Ρωσία – Ουκρανία: Κλιμακώνεται ο πόλεμος στους αιθέρες – Οι άμαχοι πληρώνουν το τίμημα

Οι γραμμές του μετώπου στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό στάσιμες. Στον αέρα, όμως, ο πόλεμος κλιμακώνεται.

Οι επιθετικές δυνατότητες και των δύο πλευρών φαίνεται πλέον να ξεπερνούν τις δυνατότητες της αεράμυνάς τους, σύμφωνα με αναλυτές. Αυτό σημαίνει ότι περισσότερα πλήγματα βρίσκουν τον στόχο τους, περισσότερες κρίσιμες και οικονομικές υποδομές υφίστανται ζημιές και περισσότεροι άμαχοι σκοτώνονται κάθε εβδομάδα.

«Βλέπουμε σαφώς αυξημένο αριθμό επιθέσεων, καθώς και αυξημένο αριθμό θυμάτων», δήλωσε η Olha Polishchuk, υπεύθυνη ερευνών για την Ανατολική Ευρώπη στο ACLED, έναν διεθνή οργανισμό παρακολούθησης συγκρούσεων. «Υπήρξε επίσης κλιμάκωση όσον αφορά την ποικιλία των στόχων που πλήττονται».

Η Ουκρανία έχει εδώ και καιρό τη δυνατότητα να πλήττει περιοχές της Ρωσίας που βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τη γραμμή του μετώπου, όμως η τεχνολογία των ουκρανικών drones έχει εξελιχθεί ραγδαία μέσα στον τελευταίο χρόνο. Στα τέλη Ιουνίου, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε μια εκστρατεία 40 ημερών για την εντατικοποίηση των επιθέσεων με drones βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος — μια προσπάθεια που, σύμφωνα με κορυφαίο σύμβουλό του, θα συνεχιστεί.

«Αυτό αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για τη Ρωσία, διότι οι τελευταίες 40 ημέρες έχουν καταδείξει ότι διαθέτει σοβαρή αδυναμία σε ό,τι αφορά την αναχαίτιση και ότι η Ουκρανία έχει καταφέρει να πλήττει τους στόχους της με αρκετά μεγάλη επιτυχία», δήλωσε η Natia Seskuria, ανώτερη ερευνήτρια στο Royal United Services Institute (RUSI), βρετανικό think tank για θέματα ασφάλειας.

Αντί για περιστασιακά πλήγματα μεγάλης εμβέλειας σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου, η Ουκρανία πραγματοποιεί πλέον συχνές επιθέσεις σε διυλιστήρια, πετρελαιοφόρα, υποσταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας και γενικότερα ενεργειακές υποδομές, σύμφωνα με την Olha Polishchuk του ACLED. Το Κίεβο έχει επίσης αυξήσει τις αεροπορικές επιθέσεις που έχουν στόχο να διαταράξουν τη ρωσική στρατιωτική επιμελητεία στις κατεχόμενες περιοχές της ανατολικής Ουκρανίας.

Οι αναλυτές καταγράφουν ακόμη αύξηση των επιθέσεων που στοχεύουν ευρύτερα τη ρωσική οικονομία, όπως τα πλήγματα σε αποθήκες της Wildberries, της μεγαλύτερης εταιρείας διαδικτυακού λιανεμπορίου στη Ρωσία. Η ουκρανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι εγκαταστάσεις αποτελούν νόμιμους στρατιωτικούς στόχους, επειδή η εταιρεία προμηθεύει τα ρωσικά στρατεύματα στην πρώτη γραμμή.

Το Κίεβο κατάφερε επίσης πρόσφατα να διαπεράσει τη ρωσική αεράμυνα στην Αγία Πετρούπολη και έχει πλήξει επανειλημμένα τη Μόσχα.

Φαίνεται πως πρόκειται για μια προσπάθεια να μεταφερθούν οι συνέπειες του πολέμου στην καθημερινότητα των Ρώσων πολιτών και να ασκηθεί μεγαλύτερη πίεση στην επιχειρηματική ελίτ, η οποία ενδέχεται να διαθέτει κάποια επιρροή στο Κρεμλίνο, ώστε να πιέσει για τον τερματισμό της πλήρους κλίμακας εισβολής.

Παράλληλα, σύμφωνα με τη Natia Seskuria, η ουκρανική εκστρατεία πληγμάτων μεγάλης εμβέλειας έχει και έναν «πρακτικό στόχο: να επιβραδύνει τη θερινή επίθεση της Ρωσίας, αναγκάζοντάς την να διαθέσει περισσότερους πόρους για την αναχαίτιση των επιθέσεων με drones».

