Σερβία: Δύο χρόνια από την τραγωδία στο Νόβι Σαντ – Πορείες μνήμης και αίτημα για δικαιοσύνη

Δύο χρόνια συμπληρώνονται σήμερα, Κυριακή (1/11), από την πολύνεκρη τραγωδία στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, στη Σερβία, όταν η κατάρρευση ενός τσιμεντένιου στεγάστρου, την 1η Νοεμβρίου 2024, είχε ως αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 16 άνθρωποι.

Οι εκδηλώσεις μνήμης ξεκίνησαν με σιωπηρή πορεία φοιτητών, οι οποίοι αναχώρησαν από την πανεπιστημιούπολη με προορισμό τον σιδηροδρομικό σταθμό.

Στην κεφαλή της πορείας, οι φοιτητές κρατούσαν 16 στεφάνια, ένα για κάθε θύμα, ενώ πλήθος πολιτών προσέρχεται στον τόπο της τραγωδίας, αφήνοντας λουλούδια και ανάβοντας κεριά στη μνήμη των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους.

Το μεσημέρι είναι προγραμματισμένη η κεντρική επιμνημόσυνη συγκέντρωση μπροστά από τον σταθμό.

Η τραγωδία που πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις

Η δεύτερη επέτειος του δυστυχήματος βρίσκει τη Σερβία σε μια διαφορετική πολιτική πραγματικότητα, έπειτα από δύο χρόνια έντονων κοινωνικών κινητοποιήσεων.

Η κατάρρευση του στεγάστρου, μόλις τρεις μήνες μετά την ολοκλήρωση των εργασιών ανακαίνισης του σταθμού, προκάλεσε κύμα οργής και έφερε στο επίκεντρο τις καταγγελίες για διαφθορά, κακοδιαχείριση και έλλειψη διαφάνειας στα δημόσια έργα.

Με πρωτοβουλία των φοιτητών, οι διαμαρτυρίες εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα, εξελισσόμενες σε ένα ευρύτερο κίνημα αμφισβήτησης της πολιτικής εξουσίας.

Από τις πρώτες ημέρες μετά το δυστύχημα, οι διαδηλωτές προχώρησαν σε συμβολικούς αποκλεισμούς δρόμων και σε 16λεπτες σιωπηρές συγκεντρώσεις, αφιερώνοντας ένα λεπτό σε κάθε θύμα.

Κεντρικό αίτημα των κινητοποιήσεων ήταν η πλήρης διερεύνηση των συνθηκών της τραγωδίας και η απόδοση ποινικών και πολιτικών ευθυνών.

Η κλιμάκωση των διαδηλώσεων προκάλεσε ισχυρούς πολιτικούς κραδασμούς.

Τον Ιανουάριο του 2025, ο τότε πρωθυπουργός Μίλος Βούτσεβιτς υπέβαλε την παραίτησή του, υπό το βάρος της κοινωνικής πίεσης.

Τον Μάρτιο του ίδιου έτους, εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες συμμετείχαν σε μια από τις μεγαλύτερες αντικυβερνητικές συγκεντρώσεις των τελευταίων δεκαετιών στο Βελιγράδι.

Το φοιτητικό κίνημα απέκτησε στη συνέχεια και πολιτική έκφραση, μέσα από τη συγκρότηση της «Φοιτητικής Λίστας», με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών, επιστημόνων και προσωπικοτήτων του πολιτισμού.

Στο επίκεντρο των διεκδικήσεών της βρέθηκαν η καταπολέμηση της διαφθοράς, η διαφάνεια στα δημόσια έργα και η ενίσχυση της θεσμικής λογοδοσίας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος, στις βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου 2026, ο συγκεκριμένος σχηματισμός κατέγραψε υψηλά ποσοστά, ανατρέποντας τους πολιτικούς συσχετισμούς και βάζοντας τέλος στην πολυετή διακυβέρνηση του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS) του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Στη νέα πολιτική συγκυρία, η Εισαγγελία Οργανωμένου Εγκλήματος έχει ξεκινήσει, σύμφωνα με το δημοσίευμα, εκτεταμένες έρευνες για υποθέσεις διαφθοράς στον κατασκευαστικό τομέα.

Ωστόσο, για τις οικογένειες των θυμάτων και τους πολίτες που συμμετέχουν στις σημερινές εκδηλώσεις, η πλήρης απόδοση δικαιοσύνης για την τραγωδία του Νόβι Σαντ παραμένει το κεντρικό ζητούμενο.

Τα 16 στεφάνια, τα λουλούδια και τα αναμμένα κεριά μπροστά στον σιδηροδρομικό σταθμό υπενθυμίζουν ότι, δύο χρόνια μετά, η μνήμη των θυμάτων εξακολουθεί να αποτελεί σύμβολο του αγώνα κατά της διαφθοράς και της ατιμωρησίας.