ΟΙ USURUM ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΓΕΜΙΖΟΥΝ ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΩΙ ΑΠΛΩΣ ΠΑΝΕ ΓΙΑ ΔΟΥΛΕΙΑ

Βρεθήκαμε στην Καλλιδρομίου, λίγα μέτρα απ’ το σημείο που είχαν γυρίσει το βίντεο για το τραγούδι τους “Στην Αθήνα” και περιπλανηθήκαμε για κάμποσα λεπτά και στον λόφο του Στρέφη, με τον Ανδρέα Σιμόπουλο να τους τραβάει τις απαραίτητες για το θέμα φωτογραφίες.

Ήσυχα παιδιά και οι δύο, ευγενικοί, όπως ακριβώς τους φαντάζεσαι όταν ακούς το “Σ’ ονειρεύτηκα” ή τη “Ρότα”, εντύπωση που δεν αλλάζει ούτε κι όταν καθίσεις μαζί τους σε ένα τραπέζι με τους καφέδες ανάμεσά και ένα κινητό να ηχογραφεί.

Ο Σταύρος Ρουμελιώτης και ο Κοσμάς Λαμπίδης, ο βασικός συνθετικός πυρήνας των Usurum, γνωρίζονται απ’ το μουσικό λύκειο, όπως και με τους υπόλοιπους της μπάντας. Παιδικοί φίλοι που σχημάτισαν ένα από τα πιο σημαντικά συγκροτήματα της εναλλακτικής σκηνής και που συνεχίζουν μέχρι και σήμερα με πέντε άλμπουμ στο ενεργητικό τους και δεκάδες συναυλίες σε όλη την Ελλάδα.

Μια απ’ αυτές τις συναυλίες στάθηκε και η αφορμή για τη συνάντησή μας. Τους είδα στο sold out στο Κύτταρο στις 25 Μαρτίου και εντυπωσιάστηκα. Τώρα, την Πέμπτη 14 Μαΐου ξαναπαίζουν στο Κύτταρο και πριν τους ξαναδώ, τους παρακάλεσα να τα πούμε.

Σας είδα λάιβ και μου έκανε τεράστια εντύπωση το πώς αυτά τα τραγούδια, τα τόσο εσωστρεφή, μεταμορφώνονταν σε τόσο δυναμικά. Ο κόσμος τα τραγουδούσε σαν anthems.
Σταύρος: Σίγουρα έχουν περισσότερη δυναμική στα λάιβ -και παικτικά. Επίσης πλέον η απόδοση τους γίνεται με άλλα όργανα, οπότε υπάρχει ένας ήχος λίγο πιο ηλεκτρονικός σε σχέση με τα ηχογραφημένα, ειδικά των προηγούμενων τεσσάρων δίσκων.

Αυτός ο συνδυασμός τα κάνει λίγο διαφορετικά.

Σκέφτηκα ότι αν υπάρχει μια μπάντα που θα είχε λόγο να βγάλει λάιβ δίσκο για να ακούσουμε αλλιώς τα τραγούδια τους, θα ήσασταν εσείς. Το έχετε σκεφτεί να βγάλετε;
Σταύρος: Όχι. Και είμαστε και λίγο ψείρες. Καμιά φορά ηχογραφούμε αυτά που παίζουμε για να τα ακούσουμε μόνο εμείς οι ίδιοι, και όταν τα ακούμε, ξενερώνουμε πάρα πολύ.

Βρίσκετε λάθη; Γι’ αυτό;
Σταύρος: Δεν είναι θέμα λάθους. Είναι πράγματα που δεν θα θέλαμε να είναι έτσι, πχ ως προς την αίσθηση.

Πάντως είμαστε πολύ τυχεροί γιατί όντως ο κόσμος είναι πάρα πολύ θερμός. Και το εισπράττουμε και εμείς όλο αυτό και μερικές φορές ενθουσιαζόμαστε παραπάνω και βαράμε και παραπάνω.

Και αν αυτό το ακούσεις μετά στο σπίτι σου, εκτός συναυλίας, ακόμα και αν σου άρεσε προηγουμένως, τώρα μπορεί να αλλάξεις γνώμη.

Κοσμάς: Πχ έχουμε πολλές φωνές -και βάζω τις φωνές στο επίκεντρο γιατί είναι ένα όργανο που φαίνεται πάρα πολύ η διαφορά όταν τραγουδάς με μια ένταση- και παρότι στις πρόβες είμαστε ήρεμοι με τις πολυφωνίες, πολλές φορές αυτό στο λάιβ ξεφεύγει.

Σταύρος: Και λέμε ότι δεν είμαστε οπαδοί. Ας ηρεμήσουμε.

Στα λάιβ σας έχετε δημιουργήσει και ένα safe space για ανθρώπους όλων των αποχρώσεων. Έρχονται και νιώθουν μια σιγουριά. Είναι κάτι που το επιδιώξατε ή απλώς συνέβη;
Κοσμάς: Δεν το επιδιώξαμε ποτέ αλλά το νιώθουμε και μας χαροποιεί πάρα πολύ. Και είναι και για εμάς ένα safe space το λάιβ. Βλέποντας δηλαδή τα παιδιά να μπορούν να εκφράζονται, νιώθω κι εγώ το ίδιο και για τον εαυτό μου.

