Κάνναβη και ύπνος: Τι έδειξε έρευνα 35 ετών

Μελέτη 35 ετών δείχνει ότι η κάνναβη μπορεί να διαταράσσει τον ύπνο, ακόμη κι όταν οι χρήστες δεν το αντιλαμβάνονται.

Εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούν την κάνναβη ως βοήθημα για τον ύπνο, θεωρώντας ότι τους χαλαρώνει και τους βοηθά να κοιμηθούν καλύτερα. Μια νέα μελέτη, ωστόσο, έρχεται να αμφισβητήσει αυτή την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη.

Ερευνητές του Northwestern University παρακολούθησαν σε βάθος περισσότερων από τριών δεκαετιών τις συνήθειες σχεδόν 1.300 ανθρώπων, εξετάζοντας μεταξύ άλλων και τη χρήση κάνναβης. Το βασικό εύρημα ήταν ότι όσοι έκαναν χρήση κάνναβης εμφάνιζαν συχνότερα κατακερματισμένο ύπνο, περισσότερες νυχτερινές αφυπνίσεις και συνολικά μικρότερη διάρκεια ύπνου σε σχέση με όσους δεν έκαναν χρήση.

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι ίδιοι οι χρήστες δεν θεωρούσαν πως κοιμούνταν χειρότερα. Αντίθετα, όταν καλούνταν να αξιολογήσουν την ποιότητα του ύπνου τους, οι απαντήσεις τους δεν διέφεραν σημαντικά από εκείνες όσων δεν χρησιμοποιούσαν κάνναβη.

Η Thanh-Huyen T. Vu, μία από τις συγγραφείς της μελέτης και αναπληρώτρια καθηγήτρια Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή Feinberg του Northwestern University, εξηγεί ότι «πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι η κάνναβη τους βοηθά να κοιμούνται καλύτερα». Ωστόσο, όπως προσθέτει, τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι οι διαταραχές του ύπνου που σχετίζονται με τη χρήση κάνναβης μπορεί να περνούν απαρατήρητες.

Γιατί η κάνναβη θεωρείται βοήθημα ύπνου

Η φήμη της κάνναβης ως μέσου που διευκολύνει τον ύπνο συνδέεται κυρίως με την αίσθηση χαλάρωσης και ηρεμίας που μπορεί να προκαλέσει. Προϊόντα όπως βρώσιμα σκευάσματα, ζελεδάκια και βάμματα που περιέχουν THC, CBN και CBD προωθούνται ευρέως ως βοηθήματα ύπνου.

Σύμφωνα με προηγούμενες μελέτες, σχεδόν ένας στους δέκα ενήλικες στις ΗΠΑ δηλώνει ότι χρησιμοποιεί κάποια μορφή κάνναβης για να κοιμηθεί καλύτερα. Ωστόσο, η επιστημονική εικόνα παραμένει αντιφατική.

Ορισμένες μικρές μελέτες, οι οποίες χρηματοδοτήθηκαν από εταιρείες του κλάδου, έχουν δείξει ότι προϊόντα με CBN ενδέχεται να βελτιώνουν την ποιότητα του ύπνου σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα. Παράλληλα, έχει διαπιστωθεί ότι η κάνναβη μπορεί να προσφέρει μικρή βελτίωση στον ύπνο ασθενών με χρόνιο πόνο ή άλλες παθήσεις, πιθανότατα επειδή συμβάλλει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Υπάρχουν, όμως, και αντίθετα ευρήματα. Μικρή μελέτη του 2021 έδειξε ότι οι τακτικοί χρήστες κάνναβης κοιμούνταν συνήθως λιγότερες ώρες, παρέμεναν ξύπνιοι περισσότερο μέσα στη νύχτα και χρειάζονταν περισσότερο χρόνο για να αποκοιμηθούν, ιδιαίτερα όταν είχαν κάνει χρήση μέσα στις δύο ώρες πριν από την κατάκλιση.

Πρόσφατη ανασκόπηση εννέα κλινικών δοκιμών, που δημοσιεύθηκε στην Cochrane Database of Systematic Reviews, κατέληξε επίσης ότι η ιατρική κάνναβη είχε ελάχιστη έως καθόλου κλινικά σημαντική επίδραση στην ποιότητα του ύπνου, στη διάρκειά του ή στη λειτουργικότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας σε σύγκριση με placebo.

Οι ερευνητές επισήμαναν, πάντως, ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν είναι ακόμη αρκετά ισχυρά ώστε να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα για την αποτελεσματικότητά της στην αντιμετώπιση της αϋπνίας.

Τι έδειξε η μελέτη των 35 ετών

Η νεότερη έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open, βασίστηκε σε δεδομένα από 1.266 άτομα που συμμετείχαν στη μακροχρόνια μελέτη Coronary Artery Risk Development in Young Adults Study.

Από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 έως περίπου το 2022, οι συμμετέχοντες κατέγραφαν συστηματικά εάν χρησιμοποιούσαν κάνναβη και με ποια συχνότητα. Παράλληλα, φορούσαν για τουλάχιστον μία εβδομάδα ειδικές συσκευές στον καρπό, οι οποίες παρακολουθούσαν τον νυχτερινό τους ύπνο.

