ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΡΚΟΥΛΑΚΗΣ: “Ο,ΤΙ ΚΙ ΑΝ ΠΙΣΤΕΥΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ, ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΟΛΑ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΑΝΘΡΩΠΟΙ”

Λίγο πριν από την πρεμιέρα της διεθνούς ταινίας του Μπραν Άντερσεν, “I was a stranger”, ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης που έχει την τιμή να παίζει σε αυτήν έναν πολύ καίριο ρόλο, μιλά για τον “αόρατο” ξένο που περπατά δίπλα μας. Εκείνον που δεν παρατηρούμε, και αν το κάνουμε, μάλλον δυσανασχετούμε, ξεχνώντας πως είναι κυριολεκτικά ένας από εμάς, ένας σαν και εμάς. Μην χάσετε αυτή την ταινία! Ξεχειλίζει αλήθεια και ευαισθησία που σου δίνουν ένα ωραίο χαστούκι συνειδητοποίησης.

Είναι πάντα απόλαυση να μιλάς με τον Κωνσταντίνο, ακόμη μεγαλύτερη φυσικά αφού τον έχεις δει σε μία ταινία όπου πάλι σε έχει ακινητοποιήσει. Η “I was a stranger” είναι μία ταινία συγκλονιστική κυριολεκτικά στην οποία ο ίδιος, επίσης, παίζει καταπληκτικά. Ένα βλέμμα του σε μια καθοριστική σκηνή την ταινίας αρκεί για να σου κόψει τα πόδια και να σου θυμίσει πως αυτός ο άνθρωπος έχει το βαθύ χάρισμα μα και την ώριμη πια ικανότητα να σε εισάγει στους κόσμους του. Στην υποκριτική ή τη σκηνοθεσία, αλλά και σε φιλοσοφικούς κόσμους αν αφεθείς σε κουβέντες μαζί του.

Μου έστειλαν, λοιπόν, την ταινία και κάπως έτσι να ΄μαστε και πάλι μαζί να λέμε και να λέμε… Σε επαγγελματικό επίπεδο ή και σε φιλικό ο Κωνσταντίνος είναι πάντα ένας ωραίος συζητητής, αφού είναι ένας άνθρωπος με γνώσεις και άποψη, με περιέργεια και εμπειρίες αλλά κυρίως με τη δυνατότητα να ανταποκρίνεται σε ό,τι και αν τον ρωτήσεις, με σαφήνεια ανοίγοντας ταυτόχρονα συνεχώς νέα πεδία για ανταλλαγή ιδεών και σκέψεων. Σήμερα το θέμα μας περιστρέφεται ασφαλώς γύρω από το θέμα της ταινίας που αφορά τους πολέμους στις χώρες της Ανατολής -και όχι μόνο- εκείνους που αναγκάζουν απελπισμένους ανθρώπους να στριμώχνονται σε μία βάρκα-σκοτώστρα για να σωθούν. Μια ταινία που πρέπει όλοι να δουν, πρέπει όλοι να δείτε, γιατί αλλιώς θα συνεχίσουμε να βλέπουμε τις ειδήσεις σαν σίριαλ και να αντιμετωπίζουμε τους νεκρούς σαν στατιστικά νούμερα και τους πρόσφυγες που περπατούν ανάμεσά μας σαν ανεπιθύμητους τύπους.

Ο σκηνοθέτης, Μπραντ Άντερσεν, ένας άνθρωπος του Χόλιγουντ, του mainstream κινηματογράφου δηλαδή, είναι και ακτιβιστής. Και δημιούργησε μία εκπληκτική αφήγηση για να μας μετακινήσει, να μας ταρακουνήσει, να μας ξυπνήσει. Είναι γνώριμος του Κωνσταντίνου χρόνια τώρα και φίλος πια.

“Ρε φίλε, τι γίνεται στον κόσμο” σκέφτηκα μόλις τελείωσε η ταινία.