Ένα από τα τραγούδια του τελευταίου άλμπουμ που τραγούδησε πολύ δυνατά ο κόσμος ήταν το “Άλλη γη”. Υπάρχει κάποια ιστορία πίσω από αυτό;
Κοσμάς: Είναι πολύ συνηθισμένη ιστορία. Το έγραψα όταν χώρισα, μιλάει για ένα πρόσωπο.

Έχετε κι άλλο ένα πολύ ωραίο τραγούδι χωρισμού που είναι σε στίχους του Λαπαθιώτη, το “Γράμμα σε χαρτί”.
Κοσμάς: Καλά, αυτό είναι ντιπ καραντίπ χωρισμού.

Εν τω μεταξύ, κάπου εδώ στα Εξάρχεια είναι το σπίτι του Λαπαθιώτη. Νομίζω υπάρχει ακόμα.

Τι σας άρεσε σ’ αυτόν;
Σταύρος: Όταν διάβασα τα ποιήματά του, μου άρεσαν γιατί μου φαίνονταν πολύ απλά και άμεσα. Έχει ένα τρόπο να μην χρησιμοποιεί πομπώδεις φράσεις και να περνάει το συναίσθημα πολύ απλά.

Άνηκε στη γενιά του ‘20, λίγο δηλαδή πριν σκάσει η γενιά του ‘30, που ήρθε κάπως πιο μεγαλεπήβολα, με τον υπερεαλισμό κτλ.
Και κάπως μου άρεσε κι αυτό ως αντιδιαστολή.

Κοσμάς: Έχει και πολύ φωτοσκόταδο, πολλές τέτοιες εναλλαγές που έχουν πολύ ενδιαφέρον.

Σταύρος: Πάντως σήμερα δεν νιώθω ότι μπορώ να συνδεθώ με τον ίδιο τρόπο όπως παλιότερα. Σαν να έχει περάσει αυτό.

Πού είσαι τώρα;
Σταύρος: Περισσότερο θα ασχοληθώ με τον Σαχτούρη, τον Γονατά, τον Καρούζο.

Θέλετε ακόμα να μελοποιείτε ποιήματα ή είστε πλέον σε μια κατάσταση που “μόνο δικούς μας στίχους θα κάνουμε”;
Σταύρος: Διαβάζω αρκετά και αν μου προκύψει κάτι για μελοποίηση θα το κάνω, εννοείται.

Κοσμάς: Εγώ έτσι κι αλλιώς δεν το έκανα ποτέ. Ό,τι είναι μελοποιημένο, είναι του Σταύρου.

Σταύρος: Και υπάρχουν και κάποιοι σύγχρονοι που μου αρέσουν. Κυρίως κορίτσια. Είναι η Σοφία Ιωάννου -που ήδη έχω μελοποιήσει-, η Ευσταθία Π., η Γωγώ Πονηράκου, η Παυλίνα Μάρβιν κα.

Εν τω μεταξύ, το “Σ’ ονειρεύτηκα” είναι ένα από τα κομμάτια σας που το αγαπάει πολύ ο κόσμος αλλά έχω δει σε συνέντευξή σου να λες ότι ντρεπόσουν για αυτό.
Κοσμάς: Κοίταξε, μέχρι και τον δεύτερο δίσκο είχαμε μια ενοχοποίηση σε σχέση με πράγματα που μπορεί να είναι πιο άμεσα και πιο απλά, και στιχουργικά και μουσικά.

Αργότερα έγραψα σε μια πολύ περίεργη φάση αυτό το κομμάτι και ήταν το μόνο που πέρασαν τέσσερις μήνες μέχρι να το παίξω στον Σταύρο γιατί ντρεπόμουν. Συνήθως, κάθε τι που γράφω ή γράφει ο Σταύρος, την επόμενη μέρα το στέλνουμε σε mail ή το παίζουμε ζωντανά ο ένας στον άλλον.

Και θυμάμαι μια μέρα που είχα γυρίσει σπίτι πολύ μεθυσμένος και του το έστειλα. Σκέψου ότι ο τίτλος του mail ήταν “χαζοτράγουδο”. Και με παίρνει την επομένη και μου λέει “το ακούω όλη μέρα και θέλω να σου πω κάτι: έχω γράψει κι εγώ ένα κομμάτι που ντρεπόμουν να σου στείλω”. Και βρισκόμαστε και μου παίζει το “Κλείσε τα παράθυρα”. Και χαρήκαμε που μεταξύ μας υπήρξε όλο αυτό.

Και κάπως έτσι φτιάχτηκε ο τρίτος δίσκος το “Μη και δεν”. Θεωρώ ότι άλλαξε αρκετά και την αντίληψη που είχαμε μέχρι τότε για το κομμάτι της σύνθεσης ενός τραγουδιού.

Εμένα μου φαίνεται λίγο λογικό να ντρεπόσασταν γιατί ήσασταν και σε μουσικό σχολείο και φαντάζομαι ότι θα σας είχαν κατευθύνει ως προς κάποια πιο λόγια πράγματα.
Σταύρος: Γενικά αυτή η “ακαδημαϊκίλα” παίζει όντως και στα σχολεία και στα ωδεία κτλ. Νομίζω όμως ότι εμάς δεν μας επηρέασε και τόσο. Ήταν λίγο δικό μας σκάλωμα.

