Σύγκρουση ΕΕ – ΝΑΤΟ για τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης

Η ΕΕ και το ΝΑΤΟ βρίσκονται σε αντιπαράθεση σε αυτό που αξιωματούχοι περιγράφουν ως «μάχη αρμοδιοτήτων» σχετικά με το πώς θα διαχειριστούν μια επιπλέον ετήσια αύξηση εξοπλισμών ύψους 1 τρισ. δολαρίων, η οποία προκλήθηκε από τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Διαφωνία για τον ρόλο της ΕΕ στην άμυνα

Η στρατιωτική συμμαχία υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, που στηρίζει την ασφάλεια της Ευρώπης από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αντιτίθεται εδώ και καιρό στην ανάληψη αμυντικών αρμοδιοτήτων από τις Βρυξέλλες, όπως λένε οι Financial Times. Ωστόσο, οι απαιτήσεις του Αμερικανού προέδρου προς τους συμμάχους να επενδύσουν περισσότερο στους δικούς τους στρατούς έχουν επιβάλει μια αναθεώρηση της πολιτικής παραγωγής οπλισμού — έναν τομέα στον οποίο η ΕΕ διαθέτει μεγαλύτερη τεχνογνωσία από το ΝΑΤΟ.

«Υπάρχει μια μάχη αρμοδιοτήτων για τη βιομηχανική πολιτική άμυνας», δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους. «Πρόκειται για το ποιος θα διαχειριστεί την αύξηση της παραγωγής και τι αντίκτυπο θα έχει αυτό στα όπλα που θα χρησιμοποιεί η Ευρώπη στο μέλλον».

«Αγοράστε Ευρωπαϊκά» vs διατλαντική προσέγγιση

Ένα βασικό σημείο της διαμάχης είναι ο ρόλος των αμερικανικών οπλικών συστημάτων στην προσπάθεια επανεξοπλισμού, με το ΝΑΤΟ να αντιτίθεται στην προσέγγιση «Αγοράστε Ευρωπαϊκά» της ΕΕ στο πλαίσιο της ευρύτερης βιομηχανικής της στρατηγικής.

«Τόσο η ΕΕ όσο και το ΝΑΤΟ συμφωνούν στην ανάγκη οι Ευρωπαίοι να αναλάβουν την ηγεσία στη συμβατική άμυνα της ηπείρου. Διαφωνούν όμως στον τρόπο για να φτάσουμε εκεί», δήλωσε ο Τζουζέπε Σπαταφόρα.

Η ΕΕ θέλει «να προωθήσει τη συνεργασία εντός της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας… Για το ΝΑΤΟ, η αμυντική βιομηχανική πολιτική πρέπει να παραμείνει διατλαντική», πρόσθεσε.

Στρατηγική αυτονομία και εντάσεις με το ΝΑΤΟ

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναμένεται να συναντηθεί με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, με τη βιομηχανική πολιτική να αποτελεί βασικό θέμα.

Η εχθρική στάση του Τραμπ απέναντι στην Ευρώπη έχει ενισχύσει την άποψη της Επιτροπής ότι η «στρατηγική αυτονομία» στην αμυντική παραγωγή είναι κρίσιμη για τη μείωση της εξάρτησης από τις ΗΠΑ. Παράλληλα, αυξάνεται η δυσαρέσκεια προς τον Ρούτε λόγω της αντίθεσής του σε αυτή την κατεύθυνση.

«Χρειαζόμαστε αυτά τα πράγματα γρήγορα, σε μεγάλες ποσότητες και οικονομικά — και αυτό σημαίνει να τα παράγουμε στην Ευρώπη», ανέφερε αξιωματούχος της ΕΕ.

Αντιδράσεις του ΝΑΤΟ και φόβοι για επικαλύψεις

Αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ έχουν εκφράσει ενόχληση για πρωτοβουλίες της ΕΕ, όπως ένα ευρωπαϊκό σύστημα αεράμυνας, ένα «τείχος drones» στα σύνορα με τη Ρωσία και η ενίσχυση του στρατιωτικού επιτελείου της ΕΕ.

Ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ σχολίασε ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να επικεντρωθεί σε τομείς όπως το εμπόριο και να μην παρεμβαίνει στη διατλαντική ασφάλεια.

Ο Ρούτε προειδοποίησε ότι η Ευρώπη «ονειρεύεται» αν πιστεύει ότι μπορεί να αμυνθεί χωρίς τις ΗΠΑ, τονίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες μπορεί να δημιουργήσουν περιττές επικαλύψεις.

Ανησυχία της βιομηχανίας για τις τριβές

Ευρωπαϊκοί βιομηχανικοί φορείς άμυνας εκφράζουν ανησυχία για τις «συνεχείς τριβές» μεταξύ ΝΑΤΟ και ΕΕ.

«Το ζητούμενο είναι να παραδώσουμε αποτελέσματα όσο το δυνατόν πιο γρήγορα — και οι διαμάχες δεν βοηθούν», δήλωσε ο Καμίλ Γκραν.

Σύνοδος ΝΑΤΟ και αυξανόμενες δαπάνες

Η αντιπαράθεση εντείνεται ενόψει της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο, όπου η αμυντική βιομηχανική πολιτική θα αποτελέσει βασικό θέμα.

Η ΕΕ έχει ήδη εξαιρέσει τις αμυντικές δαπάνες από τους δημοσιονομικούς κανόνες για να βοηθήσει τα κράτη να επιτύχουν τον στόχο του ΝΑΤΟ για δαπάνες 5% του ΑΕΠ. Αν επιτευχθεί, αυτό θα σημαίνει αύξηση κατά 1 τρισ. δολάρια ετησίως.

Ο ρόλος της Γερμανίας και η μέση λύση

Η Γερμανία υποστηρίζει μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση: ενίσχυση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων χωρίς πλήρη αποκοπή από τα αμερικανικά συστήματα όπως τα Patriot και τα F-35.

Παράλληλα, επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οι δικές της εταιρείες θα επωφεληθούν από τον τεράστιο αμυντικό προϋπολογισμό των 550 δισ. ευρώ.

Ποιος αποφασίζει τελικά

Παρά τη σύγκρουση μεταξύ ΕΕ και ΝΑΤΟ, την τελική απόφαση για το πού θα κατευθυνθούν τα κονδύλια την παίρνουν τα κράτη-μέλη, τα οποία ελέγχουν περίπου το 90% των αμυντικών δαπανών.