Στα πρώτα στάδια της σύγκρουσης, η Ρωσία είχε συγκεντρώσει τα συστήματα αεράμυνάς της στα σύνορα με την Ουκρανία και κατά μήκος της γραμμής του μετώπου, σύμφωνα με όσα είχαν δηλώσει στο CNN ουκρανικές στρατιωτικές πηγές. Η στρατηγική του Κιέβου, όμως, ήταν να πλήττει πολλές διαφορετικές τοποθεσίες τόσο στις κατεχόμενες περιοχές της ανατολικής Ουκρανίας όσο και στη Ρωσία, αναγκάζοντας τον ρωσικό στρατό να διασπείρει τα συστήματα αεράμυνάς του και δημιουργώντας ένα πολύ πιο αραιό δίκτυο προστασίας.

Οι πρόσφατες επιθέσεις έχουν επίσης καταδείξει ότι τα ρωσικά συστήματα αεράμυνας δεν σχεδιάστηκαν για την αντιμετώπιση drones, αλλά κυρίως για την κατάρριψη συμβατικών στρατιωτικών αεροσκαφών και πυραύλων, σύμφωνα με αναλυτές που είχαν μιλήσει στο CNN.

Βίντεο που καταγράφηκε τον Ιούνιο έδειχνε Ρώσους στρατιώτες να προσπαθούν εσπευσμένα να αντιμετωπίσουν μία επίθεση, εκτοξεύοντας φορητά αντιαεροπορικά συστήματα MANPADS πάνω σε πολυσύχναστο αυτοκινητόδρομο.

Οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν επίσης εξαπολύσει σφοδρά πλήγματα στην κατεχόμενη από τη Ρωσία Κριμαία, με το ACLED να καταγράφει σημαντική αύξηση τον Ιούνιο στις επιθέσεις κατά των ενεργειακών και μεταφορικών υποδομών της χερσονήσου.

Ωστόσο, η αύξηση των αεροπορικών πληγμάτων αφορά και τις δύο πλευρές.

«Βλέπουμε ότι όλα αυτά τα πλήγματα που πραγματοποιεί η Ουκρανία έχουν το αντίστοιχό τους και στην Ουκρανία», δήλωσε η Olha Polishchuk. «Για παράδειγμα, μετά τις επιθέσεις στη Wildberries, πλέον έχουν στοχοποιηθεί πολλές αποθήκες στην Ουκρανία που ανήκουν στην αλυσίδα ηλεκτρονικών ειδών Rozetka».

Την ίδια ώρα, στη γραμμή του μετώπου, το ACLED καταγράφει μείωση των ένοπλων συγκρούσεων τους τελευταίους μήνες. Η Ρωσία συνεχίζει να προελαύνει και να καταλαμβάνει ορισμένους μικρούς οικισμούς, όμως συνολικά η κίνηση του μετώπου «είναι πάρα πολύ αργή», σύμφωνα με την Olha Polishchuk.

Αυξάνεται ο αριθμός των νεκρών αμάχων

Η κλιμάκωση του αεροπορικού πολέμου έχει οδηγήσει σε ακόμη περισσότερες απώλειες αμάχων.

Τον Ιούνιο, τα Ηνωμένα Έθνη κατέγραψαν τον μεγαλύτερο αριθμό αμάχων που σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν στην Ουκρανία μέσα σε έναν μήνα από το 2022.

Στην Ουκρανία, τουλάχιστον 1.396 άμαχοι σκοτώθηκαν και 7.978 τραυματίστηκαν κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους — αύξηση 37% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Η συντριπτική πλειονότητα των απωλειών μεταξύ αμάχων καταγράφηκε σε περιοχές που ελέγχονται από την ουκρανική κυβέρνηση, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, αν και υπήρξαν θύματα και στις περιοχές υπό ρωσική κατοχή.

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών έχει αναφέρει ότι τουλάχιστον 797 Ρώσοι άμαχοι έχουν σκοτωθεί μέχρι στιγμής φέτος. Το CNN και διεθνείς οργανισμοί παρακολούθησης δεν είναι σε θέση να επαληθεύσουν ανεξάρτητα αυτόν τον αριθμό.

Οι νυχτερινές επιθέσεις της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας είναι πολύ περισσότερες από εκείνες που δέχεται η ίδια στο εσωτερικό της. Τον περασμένο μήνα, η Μόσχα εξαπέλυε κατά μέσο όρο 172 πλήγματα την ημέρα κατά της Ουκρανίας, έναντι 28 κατά μέσο όρο από την πλευρά του Κιέβου.

Εδώ και μήνες, η Ρωσία αυξάνει επίσης τον αριθμό των drones, των πυραύλων cruise και των βαλλιστικών πυραύλων που χρησιμοποιεί σε κάθε κύμα επιθέσεων, ακολουθώντας μια στρατηγική που αποσκοπεί στην υπερφόρτωση της ουκρανικής αεράμυνας.

