μέσα σε αυτό το δύσκολο περιβάλλον, η πρόοδος που έχει σημειωθεί στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δείχνει τι μπορεί να επιτευχθεί με συνεχή και σταθερή επένδυση. Η φοίτηση προσφύγων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση έφτασε στο ιστορικά υψηλό ποσοστό του 11 τοις εκατό το 2025, από 9 τοις εκατό το 2024. Για πρώτη φορά, περισσότεροι από 450.000 πρόσφυγες ήταν εγγεγραμμένοι στην ανώτατη εκπαίδευση, το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα. Η αύξηση αυτή φέρνει την Ύπατη Αρμοστεία και τους εταίρους της πιο κοντά στον στόχο του να φοιτά το 15 τοις εκατό των προσφύγων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση έως το 2030, μέσα από διευρυμένη πρόσβαση σε πανεπιστήμια, επαγγελματική κατάρτιση, ευκαιρίες εξ αποστάσεως μάθησης, υποτροφίες και ευκαιρίες φοίτησης σε τρίτες χώρες.

Η τριτοβάθμια εκπαίδευση μπορεί να αποτελέσει καταλύτη αλλαγής για τις γυναίκες και τα κορίτσια πρόσφυγες, ανοίγοντας τον δρόμο σε δεξιότητες, προσόντα, απασχόληση και, δυνητικά, σε πολύ μεγαλύτερη οικονομική ανεξαρτησία. Ωστόσο, η πρόσβαση παραμένει εξαιρετικά άνιση. Σε περισσότερες από 8 στις 10 χώρες που υπέβαλαν στοιχεία, η συμμετοχή των προσφύγων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση παρέμεινε κάτω από τον εθνικό μέσο όρο το περασμένο έτος. Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος και σε όσες πλήττονται από συγκρούσεις, μόλις το 2 τοις εκατό των προσφύγων ήταν εγγεγραμμένο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, σε σύγκριση με το 13 τοις εκατό του γενικού πληθυσμού.

Η επένδυση στην εκπαίδευση των προσφύγων σημαίνει ταυτόχρονα επένδυση στα εθνικά συστήματα εκπαίδευσης προς όφελος τόσο των προσφύγων όσο και των κοινοτήτων υποδοχής τους. Καθώς περισσότερα παιδιά πρόσφυγες φοιτούν μαζί με τα παιδιά της τοπικής κοινωνίας, τα σχολεία χρειάζονται επαρκή αριθμό εκπαιδευτικών, σχολικές αίθουσες, εκπαιδευτικό υλικό και χρηματοδότηση, ώστε η ένταξη να λειτουργεί στην πράξη.

Η Ύπατη Αρμοστεία καλεί τη διεθνή κοινότητα και τους αναπτυξιακούς εταίρους να διασφαλίσουν τη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης και να επενδύσουν στα εθνικά συστήματα των χωρών που φιλοξενούν πρόσφυγες.

«Δεν αρκεί να στοχεύουμε στο να παραμένουν τα παιδιά στο σχολείο. Ο εκτοπισμός δεν θα πρέπει να καθορίζει τις προοπτικές στη ζωή ενός παιδιού», δήλωσε ο κ. Salih. «Ένα παιδί που έχει τη δυνατότητα να μάθει σήμερα, είναι καλύτερα προετοιμασμένο να συμβάλει στην κοινωνία και να στηρίξει τον εαυτό του αύριο, είτε επιστρέψει τελικά στην πατρίδα του, είτε χτίσει το μέλλον του στη χώρα που του προσέφερε προστασία, είτε αναζητήσει ευκαιρίες αλλού. Δική μας ευθύνη είναι να διασφαλίσουμε ότι θα έχει αυτή την ευκαιρία.»