Κοσμάς: Ναι. Ήταν σαν να υπήρχε στην αρχή μια ανάγκη να χωρέσουμε όσο το δυνατόν περισσότερα πράγματα (γνώσεις, ερεθίσματα κτλ) μέσα σε ένα τραγούδι. Στον πρώτο δίσκο δηλαδή βάζαμε πολυρυθμίες, κάναμε πιο σύνθετες ενορχηστρώσεις… Και νιώθω ότι με τον καιρό συνδεθήκαμε πιο πολύ με μια απλότητα.

Σταύρος: Βασικά ήρθαμε πιο πιο κοντά σε εμάς και με το πώς μιλάμε και με το πώς σκεφτόμαστε κτλ. Και έφυγε αυτή η επίφαση ποιητικότητας που είχαμε στην αρχή.

Μπορεί μικρότεροι να ακούγαμε τον ποιητικό στίχο του Θανάση ή τους ποιητές που μελοποίησε ο Χατζιδάκις και να θέλαμε να κάνουμε κάτι αντίστοιχο, αλλά δεν ήμασταν έτοιμοι. Δεν είχε μπει ακόμα το δικό μας φίλτρο μέσα σ’ αυτό.

Κοσμάς: Και ήμασταν και παιδιά ακόμα. Τα περισσότερα κομμάτια του πρώτου δίσκου γράφτηκαν στο λύκειο.

Και οι ενορχηστρώσεις σας διαφέρουν, δεν είναι πολύ μέινστριμ. Αναρωτιόμουν αν νιώθετε ποτέ ότι κάποια τραγούδια, κάπως τα έχετε “υπονομεύσει” και ότι αν ακούγονταν πιο μέινστριμ θα ήταν πιο εύκολο να τα παίζουν τα ραδιόφωνα.
Κοσμάς: Δεν μπήκαμε ποτέ σε αυτό το δίλημμα. Δεν ξέρω. Ίσως ήμασταν και τυχεροί γιατί λίγο μετά απ’ όταν ξεκινήσαμε, κατέρρευσαν όλα τα ραδιόφωνα.

Σταύρος: Όλη η μουσική βιομηχανία κατέρρευσε.

Κοσμάς: Οπότε δεν μπήκαμε ποτέ στη διαδικασία, ακόμα και υποσυνείδητα, να πούμε ότι “α, αυτό θα παίξει σε ένα ραδιόφωνο ή αυτό θα το δεχτεί μια δισκογραφική εταιρεία”.

Δηλαδή μέσα σε όλες τις δυσκολίες είχαμε και αυτή την ελευθερία του να κάνουμε αυτά που μας έρχονταν.

Σταύρος: Και επίσης η μπάντα διαμορφώθηκε και μέσα από την παρέα που είχαμε ήδη από το Λύκειο και το πρώτο πράγμα που κάναμε ως φίλοι ήταν να συνδεόμαστε, οπότε για μας ούτως ή άλλως το δημιουργικό κομμάτι είναι να συνδεθούμε μεταξύ μας.

Πιστεύετε ότι η μουσική σας βγάζει και μία νοσταλγία;
Σταύρος: Δεν το έχω σκεφτεί. Δεν είμαι και φαν της νοσταλγίας γενικά.

Εννοείται, βέβαια, ότι ο καθένας ακούει ό, τι θέλει και αυτό είναι τέλειο.

Κοσμάς: Επίσης άμα σου φαίνεται, είναι κιόλας κατά κάποιο τρόπο.

Ακόμα κι αν κάποιος καταλάβει εντελώς άλλο πράγμα απ’ αυτό που θέλετε να πείτε;
Σταύρος: 1000%.

Κοσμάς: Ό,τι κι αν πούμε ότι είναι τα τραγούδια που γράφουμε, δεν σημαίνει ότι είναι κιόλας.

Είστε από τους πιο ταπεινούς καλλιτέχνες που έχω κάνει συνέντευξη, πραγματικά. Δεν την ψωνίσατε ποτέ ούτε λίγο; Δεν περάσατε απ’ αυτήν τη φάση;
Κοσμάς: Όχι, μωρέ. Μια παρέα είμαστε, αυτό είναι το βασικό. Κάνουμε μουσική, δουλεύουμε…

Νιώθετε να σας κρατάει προσγειωμένους αυτό; Το ότι “κάνω μουσική, αλλά την άλλη μέρα δουλεύω όπως οι υπόλοιποι άνθρωποι”.
Κοσμάς: Αυτό εμένα με βοηθάει γιατί μπορεί να κουράζεται το σώμα, αλλά ξεκουράζεται το μυαλό και ξέρω πως όταν επιστρέφω στη μουσική είμαι όσο πιο αγνός μπορώ απέναντί της, χωρίς να σκέφτομαι ότι “θα κάνω αυτό” για να πάει καλύτερα και να βιοποριστούμε. Ή χωρίς να σκέφτομαι ότι θα κάνω κάτι εκτός μπάντας που δεν με εκφράζει.