Το πολύ ενδιαφέρον για μένα στην ταινία, πέρα από την όποια καλλιτεχνική της αξία, είναι ότι είναι εξαιρετικά συγκινητική -σε διαπερνάει πολύ. Και το τονίζω διότι ακριβώς αυτό ήθελε και ο Μπραντ: να κάνει μια ταινία που θα πει την αλήθεια για το τι συμβαίνει και όχι μια ταινία για να τον θαυμάσουν σαν σκηνοθέτη. Είναι και ο ίδιος ένας άνθρωπος ευαίσθητος που έχει ζήσει πολλά, έχει συλλέξει εμπειρίες και δεν σταματά να ψάχνει. Εγκατέλειψε τη Γιούτα και τους Μορμόνους – λάβε υπόψη σου ότι ο πατέρας του είναι νούμερο 2 στην ιεραρχία στους Μορμόνους, έφτιαξε ένα κάμπ, αγόρασε μια ποδοσφαιρική ομάδα, διατηρεί το σπίτι του στο Μαλιμπού, και αφού έβγαλε και πολλά χρήματα κάνοντας ταινίες mainstream -τύπου με σούπερ σταρ σαν τον Τομ Κρουζ κλπ, ανέπτυξε περισσότερο την ακτιβιστική του δράση.

Όταν, λοιπόν, έσκασε η μεγάλη κρίση του προσφυγικού, είχε πάει πολλές φορές στη Συρία και είχε έρθει και στα ελληνικά νησιά. Παρακολουθούσε από κοντά την ιστορία και προσπαθούσε να βοηθήσει με κάθε τρόπο. Εφτιαξε ένα φιλμάκι μικρού μήκους με την ιστορία μίας γιατρού, το Blue Sea, που είχε βραβευτεί και αποφάσισε ουσιαστικά να το “ανοίξει” βάζοντας μέσα ιστορίες και άλλων ανθρώπων που διασταυρώνονται στην πορεία της από τη Συρία στο Σικάγο.

Είναι βασισμένη σε αληθινά γεγονότα η ιστορία;

Με την έννοια που το εννοείς εσύ, όχι. Με την ουσιαστική έννοια, και βέβαια είναι, αφού τέτοιες ιστορίες έχουν γίνει χιλιάδες. Η ηρωίδα της ιστορίας, η γιατρός, δεν είναι ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, ούτε ο διακινητής είναι, ούτε ο πατέρας-ποιητής, όμως πόσοι δεν είναι τέτοιοι; Πρόκειται για ένα ψηφιδωτό ανθρώπων που υπάρχουν παντού, που είναι δίπλα μας, που τους προσπερνάμε. Στην Τουρκία όπου κάναμε τα γυρίσματα υπήρχαν άνθρωποι από πάρα πολλές χώρες και πολιτισμούς περισσότεροι και από τους Αμερικανούς που ήταν οι κύριοι συντελεστές. Βεβαίως οι Αμερικανοί ήταν αληθινά σούπερ σταρ: ο διευθυντής φωτογραφίας, ο Jonathan Sela, η production designer που ήταν η Julie Berghoff, ο Art Director ο περίφημος Romolo Pompa – όλοι σπουδαίοι, μεγάλοι και τρανοί. Είχε, δηλαδή, ένα πολύ υψηλό επίπεδο συντελεστών. Μαζί, λοιπόν, άνθρωποι από το Λίβανο, από τη Μπούρμα, από την Ιορδανία, Τούρκοι, Έλληνες, Σύροι πρόσφυγες, οι οποίοι ήταν βοηθητικοί ηθοποιοί. Υπήρχαν και αληθινοί Σύροι πρόσφυγες, άνθρωποι που είχανε κάνει τέτοιου τύπου ταξίδι, που έφυγαν από τη χώρα τους για να μπορέσουν να σωθούν.

Τα γυρίσματά μας ξεπερνούσαν τις 12 ώρες, μπορεί να έφταναν και τις 14 – τόσες ώρες είναι συνήθως τα γυρίσματα στις αμερικανικές ταινίες. Κάθε πρωί όμως, πριν ξεκινήσει το γύρισμα, υπήρχε μία εντός εισαγωγικών “τελετή” κατά την οποία ο Μπραντ καλούσε όλο το καστ, τους συντελεστές ηθοποιούς και τους βοηθητικούς σε έναν κύκλο και κάθε φορά καλούσε έναν για να διηγηθεί τη δική του ιστορία. Οπότε θέλω να πω πως είναι πολύ σχετικό το τι εννοούμε πραγματική ή μη ιστορία. Εκεί άκουγες τα πάντα.

