Πέθανε η εμβληματική ακτιβίστρια Gloria Steinem

Η Γκλόρια Στάινεμ (Gloria Steinem), η Αμερικανίδα δημοσιογράφος και πολιτική ακτιβίστρια που αναδείχθηκε σε εμβληματική μορφή του δεύτερου κύματος του φεμινισμού στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στις αρχές της δεκαετίας του 1970, πέθανε σε ηλικία 92 ετών, σύμφωνα με τον επίσημο λογαριασμό της στο Instagram.

Η Στάινεμ πέθανε την Τετάρτη στη Νέα Υόρκη, «περιστοιχισμένη από ορισμένους από τους πολλούς ανθρώπους που την αγάπησαν», όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

«Τα σχεδόν εκατό χρόνια της Γκλόρια πάνω στη Γη ήταν χρόνια γεμάτα ζωή και νόημα, ενώ συνέχισε να αγωνίζεται για την ισότητα μέχρι το τέλος», σημειώνεται στην ανακοίνωση. «Το μεγαλύτερο χάρισμα της Γκλόρια ήταν η ικανότητά της να ακούει τους άλλους, να τους κάνει να αισθάνονται ότι τους βλέπουν και τους ακούν. Με τα λόγια, τις πράξεις και το παράδειγμά της, έδωσε στους ανθρώπους την ελευθερία να είναι ο πιο αληθινός εαυτός τους».

Η Στάινεμ υπήρξε εμβληματική μορφή του φεμινισμού και αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων των γυναικών στον χώρο εργασίας, του δικαιώματος στην άμβλωση και της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης.

Το όνομα και το πρόσωπό της έγιναν σχεδόν συνώνυμα με τον αγώνα για τα δικαιώματα των γυναικών. Παρέμεινε μέχρι και μετά τα 90 της χρόνια μαχητική υπέρμαχος του φεμινισμού και άλλων προοδευτικών αιτημάτων, όπως το αντιπολεμικό κίνημα.

Η Στάινεμ έφερε τη φεμινιστική οπτική στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου μέσα από την τεκμηριωμένη δημοσιογραφική δουλειά, τις δημόσιες ομιλίες και την ακτιβιστική της δράση. Συγγραφέας εννέα βιβλίων, αγωνίστηκε κατά της ενδοοικογενειακής βίας, του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων, της βιομηχανίας πορνογραφίας, καθώς και των πολέμων στο Βιετνάμ και στον Περσικό Κόλπο.

Υποστήριξε επίσης κινήματα και διεκδικήσεις όπως το Black Lives Matter, η επανένωση της Κορέας, τα αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών, τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων και το κίνημα Time’s Up. Το 1984 συνελήφθη κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας εναντίον του απαρτχάιντ έξω από την πρεσβεία της Νότιας Αφρικής στην Ουάσινγκτον.

Γεννημένη το 1934 στο Οχάιο, η Γκλόρια Στάινεμ πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής της σε τροχόσπιτο. Η μητέρα της αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται να εργαστεί σταθερά και να νοσηλεύεται συχνά.

Μετά τον χωρισμό των γονιών της, όταν η ίδια ήταν δέκα ετών, εγκαταστάθηκε μαζί της σε ένα φτωχικό σπίτι στο Τολέδο. Εκεί άρχισε να συνειδητοποιεί τις διακρίσεις και την απαξίωση που υφίστατο η μητέρα της ως εργαζόμενη γυναίκα.

Το 1956 ολοκλήρωσε τις σπουδές της σε γυναικείο κολέγιο ανθρωπιστικών επιστημών και στη συνέχεια έζησε για δύο χρόνια στην Ινδία, όπου εργάστηκε ως βοηθός νομικού στο Ανώτατο Δικαστήριο. Με την επιστροφή της στις Ηνωμένες Πολιτείες ανέλαβε τη διεύθυνση της Independent Research Service – όπως διαβάζουμε στον Guardian – επρόκειτο για οργάνωση που λειτουργούσε ως κάλυψη της CIA και στρατολογούσε Αμερικανούς φοιτητές για να αντιπαρατεθούν στη σοβιετική επιρροή στα Παγκόσμια Φεστιβάλ Νεολαίας της Βιέννης και του Ελσίνκι. Χρόνια αργότερα, η Στάινεμ παραδέχθηκε ότι γνώριζε από την αρχή την προέλευση της χρηματοδότησης, δηλώνοντας μάλιστα: «Αν είχα ξανά την επιλογή, θα έκανα το ίδιο».