Σταύρος: Συμφωνώ απόλυτα. Δεν θα ήθελα πάντως να κάνω δεύτερη δουλειά. Θα ήθελα πραγματικά να βιοπορίζομαι απ’ αυτό που έχουμε επιλέξει. Δεν είναι τύπου επιλογή και ότι “α, με βοηθάει να αδειάζει το μυαλό μου.” Είναι ότι είναι αναγκαίο να βιοποριστώ, κάτι το οποίο δεν μπορούμε να κάνουμε μέσα από τη μουσική μας.

Η “κανονική” σας δουλειά είναι στην εστίαση. Πώς και δεν ζείτε από τη μουσική; Όχι ως συγκρότημα, αυτό το καταλαβαίνω, αλλά πώς και δεν δουλεύετε πχ ως μουσικοί για άλλους;
Σταύρος: Μάλλον είναι και λίγο ανάγκη αυτό για μένα. Δεν νιώθω βολικά να παίζω πράγματα με τα οποία δεν συνδέομαι και επίσης νιώθω ότι δεν έχω και την απαιτούμενη κατάρτιση ως οργανοπαίχτης.

Οπότε με αγχώνει λιγότερο το να σερβίρω από το να κάνω κάτι που δεν μου αρέσει. Τι να σου πω. Ίσως κάποτε αλλάξω γνώμη και πω “εντάξει, φτάνει με το σέρβις, κουράστηκα”.

Πάντως, και τα υπόλοιπα παιδιά στη μπάντα αναγκάζονται να κάνουν πολλές δουλειές, αλλά εκείνοι μέσα στη μουσική.

Να σας πω κάτι άσχετο. Είχα φάει κόλλημα με τη διασκευή σας στο “Δεν ξημερώνεις μαύρη αυγή”, και κάποια στιγμή το ποστάρω Twitter και μου σχολιάζουν “φασαίοι”. Σας το έχουν πει αυτό ποτέ;
Κοσμάς: Καλά, εννοείται!

Σταύρος: Και γελάμε πάρα πολύ ρε συ! Τέλεια είναι αυτά!

Κοσμάς: Κι επίσης δεν ξέρω και ακριβώς τον ορισμό.

Σταύρος: Μα δεν υπάρχει μόνο μία φάση.

Ο καθένας μάλλον το εννοεί αλλιώς.
Σταύρος: Μα είναι τόσες οι φάσεις που όλοι κάπου φασαίοι είμαστε, δηλαδή κατά καιρούς κάπου κολλάμε, ανήκουμε, κάπως ντυνόμαστε…

Κοσμάς: Φαντάζομαι ότι αν μας πει κάποιος έτσι θα μπορεί να εννοεί κάτι από τον τρόπο που ντυνόμαστε μέχρι το να μην έχει ουσία αυτό που κάνουμε. Όλα αυτά χωράνε κάτω απ’ αυτή την ομπρέλα.

Τι σας λένε τα παιδιά μετά τα λάιβ;
Κοσμάς: Είναι πολύ όμορφη και συγκινητική η επαφή που έχουμε με τα παιδιά είτε μετά τις συναυλίες είτε σε κάποιο μήνυμα στα social είτε εκεί που δουλεύουμε. Μπορεί κάποιος να μας πει ότι κάποιο τραγούδι μας τον έχει βοηθήσει όταν περνούσε μια πολύ σκοτεινή φάση πχ.

Θυμάσαι κάτι συγκεκριμένο;
Σταύρος: Εγώ θυμάμαι ένα αρνητικό σχόλιο, που δεν ήταν προσβλητικό ή κάτι τέτοιο, αλλά είχε να κάνει με την αλλαγή του ήχου που κάναμε στο τελευταίο άλμπουμ. Είχαν φύγει τα πνευστά και τα τόσο ακουστικά όργανα και είχαμε τα ηλεκτρονικά και πήγαμε στη Θεσσαλονίκη και σε κάποια φάση στο backstage μάς λέει ένα παιδί “δεν φέρατε τα πνευστά μαζί σας από την Αθήνα; Πού είναι;”. Και ξέρεις, χωρίς να είπε κάτι κακό.

Τα περισσότερα σχόλια πάντως είναι πολύ ωραία.

Για ποιον στίχο σας σας λένε πιο συχνά;
Κοσμάς: Για πολλά μας έχουν πει. Από τον τελευταίο δίσκο μας λένε για το “Μην ανησυχείς”.

Σταύρος: Και για το “Με τα κύματα” έχω πάρει σχόλια.

Κοσμάς: Και για το “Είσαι και εσύ” μου έχουν πει πολλοί.

Φαντάζομαι ότι υπάρχει κόσμος που έχει ταυτιστεί με αυτό επειδή νιώθει ότι είναι πιο μόνος. Ποιος απ’ τους δυο σας το είχε γράψει;
Κοσμάς: Εγώ, στη καραντίνα. Στην ουσία ξεκίνησε σαν μια παρηγοριά αυτό το τραγούδι. Σαν να το έγραφα και για μένα μέσα σε όλο αυτό το δυστοπικό κλίμα, μέσα στο σπίτι τότε, με τις πάρα πολλές ώρες, με τις πάρα πολλές σκέψεις -αρνητικές καμιά φορά.