Πρέπει να ήταν μια καταπληκτική εμπειρία για εσένα Κωνσταντίνε…

Τρομερή εμπειρία και όπως καταλαβαίνεις, μας έδεσε και πάρα πολύ. Βέβαια, η ιστορία του δικού μου χαρακτήρα, του Σταύρου, είναι βασισμένη πράγματι στον Κυριάκο Παπαδόπουλο, που ήταν ένας λιμενικός ο οποίος είχε τιμηθεί και από την Προεδρία της Δημοκρατίας και ο οποίος δυστυχώς δεν ζει πια. Για τον Παπαδόπουλο είχε γίνει και το ταινιάκι “4.1 Miles” της Δάφνης Ματζιαράκη το οποίο είχε φτάσει στις υποψηφιότητες για Όσκαρ. Φόρος τιμής σε έναν άνθρωπο που τον έριξε η μοίρα να είναι σε μια κρίσιμη στιγμή της ιστορίας, σε μια θέση όπου το ανθρώπινο καθήκον του ήταν να σώζει ζωές. Υποδύομαι λοιπόν κάποιον που έχει σώσει χιλιάδες ανθρώπους μα έχει και χάσει πολλούς.

Κάνεις έναν ρόλο που μπορεί εύκολα να πέσει σε διαφορετικές παγίδες.


Αυτό που προσπάθησα εγώ να κάνω είναι να αφαιρέσω από τον χαρακτήρα το οτιδήποτε ηρωικό, όπως θα βλέπαμε σε οποιαδήποτε action ταινία, Ο Σταύρος δεν αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως ήρωα.
Είναι ένας άνθρωπος απέναντι σε έναν άλλον άνθρωπο που πρέπει να πράξει ανθρώπινα. Και το ανθρώπινο είναι να σώσει όσο περισσότερους ανθρώπους μπορεί ανεξαρτήτως χρώματος, θρησκείας, καταγωγής.

Πόσο άλλαξε για σένα η άποψή σου για τον κόσμο και τα πράγματα από αυτό; Προσωπικά, μετακινήθηκα πολύ -μετά από αυτή την ταινία νομίζω ότι θα ξαναδώ τα πράγματα με τον ίδιο τρόπο.

Είδα την ταινία σε προβολή στο Φεστιβάλ του Βερολίνου το 2024 και τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Έτσι, διαπίστωσα ότι η ταινία λειτουργεί τρομερά καλά στις αίθουσες – οι άνθρωποι βγαίνουν συγκινημένοι. Τους έχει διαπεράσει, δεν γίνεται αλλιώς δηλαδή. Και ο σκοπός της πιστεύω ότι είναι ακριβώς αυτός: να σου δώσει τη δυνατότητα να βλέπεις. Να βλέπεις ανθρώπους. Όταν συναντήσεις έναν σερβιτόρο στο εστιατόριο, την κυρία που καθαρίζει τις σκάλες στο γραφείο, τον ντελιβερά που θα σου φέρει το φαγητό -να τους βλέπεις.

Αυτό ξέρεις, είναι ανεξάρτητο από πολιτική τοποθέτηση.


Εννοείται – ό,τι και να πιστεύεις για τον χ ή ψ πόλεμο ή για την οποιαδήποτε κατάσταση είναι σημαντικό να μπορείς να θυμάσαι ότι πίσω από όλα υπάρχουν άνθρωποι. Άνθρωποι που είχαν ή έχουν γονείς και παιδιά, που ζούσαν μια κανονική ζωή και βρέθηκαν σε μια βάρκα για να σωθούν και μπορεί να καθαρίζουν τις σκάλες σήμερα αλλά μπορεί να είχαν μια άλλη, καλή δουλειά προχθές. Μπορεί, λοιπόν, να μην σου περνάει από το μυαλό σε τι δυσκολία ζωής βρέθηκε κάποιος και να τον προσπερνάς, αλλά μπορείς να είσαι ευγενής και χαμογελαστός μαζί του αντί να τον υποτιμάς.

