ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΕ ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΑΝΑΚΛΗΣΕΙΣ ΑΣΥΛΟΥ ΓΙΑ “ΛΟΓΟΥΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ”
Μια απόφαση του ΣτΕ, το οποίο εξέτασε μια συγκεκριμένη περίπτωση ανάκλησης ασύλου, φαίνεται πως αλλάζει τα δεδομένα σε ένα καθεστώς μη ενημέρωσης,των προσφύγων των οποίων το άσυλο ανακαλείται ή δεν ανανεώνεται για λόγους εθνικής ασφάλειας.
Σε μια απόφαση που μπορεί να αποτελέσει πιλότο για μια σειρά περιπτώσεων προχώρησε η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, αναφορικά με τις ανακλήσεις ασύλου για λόγους εθνικής ασφάλειας. Τα τελευταία δύο χρόνια παρατηρείται σημαντική αύξηση στον αριθμό των ατόμων που ζουν στην Ελλάδα έχοντας άσυλο και είτε το καθεστώς τους ανακαλείται, είτε δεν ανανεώνεται, με επιχείρημα πως αποτελούν κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια.
Υπάρχει κάτι κοινό σε όλες τις περιπτώσεις. Οι λόγοι για τους οποίους συμβαίνει αυτό, δεν κοινοποιούνται στον ενδιαφερόμενο, καθώς οι υπηρεσίες επικαλούνται απόρρητα έγγραφα. Έτσι, ο ίδιος δεν έχει πρόσβαση στα στοιχεία ώστε να υπερασπιστεί τον εαυτό του, αλλά και οι δικαστές που εξετάζουν την υπόθεση έχουν πολύ περιορισμένη πρόσβαση στα έγγραφα αυτά.
Πλέον, αυτό φαίνεται πως θα αλλάξει, με αφορμή απόφαση που εξέδωσε το Συμβούλιο της Επικρατείας (535/2026), εξετάζοντας μια συγκεκριμένη υπόθεση με αυτά τα χαρακτηριστικά. Το NEWS24/7 μελέτησε το σκεπτικό της απόφασης.
Πρόκειται για την υπόθεση ενός υπηκόου Συρίας, ο οποίος από το 2017 είχε το καθεστώς του πρόσφυγα στην Ελλάδα και με απόφαση του Τμήματος Ανακλήσεων και Αποκλεισμού του Υπουργείου Μετανάστευσης, το προσφυγικό του καθεστώς ανακλήθηκε «για λόγους εθνικής ασφάλειας» που δεν του κοινοποιήθηκαν. Ο ίδιος κατέθεσε προσφυγή η οποία απορρίφθηκε και διατάχθηκε η οικειοθελής επιστροφή του στη χώρα του.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας αποφάσισε να εξετάσει την αίτηση ακύρωσης κατά της δευτεροβάθμιας απόφασης της Επιτροπής της Αρχής Προσφυγών κρίνοντας πως τίθενται νομικά ζητήματα γενικότερου ενδιαφέροντος και συγκεκριμένα το πώς μεταφέρεται στο εθνικό δίκαιο η ανάκληση καθεστώτος πρόσφυγα, η οποία «λαμβάνεται επί τη βάσει απορρήτων εγγράφων, χωρίς ο ενδιαφερόμενος να λάβει γνώση αυτών σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας».
«Ο ενδιαφερόμενος πρέπει να έχει πρόσβαση στο περιεχόμενο»
Στην απόφασή της, η Ολομέλεια του ΣτΕ, αναφέρει πως όταν η ανάκληση του καθεστώτος ασύλου γίνεται με επίκληση σε πληροφορίες που σχετίζονται με ζητήματα εθνικής ασφάλειας «πρέπει, να διασφαλίζεται ότι ο ενδιαφερόμενος έχει πρόσβαση τουλάχιστον στο ουσιώδες περιεχόμενο των συγκεκριμένων λόγων που επικαλείται η διοικητική αρχή για να θεμελιώσει τη συνδρομή των νόμιμων προϋποθέσεων ανάκλησης του καθεστώτος διεθνούς προστασίας, καθώς και στο ουσιώδες περιεχόμενο των καθοριστικών στοιχείων του φακέλου, ιδίως σε σχέση με τα κύρια πραγματικά περιστατικά και τις συμπεριφορές που αποδίδονται στον υπήκοο τρίτης χώρας, ακόμη και όταν πρόκειται για κατά νόμον διαβαθμισμένες πληροφορίες που καλύπτονται από το απόρρητο».