Νιώθετε ότι είστε και παιδιά διαφορετικά; Ότι το μέινστριμ δεν σας περιλαμβάνει;
Σταύρος: Δεν νιώθω κάποιο αποκλεισμό. Αν πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη λέξη μέινστριμ και ότι δεν είμαστε μέσα σ’ αυτήν, ότι δεν έχουμε πλειοψηφία για παράδειγμα, δεν με πειράζει. Και πότε είναι καλή η πλειοψηφία; Αυτή είναι κάτι άλλο. Είναι το 41%, είναι τέτοια πράγματα. Οπότε ούτως ή άλλως, εμείς δεν θέλουμε να είμαστε εκεί αλλά ούτε και αποκλεισμένοι έχουμε νιώσει.

Νομίζω ότι έχουμε δημιουργήσει και έχουν δημιουργηθεί πολλά μικροσύμπαντα, μέσα στα οποία μπαινοβγαίνουμε και υπάρχουμε μια χαρά.

Δηλαδή αλίμονο να πούμε εμείς για αποδοχή. Εγώ νιώθω πολύ τυχερός.

Κοσμάς: Και στην ουσία το “Είσαι και εσύ” έχει και κάτι ευχάριστο σε σχέση με αυτή τη ματαιότητα. Λέει ότι κάπως μοιραζόμαστε αυτό το κενό.

Οι στίχοι σας έχουν ένα θάρρος, είναι πολύ τρυφεροί, πολύ συναισθηματικοί και πολύ μακριά από αυτήν τη ματσίλα που υπάρχει αυτήν την εποχή με την τραπ κλπ. Και θέλω να μου το πείτε εσείς αν νιώθετε ότι ταιριάζει σήμερα ένας άντρας καλλιτέχνης να μιλάει τόσο συναισθηματικά.
Κοσμάς: Κοίτα, νομίζω ότι το μέλημά μας πρώτα απ’ όλα στην καθημερινότητά μας και έπειτα και στην μουσική που κάνουμε, είναι το πως μπορούμε να υπάρχουμε σε αυτόν τον κόσμο και με τους κοντινούς μας ανθρώπους, και όχι τόσο αν ταιριάζει στην εποχή.
Δεν ξέρω κιόλας και τι ταιριάζει σε αυτή την εποχή.

Σταύρος: Από τη μια είναι αυτό που λες με τη ματσιλα κτλ., αλλά από την άλλη έχει υπάρξει τα τελευταία χρόνια και ένα πολύ θετικό άνοιγμα και στην έκφραση σεξουαλικότητας και στην καταγγελία των περιστατικών της κακοποίησης κλπ. Ειδικά μετά το MeToo.
Και έχουν σπεύσει πάρα πολλοί -από καλλιτέχνες μέχρι εταιρείες και media- και το έχουν χρησιμοποιήσει αυτό. Δηλαδή χρησιμοποιούν επί τούτου πλέον “τρυφερή” ή συμπεριληπτική γλώσσα, γιατί πλέον έχει ανοίξει η μερίδα του κόσμου που εκφράζεται έτσι και θέλουν να την πιάσουν και αυτήν. Και πολλές φορές, με αυτόν τον τρόπο, κάνουν και αυτό που ονομάζουμε pinkwashing.

Δεν είναι ειλικρινές δηλαδή, το κάνουν για μάρκετινγκ.
Σταύρος: Σε πολλές περιπτώσεις, ναι, εννοείται. Αν εξαιρέσουμε τη μεγάλη μάζα που είναι όντως ειλικρινής σ’ αυτό.

Κοσμάς: Για μένα κιόλας η τρυφερότητα δεν είναι επιλογή.

Σταύρος: Ακριβώς.

Κοσμάς: Ούτε καν σκέφτομαι πως είμαι. Δεν έχω σκεφτεί ποτέ ότι τώρα θέλω να μιλήσω διαφορετικά, αλλά δεν θα το κάνω και θα καταπιεστώ να είμαι τρυφερός, γιατί αυτό θέλω να περάσω. Μου έχει έρθει κάπως φυσικά.

Ξεκινάει σίγουρα και από τις σχέσεις που έχουμε μεταξύ μας. Έχουμε μια τρυφερότητα που έχει δημιουργηθεί με τα χρόνια, από τότε που ήμασταν παιδιά. Βέβαια, δεν ξέρω αν λέγεται τρυφερότητα, αλλά νομίζω ότι τα πράγματα και οι συμπεριφορές έρχονται κάπως φυσικά.

 

Απλώς σκέφτομαι το playlist ενός πιτσιρικά που προχωράει στον δρόμο και έχει βάλει Spotify και ακούει κάτι τραποειδές και μετά του βγαίνουν και οι Usurum. Καμία σχέση. Αναρωτιέμαι πώς βρίσκετε χώρο μέσα σε όλο αυτόν τον χαμό που γίνεται αυτή τη στιγμή;
Σταύρος: Κοίτα, εγώ πολλές φορές έχω ανάγκη να ακούσω κάτι σκληρό και μετά σε άλλη φάση να ακούσω κάτι τρυφερό. Οπότε πιστεύω ότι αντίστοιχα υπάρχουν πολλοί ακροατές που μπορεί να κάνουν το ίδιο. Η κάθε μουσική να τους καλύπτει κάποιο άλλο κομμάτι.