Οι μαζικές αυτές αεροπορικές επιθέσεις πραγματοποιούνται επιπλέον των επιθέσεων με μικρά drones κατά αμάχων σε πόλεις κοντά στη γραμμή του μετώπου. Κάτοικοι έχουν περιγράψει στο παρελθόν ότι αισθάνονται σαν θύματα ενός «σαφάρι με drones» που διεξάγεται από ρωσικά στρατεύματα. Η Ρωσία αρνείται ότι στοχοποιεί αμάχους.

Τον Ιούλιο, η Ρωσία εκτόξευσε 139 βαλλιστικούς πυραύλους κατά της Ουκρανίας, περισσότερους από οποιονδήποτε άλλο μήνα μέσα στο έτος, σύμφωνα με ανάλυση του Center for Strategic and International Studies (CSIS).

Οι βαλλιστικοί πύραυλοι είναι ιδιαίτερα δύσκολο να αναχαιτιστούν, λόγω της ταχύτητας και του ύψους στα οποία κινούνται, και απαιτούν τη χρήση αμερικανικής κατασκευής αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot, οι οποίοι είναι τόσο ακριβοί όσο και περιορισμένοι σε αριθμό.

Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, τουλάχιστον 17 άνθρωποι σκοτώθηκαν στο Κίεβο και τις γύρω περιοχές, καθώς η Ρωσία εκτόξευσε περισσότερους από δύο δωδεκάδες βαλλιστικούς και αντιπλοϊκούς πυραύλους — κανένας από τους οποίους δεν καταρρίφθηκε.

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει επανειλημμένα απευθύνει έκκληση στους συμμάχους της Ουκρανίας για περισσότερους αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot, όμως ο πόλεμος με το Ιράν έχει περιπλέξει τις προσπάθειες αυτές, καθώς έχει μειώσει τα αποθέματα αμερικανικών οπλικών συστημάτων.

Οι ελπίδες της Ουκρανίας αναπτερώθηκαν όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποσχέθηκε, στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ τον περασμένο μήνα, ότι θα επιτρέψει στην Ουκρανία να κατασκευάζει αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot στο έδαφός της. Ωστόσο, αργότερα ανασκεύασε τη συγκεκριμένη δέσμευση.

Υπάρχει παράθυρο για διπλωματία;

Πέρα από τους αναχαιτιστικούς πυραύλους Patriot, ορισμένοι παρατηρητές επισημαίνουν ότι τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι της Ουκρανίας θα μπορούσαν να κάνουν περισσότερα για να ενισχύσουν τη θέση της χώρας και να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για συνομιλίες που θα μπορούσαν τελικά να τερματίσουν τον πόλεμο, ο οποίος διαρκεί πλέον τεσσεράμισι χρόνια.

Οι ΗΠΑ είχαν διαθέσει περισσότερα από 130 δισεκατομμύρια δολάρια —περίπου 115 δισεκατομμύρια ευρώ— σε βοήθεια προς την Ουκρανία έως τον Φεβρουάριο του 2025, σύμφωνα με το Kiel Institute, γερμανικό think tank.

Ωστόσο, το Κογκρέσο δεν έχει εγκρίνει κανένα νέο μεγάλο πακέτο οικονομικής ή στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία κατά τη δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ.

Η Ουκρανία φαίνεται αυτή τη στιγμή να διαθέτει κάποια δυναμική και είναι πιθανό να υπάρξει κάποια μορφή διαπραγμάτευσης σε μια περίοδο κατά την οποία το Κίεβο βρίσκεται σε πιο ισχυρή και σίγουρη θέση, δήλωσε η Olha Polishchuk.

«Αλλά, από όσα έχουμε δει μέχρι στιγμής, οι προσπάθειες διαπραγμάτευσης με τη Ρωσία έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά αναποτελεσματικές».

Η ίδια εκτίμησε ότι είναι πιθανότερο οι υπολογισμοί του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για τον πόλεμο να αλλάξουν μόνο υπό την πίεση εξελίξεων στο εσωτερικό της Ρωσίας, πίεση που θα μπορούσε να αυξηθεί όσο επιδεινώνεται η κατάσταση της ρωσικής οικονομίας.

Η Natia Seskuria του RUSI δήλωσε επίσης ότι δεν θεωρεί πως αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα ισχυρό παράθυρο ευκαιρίας για διπλωματία.

«Το πρόβλημα είναι ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν διαθέτει πλέον τη μόχλευση που είχε παλαιότερα, όταν άρχισε να διαπραγματεύεται με τις Ηνωμένες Πολιτείες και όταν οι ΗΠΑ είχαν τότε μια πιο ευνοϊκή στάση απέναντι στη Ρωσία», δήλωσε στο CNN, προσθέτοντας ότι σήμερα θα ήταν δύσκολο για το Κρεμλίνο να παρουσιάσει το τέλος του πολέμου ως κάποια μεγάλη νίκη.

«Νομίζω ότι η άλλη επιλογή είναι η κλιμάκωση, η οποία είναι μάλλον και πιο πιθανή».