Το 1962 ήρθε η πρώτη της «σοβαρή δημοσιογραφική ανάθεση», από τον Κλέι Φέλκερ, εκδότη του περιοδικού Esquire. Στο άρθρο της για την αντισύλληψη, με τίτλο «The Moral Disarmament of Betty Coed», κατέγραψε το δίλημμα που η κοινωνία επέβαλλε τότε στις γυναίκες: να επιλέξουν ανάμεσα στην επαγγελματική σταδιοδρομία και την οικογένεια.

Την επόμενη χρονιά εργάστηκε επί 11 ημέρες με κρυφή ταυτότητα ως «κουνελάκι» του Playboy, προκειμένου να αποκαλύψει σε ένα εκτενές άρθρο δύο μερών τις συνθήκες εργασίας των γυναικών στο Playboy Club του Χιου Χέφνερ. Υποχρεωμένη να φορά ασφυκτικά στενή στολή και ψηλοτάκουνα, έχασε περίπου 4,5 κιλά —τα μισά μέσα σε μία μόλις νύχτα— και η προϊσταμένη της «γιόρτασε» την απώλεια στενεύοντας τη στολή της κατά πέντε επιπλέον εκατοστά. Μετά τη δημοσίευση του ρεπορτάζ δυσκολεύτηκε να βρει δουλειά: «Είχα πλέον γίνει ένα “κουνελάκι” — και δεν είχε καμία σημασία για ποιον λόγο».

Το 1968 ο Φέλκερ την προσέλαβε στο περιοδικό New York. Εκεί, σε άρθρο της για μια δημόσια συγκέντρωση στο Γκρίνουιτς Βίλατζ, στην οποία γυναίκες μιλούσαν ανοιχτά για τις αμβλώσεις, χρησιμοποίησε τον όρο «αναπαραγωγική ελευθερία». Η ίδια είχε υποβληθεί σε άμβλωση στο Λονδίνο σε ηλικία 22 ετών. Αργότερα περιέγραψε τη στιγμή εκείνης της συγκέντρωσης ως μια ξαφνική, βαθιά συνειδητοποίηση και υποστήριξε ότι η ημέρα εκείνη σηματοδότησε την αρχή της ζωής της ως «ενεργής φεμινίστριας».

Το 1971 ίδρυσε μαζί με την Ντόροθι Πίτμαν Χιουζ το φεμινιστικό περιοδικό Ms., στο οποίο δημοσίευσε, μεταξύ άλλων, το σατιρικό κείμενο «Αν οι άνδρες είχαν περίοδο». Το πρώτο τεύχος είχε στο εξώφυλλο τη Wonder Woman και ζητούσε την επιστροφή της ηρωίδας στις φεμινιστικές της ρίζες. Είχε ήδη αναδειχθεί σε ηγετική φυσιογνωμία του κινήματος χάρη στο άρθρο της «Μετά τη Μαύρη Δύναμη, η απελευθέρωση των γυναικών», που δημοσιεύθηκε το 1969 στο New York.

Αν και φοβόταν τις δημόσιες ομιλίες και τις συγκρούσεις, αξιοποίησε την προβολή της για να υπερασπιστεί κοινωνικές ομάδες που συνήθως δεν είχαν φωνή. Υποστήριζε σταθερά ότι ο σεξισμός και ο ρατσισμός είναι αλληλένδετοι, καθώς οι εμφανείς διαφορές χρησιμοποιούνται για τον διαχωρισμό των ανθρώπων σε «ανώτερους» και «κατώτερους» και για τη διατήρηση της φθηνής εργασίας.

Το 1986 διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού και το 1994 με νευραλγία του τριδύμου. Παρότι επί χρόνια απέρριπτε τον γάμο, το 2000 παντρεύτηκε τον περιβαλλοντικό ακτιβιστή Ντέιβιντ Μπέιλ και παρέμεινε κοντά στον θετό γιο της, τον ηθοποιό Κρίστιαν Μπέιλ, μετά τον θάνατο του πατέρα του το 2003.

Υποστήριξε την προεδρική υποψηφιότητα της Χίλαρι Κλίντον και υπήρξε σφοδρή επικρίτρια του Ντόναλντ Τραμπ. Τον Ιανουάριο του 2017 συμμετείχε στην ηγεσία της Πορείας των Γυναικών στην Ουάσινγκτον και μίλησε στη μαζική κινητοποίηση που πραγματοποιήθηκε την επομένη της ορκωμοσίας του.

«Ελπίζω να ζήσω μέχρι τα 100. Υπάρχουν τόσα πολλά που πρέπει να γίνουν», είχε δηλώσει το 2011.