Κοσμάς: Παρότι εμείς αυτά τα βλέπουμε λίγο σαν μπούμερς, δηλαδή έχουμε μια πολύ καχύποπτη και αρνητική εντύπωση.

Φοβάσαι ότι δεν είναι και τόσο ειλικρινές; Ότι δεν είναι και τόσο γκάνγκστερ όσο λένε;
Κοσμάς: Καλά, αυτό τώρα είναι για πολλά γέλια γενικότερα. Αλλά και πέρα απ’ αυτό.

Έχετε γνωρίσει τέτοιους ανθρώπους από συναναστροφές με μουσικούς;
Κοσμάς: Όχι.

Είστε σε τελείως διαφορετικούς χώρους;
Κοσμάς: Νομίζω ότι έχουμε ένα πολύ κλειστό μικρόκοσμο -και δεν το λέω απαραίτητα για καλό.

Απ’ τη μία είναι ωραίο, αλλά από την άλλη κάποιες φορές μας γυρνάει και μπούμερανγκ. Για παράδειγμα, ακούμε στίχους τους οποίους προσωπικά θεωρώ χυδαίους και βλέπω από κάτω 20.000 κόσμο να σχολιάζει και λέω πού είναι αυτά τα παιδιά;
Οπότε ναι.

Πιστεύεις ότι ανήκετε σε κάποια σκηνή ή ότι είστε διάφοροι ξεχωριστοί πυρήνες που άλλοτε συναντιέστε και άλλοτε απομακρύνεστε;
Σταύρος: Νομίζω περισσότερο το δεύτερο που λες. Και αυτό έχει προκύψει μέσω της παρέας. Δηλαδή δεν μας κατατάσσει στην ίδια σκηνή το ότι κάνουμε παρέα με τους Λάμδα, με τη Sophie Lies, με τον Τσαντέ.

Κοσμάς: Γενικά πάντως έχουμε συμπράξει κιόλας. Ανταλλάζουμε απόψεις, υλικό, ακυκλοφόρητα τραγούδια.

Και με τον Δεληβοριά έχετε κάνει ένα κομμάτι, το “(Δε) Θέλω”.
Κοσμάς: Είχε ενδιαφέρον γιατί τότε ηχογραφούσαμε στο σπίτι μου και είχαμε ένα μικρόφωνο με χαλασμένη βάση, οπότε το είχαμε δέσει με σελοτέιπ. Είχαμε φέρει κι ένα μπαούλο να το στερεώσουμε. Και είχε έρθει ο άνθρωπος και δεν ανέβαινε το μικρόφωνο για να τραγουδήσει.

Και μετά από δύο μήνες, ενώ είχαμε σχεδόν ολοκληρώσει τον δίσκο, χάλασε το λάπτοπ, δεν είχαμε κάνει backup και χάθηκαν όλα τα κομμάτια. Τα ξανάκαναμε όλα από την αρχή και ο Δεληβοριάς ήρθε ξανά.

Μετά τον φέραμε σε μια ταράτσα στον έκτο όροφο στην Κυψέλη, όπου δεν είχε και ασανσέρ για να κάνουμε το βίντεο κλιπ του κομματιού, το οποίο τελικά δεν βγήκε ποτέ. Ήταν εκεί πέρα τέσσερις ώρες ο άνθρωπος.

Το τελευταίο σας άλμπουμ είναι αρκετά ηλεκτρονικό.
Σταύρος: Αυτό το άλμπουμ είναι το αποτέλεσμα του πειραματισμού που άρχισε περίπου τρία χρόνια πριν την κυκλοφορία του.

Συνέχεια έμπαιναν καινούργια πράγματα, καινούργια όργανα, βγάζαμε κιθάρες, βάζαμε πλήκτρα, βάζαμε drum machines κλπ. Οπότε ναι, είναι κάτι που μας ενδιαφέρει κάποια χρόνια τώρα και το ψάχνουμε.

Ο κόσμος πώς ανταποκρίθηκε σε αυτόν τον ήχο;
Σταύρος: Νομίζω είναι λίγο αμφίσημο αυτό, γιατί από τη μία, ήδη από όταν παίζαμε τα κομμάτια πριν κυκλοφορήσει ο δίσκος, υπήρχε ο πυρήνας του κόσμου που ήταν πολύ ενθουσιώδης και ήδη κάποιοι τα είχαν μάθει και τα τραγουδούσαν μαζί μας.

Παρόλα αυτά νομίζω ότι η πλειοψηφία του κόσμου μας -όσο μπορώ να καταλάβω απ’ τα streams πχ- μας τακτοποιεί ακόμα πιο πολύ με τον προηγούμενο ακουστικό ήχο. Αυτό εμένα μ’ αρέσει. Το βλέπω κιόλας και σε άλλους καλλιτέχνες που παρακολουθώ. Είναι ωραίο κάποιος να έχει διάφορες πλευρές κι εμένα να μ’ αρέσει η μία πλευρά του και σε σένα η άλλη πλευρά του.

Και είναι απελευθερωτικό αυτό και για τον ίδιο τον καλλιτέχνη γιατί δεν χρειάζεται να κάνει συνέχεια το ίδιο πράγμα. Μπορεί να δοκιμάζει ό, τι θέλει.