Οι σκηνές της τρομερής τρικυμίας είναι αληθινές ή AI;

Αληθινές τελείως ανεξαρτήτως ειδικής επεξεργασίας που μπορεί να έγινε μετά για κάποιους λόγους ενδεχομένως. Η ταινία γυρίστηκε στο μεγαλύτερο της μέρος στην Τουρκία με μπάτζετ γύρω στα 5 εκ. δολάρια που για αμερικάνικη ταινία είναι πολύ λίγα λεφτά αλλά για εμάς πάρα πολλά. Η τεχνογνωσία ήταν εντυπωσιακή, εγώ τουλάχιστον δεν έχω ξαναζήσει κάτι τέτοιο. Είχαμε στη διάθεση μας μια μαρίνα στο μέγεθος της μαρίνας των νησιών, όλη κλεισμένη και άδεια μόνο για εμάς. εντελώς. Γύρω μας υπήρχαν τεράστιοι γερανοί με τον καθένα να κάνει τη δουλειά που χρειαζόταν: άλλος έφερνε τον αέρα, άλλος χτυπούσε τη θάλασσα για να δημιουργήσει κύμα, άλλος έκανε τους κεραυνούς κλπ. Κάθε στοιχείο της φύσης φτιαχνόταν εκείνη τη στιγμή. Γενικά, πρέπει να πω ότι η εμπειρία αυτή μου επέτρεψε να χαρώ τη μαγεία του σινεμά με έναν τρόπο που δύσκολα μπορείς να βρεις στην Ελλάδα και σίγουρα δεν είχα ξαναζήσει.

Άρα πράγματι πάλευες στο πλοίο με το θηρίο της τρικυμίας…

Τρικυμία η οποία όμως ήταν ελεγχόμενη. Επίσης, πράγματι μας έβρεχαν με απίστευτο νερό, αλλά φορούσαμε από μέσα ειδικές στολές δύτη. Και με το που τελείωνε το πλάνο, ερχόντουσαν βοηθοί και μας ρίχνανε στην πλάτη χλιαρό νερό με θερμοφόρες για να μην υπάρξει περίπτωση να ποτίσουμε εσωτερικά και να κρυώσουμε. Τεχνογνωσία υψηλού επιπέδου σε κάθε πλάνο και το καθετί. Έφθασαν να μου ζητήσουν συγγνώμη που δεν θα είχα τροχόσπιτο μόνος μου αλλά θα ήταν και ο Τοκάκης μαζί μου! Τους είπα ότι στα 52 μου χρόνια δεν έχω ονειρευτεί τροχόσπιτο, όχι να με πειράξει να το μοιραστώ και με άλλον!

Έχεις μία τρομερή σκηνή μέσα στο νερό όπου οι εκφράσεις του προσώπου σου ενώ κολυμπάς μέσα στο νερό αλλάζουν εντυπωσιακά. Μα γίνεται να παίζει κάποιος μέσα στο νερό;


Λοιπόν, αυτή η σκηνή γυρίστηκε σε μια τεράστια πισίνα που την είχαν σκεπάσει με ειδικό μαύρο βελούδο ύφασμα για να μοιάζει στο χρώμα με θάλασσα. Τη σκηνή έπρεπε να την κάνει κάποιος που θα με ντουμπλάριζε αλλά δεν μπορούσε να την αποδώσει σωστά -για κάποιο λόγο δεν πετύχαινε τη σωστή θέση σε σχέση με την κάμερα- οπότε για να μην χάσουμε το εξωτερικό φως τους είπα ότι την αναλαμβάνω ο ίδιος και ότι έχω δίπλωμα κατάδυσης. Οπότε με βύθισαν με βάρη και με άφησαν να την προσπαθήσω – ήταν δύσκολα αλλά τα κατάφερα – και εγώ εντυπωσιάστηκα να σου πω την αλήθεια.