Η εικόνα που προέκυψε ήταν σαφής: όσο μεγαλύτερη ήταν η συνολική χρήση κάνναβης στη διάρκεια της ζωής ενός ατόμου, τόσο πιο κατακερματισμένος ήταν ο ύπνος του. Οι συμμετέχοντες ξυπνούσαν συχνότερα μέσα στη νύχτα, παρέμεναν ξύπνιοι για μεγαλύτερα διαστήματα και συνολικά κοιμούνταν λιγότερο.

Ανάλογη εικόνα παρατηρήθηκε και στους πρόσφατους χρήστες, δηλαδή σε όσους είχαν κάνει χρήση μέσα στις προηγούμενες 30 ημέρες. Αυτοί παρουσίαζαν μεγαλύτερη διάρκεια νυχτερινής εγρήγορσης και χαμηλότερη αποδοτικότητα ύπνου, δηλαδή μικρότερο ποσοστό πραγματικού ύπνου σε σχέση με τον συνολικό χρόνο που περνούσαν στο κρεβάτι.

Παρά τα αντικειμενικά αυτά ευρήματα, οι ίδιοι δεν δήλωναν συχνότερα ότι κοιμούνται άσχημα. Το γεγονός αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι πολλές από τις διαταραχές ενδέχεται να είναι τόσο σύντομες ώστε να μην γίνονται αντιληπτές ή να μη μένουν στη μνήμη.

Τα «μικροξυπνήματα» και οι περιορισμοί της έρευνας

Η Mercedes R. Carnethon, μία από τις συγγραφείς της μελέτης και επικεφαλής του Τμήματος Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή Feinberg, δήλωσε ότι τα αποτελέσματα την εξέπληξαν.

«Κάνω πολλή έρευνα γύρω από τον ύπνο και νομίζω ότι απλώς δεχόμουν ως δεδομένο όσα έλεγαν οι άνθρωποι, ότι δηλαδή κοιμούνται καλύτερα όταν χρησιμοποιούν κάνναβη», ανέφερε. «Με βάση τον τρόπο που δρα η κάνναβη στον οργανισμό, μου φαινόταν εύλογο. Γι’ αυτό και εξεπλάγην πραγματικά».

Η Deirdre Conroy, ψυχολόγος με ειδίκευση στον ύπνο, η οποία έχει συνυπογράψει αρκετές μελέτες για την κάνναβη αλλά δεν συμμετείχε στη συγκεκριμένη έρευνα, σημείωσε ότι τα νέα ευρήματα συνάδουν με προηγούμενα δεδομένα. Σύμφωνα με την ίδια, η συχνή και μακροχρόνια χρήση μπορεί σταδιακά να επιδεινώνει τον ύπνο, καθώς ο οργανισμός αναπτύσσει ανοχή στην αρχική κατασταλτική δράση της κάνναβης.

«Η τακτική χρήση μπορεί να οδηγήσει σε ανοχή, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να χρειάζονται όλο και μεγαλύτερη ποσότητα για να έχουν το ίδιο αποτέλεσμα», ανέφερε.

Παράλληλα, ο ύπνος μπορεί να διαταράσσεται όταν υποχωρεί η επίδραση της κάνναβης, ενώ η διακοπή της χρήσης μπορεί να συνοδεύεται από συμπτώματα στέρησης. Και τα δύο, όπως εξηγεί, μπορούν να αυξήσουν τις νυχτερινές αφυπνίσεις.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν, πάντως, ότι η μελέτη είναι παρατηρητική και δεν μπορεί να αποδείξει ότι η κάνναβη προκαλεί άμεσα τις διαταραχές του ύπνου. Είναι πιθανό, για παράδειγμα, άνθρωποι που ήδη αντιμετωπίζουν προβλήματα ύπνου να στρέφονται συχνότερα στη χρήση κάνναβης.

Επιπλέον, η μελέτη δεν εξέτασε τις συγκεκριμένες ποικιλίες κάνναβης που χρησιμοποιούσαν οι συμμετέχοντες, ούτε τον τρόπο κατανάλωσης — αν δηλαδή την κάπνιζαν ή χρησιμοποιούσαν βρώσιμα προϊόντα, ζελεδάκια ή άλλα σκευάσματα. Δεν μπορεί επομένως να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ορισμένες μορφές ή προϊόντα να έχουν διαφορετική επίδραση στον ύπνο.

Η Carnethon θεωρεί επίσης πιθανό η κάνναβη να βοηθά ορισμένους ανθρώπους να αποκοιμηθούν γρηγορότερα λόγω της κατασταλτικής της δράσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο ύπνος τους είναι καλύτερος συνολικά.

«Θα καταλάβαινες αν ξυπνούσες στη μέση της νύχτας και έμενες ξύπνιος για μία ώρα. Αυτό που οι άνθρωποι δεν θυμούνται είναι τα μικροξυπνήματα», εξήγησε.

Για όσους χρησιμοποιούν κάνναβη και φορούν συσκευές παρακολούθησης ύπνου, όπως Apple Watch ή Oura Ring, η ίδια προτείνει να εξετάζουν τα δεδομένα τους για ενδείξεις κατακερματισμένου ή κακής ποιότητας ύπνου. Παράλληλα, συνιστά επιφύλαξη απέναντι στην ευρεία εμπορική προώθηση της κάνναβης ως βοηθήματος ύπνου.

«Μην πιστεύετε όλα όσα διαβάζετε στο διαδίκτυο», σημείωσε. «Αντί να αρχίζετε να χρησιμοποιείτε κάτι για λόγους υγείας επειδή το είδατε στο ίντερνετ ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αναζητήστε τι δείχνει η αμερόληπτη επιστημονική έρευνα».