Και επίσης μπορείς να πεις στον άλλον, “αν δεν σου αρέσει αυτό που κάνω τώρα, δεν πειράζει, άκου το παλιό”.

Ξέρεις, πολλές φορές νιώθω ότι είναι και λίγο νομοτελειακό για τα ροκ συγκροτήματα που έχουν μια μεγάλη διαδρομή, κάποια στιγμή να πάνε προς τον ηλεκτρονικό ήχο. Συμβαίνει πάρα πολύ συχνά.
Κοσμάς: Eγώ το νιώθω κυκλικό όλο αυτό, όχι γραμμικό. Δηλαδή πιστεύω ότι μετά από τρία χρόνια μπορεί να βγάλουμε ένα δίσκο με μια κιθάρα. Και με έναν περίεργο τρόπο αυτό τον κύκλο τον βλέπω εξελικτικά. Δηλαδή, όσο κι αν ακούγεται περίεργο, αλλά αυτό το μπρος πίσω μου φαίνεται σημάδι εξέλιξης.

Σταύρος: Βασικά είναι σαν σπειροειδές.

Και κάτι ακόμα που σας χαρακτηρίζει είναι που χρησιμοποιείτε όργανα που κάποιος δεν περιμένει να χρησιμοποιήσετε. Πχ έχετε κάτι μαχαιροπήρουνα που ακούγονται. Αυτό πώς έχει προκύψει;
Κοσμάς: Ε, αυτό προέκυψε και από ανάγκη γιατί δεν νιώθαμε ποτέ πολύ βολικά σε στούντιο.

Δηλαδή αυτό το ότι έχουμε κάποιες συγκεκριμένες ώρες να ηχογραφήσουμε, κάποιες συγκεκριμένες ώρες να μιξάρουμε, πάντα κάπως μας καταπίεζε. Εμείς είχαμε στο μυαλό μας την ηχογράφηση σαν μια πολύ δημιουργική διαδικασία…

…και όχι παίζω μια ώρα και φεύγω.
Κοσμάς: Ναι. Και βάζω και το οικονομικό στη μέση. Οπότε το “Μη και δεν” και το “Ασανσέρ” έγιναν στο σαλόνι μου, στο σπίτι που μεγάλωσα.

Αυτές τις στιγμές τις θυμάμαι πολύ ωραία. Μέναμε εκεί. Είχαμε κάνει το σαλόνι στούντιο. Και επειδή δεν είχαμε ούτε τα μέσα ούτε τα όργανα, ό, τι θέλαμε να αξιοποιήσουμε, το αναζητούσαμε μέσα στο σπίτι. Εξού και τα πιρούνια, κουτάλια.

Και ο τελευταίος δίσκος στο σπίτι σου ηχογραφήθηκε;
Κοσμάς: Όχι, είχαμε έναν χώρο που τον είχαμε νοικιάσει για δύο χρόνια μαζί με τον Παντελή Νικηφόρο των Λάμδα, ο οποίος έκανε και την παραγωγή.

Δηλαδή είχαμε απεριόριστες ώρες, οπότε στην ουσία κάναμε ό, τι και στους προηγούμενους δίσκους, απλώς τώρα το κάναμε σε ένα στούντιο.

Σταύρος: Ειδικά στην αρχή πάντως, που ηχογραφούσαμε στο σπίτι του Κοσμά, είχαμε έτσι και μια πενία σε εξοπλισμό και όργανα κτλ. Δηλαδή όντως είχαμε μια κιθάρα, ένα κρουστάκι και μ’ αυτά και και μ’ αυτά προσπαθούσαμε να βγάλουμε ένα αποτέλεσμα.
Εδώ επίσης έπαιξε ρόλο και η προσωπική ενασχόληση του Γιώργου Σταυρίδη από την μπάντα με τον ήχο γενικότερα και με την πειραματική μουσική. Και αυτός μας έβαλε πάρα πολύ σε αυτή τη διαδικασία.

Και αυτή η πενία όμως σας ανάγκασε να βρείτε και δημιουργικούς τρόπους, όπως αυτό το πιανάκι που έχετε στο “Σ’ ονειρεύτηκα”. Κάτι έχετε πει για αυτό.
Ναι, αυτό το βρήκα εγώ στο υπόγειο, στο μητρικό μου σπίτι. Ήταν του θείου μου. Είναι ένα παλιό, πολύ φθηνό synthesizer.

Είστε μουσική οικογένεια;
Όχι, καθόλου. Ο θείος μου απλά σε κάποια φάση ψιλοέπαιζε.

Φοβηθήκατε ότι η μουσική που παίζετε με τα ασυνήθιστα όργανα, τους ποιητικούς στίχους ότι μπορεί να ακουγόταν λίγο περίπλοκο στον απλό άνθρωπο; Να απευθυνόταν σε ανθρώπους που έχουν μουσική παιδεία; Φοβάμαι να χρησιμοποιήσω τη λέξη “ελιτίστικο”.
Κοσμάς: Κοίτα, εκείνη τη στιγμή δεν θεωρώ ότι μπορείς να παρατηρήσεις κάτι τέτοιο. Περνώντας τα χρόνια τώρα και βλέποντας πίσω τι κάναμε, δεν θα το έλεγα τόσο ελιτίστικο. Θα το έλεγα σίγουρα δύσκολο. Πιο πολύ βλέπω μια αγωνία να…

Σταύρος: …να τα χωρέσουμε όλα…

Κοσμάς: …και να κάνουμε κάτι το οποίο θα ‘ναι πρωτότυπο. Είχαμε τη φόρα που είχε αυτή η ηλικία.

