Υποβρύχιο Titan: Οι αστοχίες και η εταιρική κουλτούρα που οδήγησαν στην τραγωδία

Οι καναδικές αρχές ασφάλειας δημοσίευσαν μια αυστηρή έκθεση για την τραγωδία του υποβρυχίου Titan, καταλήγοντας ότι η εταιρεία OceanGate αγνόησε σημαντικές προειδοποιήσεις και υποτίμησε τους σοβαρούς κινδύνους που αντιμετώπιζε το υποβρύχιο, το οποίο δεν είχε δοκιμαστεί επαρκώς πριν από το μοιραίο ταξίδι του προς το ναυάγιο του RMS Titanic.

Το υποβρύχιο μήκους 6,7 μέτρων από ανθρακονήματα βυθίστηκε  στον Ατλαντικό Ωκεανό τον Ιούνιο του 2023 με προορισμό το ναυάγιο του RMS Titanic. Ωστόσο, σχεδόν δύο ώρες μετά την αναχώρησή του με πέντε επιβαίνοντες, χάθηκε κάθε επικοινωνία.

Η εξαφάνισή του προκάλεσε μια τεράστια διεθνή επιχείρηση έρευνας και διάσωσης, με τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες να κινητοποιούν όλους τους διαθέσιμους πόρους, γράφει ο Guardian.

Η OceanGate, η εταιρεία που διοργάνωνε την αποστολή, πραγματοποιούσε ταξίδια προς τον τόπο όπου βρίσκεται το ναυάγιο του Τιτανικού, του πλοίου που προσέκρουσε σε παγόβουνο το 1912 και βυθίστηκε, προκαλώντας τον θάνατο περισσότερων από 1.500 από τους 2.200 επιβάτες και μέλη πληρώματος.

Στο υποβρύχιο επέβαιναν ο Βρετανός εξερευνητής και πιλότος Hamish Harding, ο Βρετανοπακιστανός επιχειρηματίας Shahzada Dawood και ο 19χρονος γιος του Suleman Dawood, ο Γάλλος ειδικός στις βαθιές καταδύσεις Paul-Henri Nargeolet και ο ιδρυτής της OceanGate, Stockton Rush.

Μέσα σε λίγες ημέρες, οι ερευνητές εντόπισαν τα συντρίμμια του σκάφους περίπου 640 χιλιόμετρα ανοιχτά των ακτών της Newfoundland και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι όλοι οι επιβαίνοντες πέθαναν ακαριαία όταν το υποβρύχιο καταστράφηκε κοντά στο ναυάγιο του Τιτανικού.

Στην έκθεση που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, το Transportation Safety Board of Canada (TSB) αναφέρει ότι πολυάριθμες αστοχίες στον σχεδιασμό του υποβρυχίου και στην εταιρική κουλτούρα της OceanGate αποτέλεσαν καθοριστικούς παράγοντες της τραγωδίας.

Η OceanGate παρουσιαζόταν ως μια φιλόδοξη εταιρεία υποθαλάσσιας εξερεύνησης που είχε πρωτοπορήσει με ένα υποβρύχιο από ανθρακονήματα ικανό να καταδύεται σε μεγάλα βάθη.

Οι επιθεωρητές σημείωσαν:

«Δεν υπήρχε προηγούμενο για κατάδυση επανδρωμένου υποβρυχίου από ανθρακονήματα σε τόσο μεγάλα βάθη και η εταιρεία αναγνώριζε τόσο εσωτερικά όσο και δημόσια ότι οι δραστηριότητές της ενείχαν κινδύνους.»

Η εταιρεία κατασκεύασε δύο μοντέλα κλίμακας 1/3 του Titan για να δοκιμάσει την αντοχή τους στην πίεση. Πραγματοποιήθηκαν έξι δοκιμές και τα δύο μοντέλα απέτυχαν σε βάθη μικρότερα από εκείνα όπου βρίσκεται ο Τιτανικός.