Όπως αναφέρεται στην απόφαση, οι Αρχές μπορούν να αποφασίσουν να μην κοινοποιούν απόρρητα έγγραφα ή διαβαθμισμένες πληροφορίες, σταθμίζοντας το καθεστώς εμπιστευτικότητας, αυτό όμως δεν σημαίνει πως μπορούν να αποκλείουν τον ενδιαφερόμενο από το να γνωρίζει «το ουσιώδες περιεχόμενο των συγκεκριμένων λόγων» ώστε να μπορεί να ασκήσει το δικαίωμα της υπεράσπισης.
Επιπλέον, με την απόφασή του, το ΣτΕ, κρίνει πως η Επιτροπή της Αρχής Προσφυγών, που αποφασίζει αν θα δεχτεί ή θα απορρίψει την προσφυγή των ενδιαφερόμενων κατά της απόφασης ανάκλησης του καθεστώτος ασύλου, πρέπει να έχει πρόσβαση στο σύνολο των εγγράφων και να κρίνει ελεύθερα τις πληροφορίες και το κατά πόσο συνιστούν επαρκή λόγο ανάκλησης του χορηγηθέντος καθεστώτος.
Κατά τη διάρκεια του 2025, η Υπηρεσία Ασύλου δεν ανανέωσε το καθεστώς διεθνούς προστασίας σε συνολικά 11 περιπτώσεις, η πλειονότητα των οποίων αφορούσε υπηκόους του Ιράκ και της Συρίας, ενώ ανακάλεσε τη διεθνή προστασία σε άλλες 188 περιπτώσεις, η πλειονότητα των οποίων αφορούσε υπηκόους Αφγανιστάν, Τουρκίας, Παλαιστίνης, Συρίας και Ιράκ για λόγους εθνικής ασφάλειας και δημόσιας τάξης. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια του 2025 εκδόθηκαν από την Ελληνική Αστυνομία -η οποία έχει αρμοδιότητα για κάποιες υποθέσεις λόγω του ότι στο παρελθόν η αρμοδιότητα στις χορηγήσεις ασύλου ανήκε σε αυτήν- συνολικά 5 αποφάσεις ανάκλησης του καθεστώτος προσφύγων, που αφορούσαν σε Τούρκους, Αφγανούς, Σουδανούς και Πακιστανούς.
«Για λόγους Εθνικής Ασφάλειας»
Μεταξύ εκείνων που το άσυλό τους δεν ανανεώνεται ή ανακαλείται για λόγους εθνικής ασφάλειας, βρίσκονται άνθρωποι που διαμένουν χρόνια στην Ελλάδα και δεν είχαν ποτέ τους οποιοδήποτε πρόβλημα με τον νόμο στη χώρα. Ανάμεσά τους και ο Τούρκος Σερχάτ*, ο οποίος βρίσκεται στη χώρα για 14 χρόνια, έχει παντρευτεί και έχει επιχείρηση εστίασης.
Ήρθε στην Ελλάδα το 2012 ως πολιτικός πρόσφυγας. «Όταν ήμουν φοιτητής αγωνιζόμουν για τα ανθρώπινα δικαιώματα, έκανα δηλώσεις, συμμετείχα σε πορείες. Και για αυτό με κατηγόρησαν και άρχισαν τις διώξεις. Έμεινα 8 μήνες σε λευκό κελί μέχρι να γίνει δίκη. Στο τέλος με βρήκαν αθώο. Μετά συνέχισα τους αγώνες και ξανακατηγορήθηκα» περιγράφει στο NEWS 24/7. Συνολικά, στην Τουρκία κατηγορήθηκε πέντε φορές για συμμετοχή και ένταξη σε τρομοκρατική οργάνωση και όλες τις φορές αθωώθηκε.
«Και φαντάσου ότι τότε ήταν καλύτερα σε σχέση με τώρα. Τώρα αν πεις μια κουβέντα για την κυβέρνηση σε συλλαμβάνουν για εξύβριση στον Ερντογάν και σε φυλακίζουν. Δηλαδή αν σήμερα πάω στην Τουρκία δεν υπάρχει περίπτωση να γλιτώσω από φυλακή ή βασανιστήρια», λέει.