Ενώ μετά, περνώντας ο καιρός, νιώθω ότι θέλαμε να φτιάχνουμε πράγματα που να είναι λίγο πιο κοντά στο συναίσθημα, ανεξάρτητα με το πόσο σύνθετα ή απλά μπορεί να είναι.

Έχετε ήδη γράψει τραγούδια για τον επόμενο δίσκο;
Κοσμάς: Ναι. Βέβαια, επειδή κι εμείς μεγαλώνουμε, απορρίπτουμε πιο συχνά πολλά πράγματα.

Για να το εξηγήσω, δηλαδή όταν ήμασταν 18 χρονών, σχεδόν αρκούσε ένα τραγούδι για να πάμε να το γράψουμε και να γουστάρουμε. Τώρα επειδή αλλάζει ο καθένας μας, ακούει και άλλες μουσικές, κάθε φορά γίνεται όλο και πιο δύσκολο να βρούμε έναν κοινό τόπο, ένα τραγούδι, και να συναντηθούμε. Είναι δύσκολο αλλά και πολύ ωραίο.

Οπότε έχουμε φτάσει σε ένα σημείο όπου απορρίπτουμε πάρα πολλά καινούργια τραγούδια.

Πώς το δέχεται ο καθένας σας όταν του απορρίπτετε ένα τραγούδι; Λέει “ωραία, θα το κρατήσω για μένα αυτό. Θα βγάλω ένα προσωπικό άλμπουμ”;
Κοσμάς: Έχουμε βρει αυτήν την ισορροπία γιατί είναι πολύ επικίνδυνο να δημιουργηθούν απωθημένα σε μια ομάδα ανθρώπων. Δηλαδή να πει κάποιος ότι “ρε παιδιά, έφερα το ένα, έφερα το άλλο, δεν σας κάνει τίποτα”.

Αλλά αυτό το κοσκίνισμα που κάνουμε στα τραγούδια μόνο θετικά λειτουργεί. Γιατί εκεί που συναντιόμαστε ξέρουμε ότι είμαστε μέσα 100%.

Σταύρος: Επίσης, είναι σημαντικό να μην εξαντλείται η καλλιτεχνική αυτάρκεια του καθενός στη μπάντα. Όπως δεν γίνεται για παράδειγμα στις σχέσεις να περιμένεις να εξαρτάται η ευτυχία σου από ένα άτομο, από την σύντροφό σου. Θα καταρρεύσει.

Σταύρο, είχες πει σε συνέντευξη ότι γράφεις πιο πολύ μέσω της παρατήρησης. Συνεχίζεται αυτό;
Σταύρος: Όχι, ιδιαίτερα. Νομίζω ότι τώρα είμαι πιο κοντά στον τρόπο που γράφει και ο Κοσμάς, που την αφορμή την παίρνεις περισσότερο από το προσωπικό βίωμα και όχι τόσο από την παρατήρηση.

Θες να μου πεις ένα τραγούδι που η αφορμή ήταν η παρατήρηση άλλων ανθρώπων;
Σταύρος: Νομίζω το πιο ενδεικτικό είναι το “Ποτέ δεν έμαθε” που μιλάει για έναν συγκεκριμένο άνθρωπο μεγάλης ηλικίας, ο οποίος σύχναζε κάθε βράδυ σε ένα γκέι μπαρ. Ήταν στον Κεραμεικό και ήταν κυρίως για γυναίκες γκέι. Ο άνθρωπος αυτός ουσιαστικά έμενε σ’ ένα δωματιάκι που ήταν στην εσωτερική αυλή του μπαρ, και για αντάλλαγμα έκανε δουλειές εκεί, μερεμέτια και τέτοια. Τα βράδια συνήθως καθόταν στο μπαρ και φαινόταν σα να περίμενε να εκλάβει λίγη ζέστη, λίγη αγάπη από τις γυναίκες.

Δεν ήταν βέβαια παρεμβατικός ο άνθρωπος, κι οι γυναίκες εκεί τον αντιμετώπιζαν με μια τρυφερότητα. Φαινόταν να είχε μια ματαιότητα όλο αυτό. Σαν να έψαχνε τον έρωτα σε τελείως λάθος μέρος, σαν να είχε αποφασίσει από πριν ότι δε θα τον βρει.

Κοσμάς: Και νομίζω ότι είχε γίνει πλέον και κάπως γραφικός.

Και τώρα με τι ασχολείστε; Ηχογραφείτε το επόμενο άλμπουμ;
Κοσμάς: Τώρα είμαστε σε μια φάση αναζήτησης. Υπάρχει υλικό που έχει φέρει ο Σταύρος. Πειραματιζόμαστε και ελπίζω το καλοκαίρι να ηρεμήσουμε και να ασχοληθούμε περισσότερο.