Ο ρόλος του σταρ της ταινίας, του Ομάρ Σάι, είναι τόσο μα τόσο σοκαριστικός. Πώς γίνεται ένας αδίστακτος λαθρέμπορος να είναι ταυτόχρονα ένας τόσο τρυφερός πατέρας;

Μα αυτό ακριβώς προσπαθεί να κάνει η ταινία, να φωτίσει όλες τις πτυχές, όλες τις ανθρώπινες πτυχές που τα περιλαμβάνουν όλα. Επίσης, βλέπουμε πολλές και διαφορετικές πατρικές φιγούρες, κάτι όχι τόσο σύνηθες. Εκτός, λοιπόν, από τον Ομάρ που υποδύεται αυτό τον αντιφατικό ρόλο, βλέπουμε και όλα τα αντιφατικά συναισθήματα σε σχέση με το μεταναστευτικό: θέλω να πω πως είναι εύλογο ο κόσμος να ανησυχεί για την αύξηση του αριθμού των ανθρώπων που φθάνουν στη χώρα. Απλώς, επαναλαμβάνω πως η ταινία υπογραμμίζει την ανθρώπινη ιστορία πίσω από τον καθένα, κάτι που προσπερνάμε συχνά. Πώς να το πω: μπορείς να κρατήσεις την άποψή σου ότι πρέπει τα ευρωπαϊκά σύνορα πχ να είναι πιο οχυρωμένα, μπορείς να έχεις όποια πολιτική θέση θέλεις αλλά πρέπει πάντα να έχεις στο μυαλό σου ότι μιλάς για ανθρώπους.

Είναι σημαντικό να το θυμόμαστε και να το υπενθυμίζουμε όσο πιο συχνά μπορούμε. Ειδικά εμείς οι Έλληνες, που έχουμε υπάρξει και στην άλλη μεριά.

Ξέρεις, ήταν πολύ ωραίο που όταν παίχτηκε η ταινία στο Βερολίνο ένιωσα πως άφηνε μια πολύ καλή αίσθηση και για εμάς ως λαό. Και για αυτό είμαι υπερήφανος. Πέραν δηλαδή της χαράς που πήρα από το περιεχόμενο της ταινίας και της χαράς που πήρα δουλεύοντας σε μία τέτοιου τύπου υπερ-παραγωγή, χάρηκα πολύ που προβάλλεται η χώρα μας με θετικό τρόπο. Και μην νομίζεις ότι είναι απλό γιατί ακόμη και στο Βερολίνο είχαμε αντιδράσεις και έντονες συζητήσεις με μέλη μη κυβερνητικών οργανώσεων που έλεγαν ότι έχουν αποδείξεις ότι έχουν γίνει και τα αντίθετα στις ελληνικές θάλασσες, όπου δεν έχουν σώσει ανθρώπους… Και αυτό που τους απαντούσε ο Μπραντ αλλά και εγώ είναι ότι μιλάμε για ταινία, όχι για δοκίμιο ούτε για ντοκιμαντέρ. Δεν πρόκειται για ένα δοκίμιο για τον συνολικό χειρισμό της Ελλάδας στο προσφυγικό ζήτημα όπου σίγουρα έχουν υπάρξει στιγμές μαύρες, και υπάρχει μια ολόκληρη περιοχή γκρίζα αλλά και στιγμές λαμπρότητας, αυτοθυσίας, γενναιότητας και ανθρωπιάς. Όλα έχουν υπάρξει και εσύ διαλέγεις τα στοιχεία που σε ενδιαφέρουν και που ταιριάζουν και εξυπηρετούν την ιστορία που θέλεις εσύ να διηγηθείς.

Μακάρι πάντως να τη δει όλος ο κόσμος.

Μακάρι! Ξέρεις δεν είναι μια εύκολη ταινία να “πουλήσεις” με την έννοια ότι δεν είναι ούτε mainstream ούτε φεστιβαλική ούτε καλλιτεχνική. Έχει επίσης κρατήσει όλες τις ξένες γλώσσες που μιλά ο καθένας – αραβικά, ελληνικά, τούρκικα και ελάχιστα αγγλικά. Και εκτός από τον Σάι, δεν έχει πρωταγωνιστές σταρ. Οπότε, δεν είναι μια εύκολη ταινία, αλλά είναι σίγουρα μια πολύ σημαντική ταινία.

Η ταινία “I was a stranger” θα βγει στις αίθουσες στις 23 Απριλίου.