Στη συνέχεια η εταιρεία τροποποίησε τον σχεδιασμό και τη διαδικασία κατασκευής ώστε να περιορίσει την «κυματοειδή παραμόρφωση» (ply waviness) των ανθρακονημάτων, ένα φαινόμενο που μπορεί να μειώσει δραματικά την αντοχή του υλικού.

Ωστόσο, ο κύλινδρος ανθρακονημάτων του Titan υπέστη σωρευτικές φθορές κάθε φορά που εκτιθόταν στις ακραίες πιέσεις των βαθιών καταδύσεων.

Σύμφωνα με την έκθεση:

«Η συνήθης μηχανική πρακτική απαιτεί την υποβολή μοντέλων πλήρους κλίμακας σε πολύ μεγάλο αριθμό δοκιμαστικών κύκλων, πιθανώς εκατοντάδες ή και χιλιάδες.» Η OceanGate πραγματοποίησε σχετικά λίγες δοκιμές στο τελικό σκάφος. Αν και διεξήγαγε δοκιμές σε βάθη αντίστοιχα ή και μεγαλύτερα από εκείνα του Τιτανικού, δεν προχώρησε σε περαιτέρω ανάλυση για να προσδιορίσει πότε θα μπορούσε να αποτύχει το κύτος μετά από επαναλαμβανόμενη χρήση.

Έτσι, παρέμενε άγνωστος ο αριθμός των καταδύσεων που μπορούσε να αντέξει το σκάφος υπό ακραία πίεση. Οι επιθεωρητές εξέτασαν υπολείμματα των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του και εντόπισαν δομικά ελαττώματα που αποδυνάμωναν την ακεραιότητά του.

Η έκθεση επισημαίνει επίσης αρκετά περιστατικά κατά τα οποία το υποβρύχιο πιθανόν υπέστη ζημιές, μεταξύ των οποίων μια σύγκρουση με την πλώρη του Τιτανικού το 2022 και ένας δυνατός κρότος κατά την ανάδυσή του λίγες ημέρες αργότερα. Επιπλέον, το σκάφος παρέμεινε εκτεθειμένο στις καιρικές συνθήκες για σχεδόν έναν χρόνο μεταξύ 2022 και 2023.

«Κάθε φορά που μια κατασκευή καταπονείται, μπορεί να συσσωρεύονται μικρές ζημιές», αναφέρει η έκθεση. «Όσο μεγαλύτερη είναι η καταπόνηση, τόσο ταχύτερα συσσωρεύονται αυτές οι φθορές.»

Παρότι το Titan ολοκλήρωσε επιτυχώς 13 καταδύσεις, οι συσσωρευμένες αδυναμίες των υλικών αποδείχθηκαν μοιραίες στη 14η. Αν και δεν ανακτήθηκαν όλα τα συντρίμμια, οι ερευνητές εκτιμούν ότι η αστοχία του κύτους σημειώθηκε μόλις 5,397 δευτερόλεπτα μετά την αποστολή του τελευταίου γραπτού μηνύματος από το πλήρωμα, σε βάθος άνω των 3.000 μέτρων.

Το σύστημα παρακολούθησης που προοριζόταν να προειδοποιεί για επικείμενη δομική αστοχία «δεν είχε δοκιμαστεί επαρκώς ώστε να αποδειχθεί ότι μπορούσε να παρέχει έγκαιρη προειδοποίηση» και τελικά «δεν λειτούργησε όπως προβλεπόταν».

Τον Ιούλιο του 2023 η OceanGate ανάρτησε μια λιτή ανακοίνωση στην ιστοσελίδα της, γνωστοποιώντας ότι είχε διακόψει «όλες τις εξερευνητικές και εμπορικές δραστηριότητες».

Οι επιθεωρητές διαπίστωσαν επίσης ότι ο χώρος των επανδρωμένων υποβρυχίων παραμένει σε μεγάλο βαθμό αρρύθμιστος. Δεν υπήρχαν ουσιαστικοί εξωτερικοί έλεγχοι στις διαδικασίες αξιολόγησης κινδύνου της OceanGate από τις αρμόδιες αρχές των χωρών όπου δραστηριοποιούνταν, ούτε εποπτεία από κάποιον ανεξάρτητο οργανισμό πιστοποίησης.