Στην Ελλάδα του χορηγήθηκε άσυλο και όταν έληξε η άδεια διαμονής του ανανεώθηκε αμέσως. Όταν το 2025 όμως έκανε νέο αίτημα ανανέωσης η απάντηση που πήρε είναι πως η άδειά του δεν θα ανανεωθεί για λόγους εθνικής ασφάλειας.
«Μου έιπαν πως είμαι επικίνδυνος αλλά δεν είπαν τους λόγους»
«Μου είπαν πως είμαι επικίνδυνος αλλά δεν μου είπαν τους λόγους» εξηγεί. Τα προηγούμενα χρόνια, εργαζόταν σε μια μικρή επιχείρηση εστίασης και όταν ο ιδιοκτήτης της αποφάσισε να την πουλήσει, ο Σερχάτ συμφώνησε να την αγοράσει και να συνεχίσει να τη λειτουργεί εκείνος. «Αν ήμουν μόνος μου στη χώρα δεν θα μπορούσα να κάνω τίποτα. Ευτυχώς έχω τη γυναίκα μου, που είναι Ελληνίδα και έχουμε παντρευτεί». Χωρίς άδεια διαμονής δεν μπορεί να κάνει καμία διαδικασία και συναναστροφή με τις ελληνικές υπηρεσίες. «Δεν μπορώ να πάω σε εφορίες, σε τράπεζες, τίποτα», λέει.
Πλέον, εδώ και περίπου έναν χρόνο από όταν έληξε η τελευταία άδεια παραμονής του, ζει σε αυτή την κατάσταση. «Η δικηγόρος μου ζήτησε τον φάκελο για να μάθει τους λόγους που δεν ανανεώθηκε η άδειά μου, αλλά της απάντησαν πως δεν μπορεί να δει τα στοιχεία». Το διάστημα αυτό, ο ίδιος κυκλοφορεί με μια βεβαίωση που λέει πως έχει λήξει η άδεια παραμονής του αλλά έχει κάνει προσφυγή, ελπίζοντας πως σε περίπτωση που τον σταματήσει η Αστυνομία δεν θα συλληφθεί.
«Σου βάζουν μια ταμπέλα, “είσαι επικίνδυνος”, αλλά δεν σου λένε το γιατί. Ποτέ, όσα χρόνια βρίσκομαι εδώ δεν είχα κανένα θέμα με τον νόμο στην Ελλάδα. Εγώ δεν έχω πρόβλημα να εξεταστώ. Δεν σημαίνει ότι επειδή είμαι πολιτικός πρόσφυγας πρέπει αυτόματα να πάρω άδεια. Να εξεταστώ, ναι. Αλλά μου λες πως είμαι επικίνδυνος για την εθνική ασφάλεια. Για ποιο λόγο; Τι έκανα; Το ποινικό μου μητρώο είναι καθαρό. Δεν έχει συμβεί απολύτως τίποτα όσο είμαι εδώ» λέει. Αναρωτιέται ακόμη πως θα κριθεί η προσφυγή του. «Έχω ακούσει, από άλλες αντίστοιχες περιπτώσεις, πως όταν πάνε στις επιτροπές Προσφυγών, επειδή ούτε οι δικαστές έχουν τα έγγραφα στα χέρια τους, ρωτάνε τον ίδιο τον εξεταζόμενο. Του λένε “εσύ γιατί πιστεύεις πως είσαι επικίνδυνος”; Εγώ τι να απαντήσω αν με ρωτήσουν; Επειδή είμαι Τούρκος;».
Αυτή τη στιγμή, η υπόθεσή του έχει πάρει αναβολή για να εκδικαστεί και η Επιτροπή της Αρχής Προσφυγών να εξετάσει αν πράγματι συντρέχουν οι λόγοι εθνικής ασφάλειας που επικαλέστηκε το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη για τη μη ανανέωση της άδειας παραμονής του. Τόσο ο Σερχάτ*, όσο και μια σειρά άλλων προσφύγων, των οποίων το καθεστώς ανακλήθηκε ή δεν ανανεώθηκε, εκτιμούν πως η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας θα αλλάξει τα δεδομένα, δίνοντας την ευκαιρία τόσο σε εκείνους να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, όσο και στους δικαστές, να λάβουν οποιαδήποτε απόφαση έχοντας όμως γνώση των λόγων που επικαλούνται οι υπηρεσίες.
*Το όνομα έχει αλλαχτεί για λόγους προστασίας προσωπικών δεδομένων. Τα πλήρη στοιχεία του βρίσκονται στη διάθεση του NEWS24/7.
