20 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟ “Ο ΔΙΑΒΟΛΟΣ ΦΟΡΑΕΙ PRADA”, ΠΩΣ ΕΧΕΙ ΑΛΛΑΞΕΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ;

Όταν εμφανίστηκε στα σινεμά το ορίτζιναλ Ο Διάβολος Φοράει Prada, το πρώτο iPhone δεν είχε καν κυκλοφορήσει.

Είναι ένας εύκολος τρόπος να υπογραμμίζουμε το πέρασμα του χρόνου και το πόσο έχει αλλάξει ο κόσμος – «όταν συνέβη το Α, το Β δεν υπήρχε καν!» – αλλά στην προκειμένη περίπτωση είναι και αρκετά ουσιώδες.

Αν προσπαθήσουμε να φανταστούμε πώς μοιάζει σήμερα ένα σημαντικό event, οτιδήποτε μπορεί να σχετίζεται με τη μόδα, τα brands, τα trends – τότε το πιο πιθανό είναι να φανταστούμε άτομα συγκεντρωμένα σε έναν χώρο, να ποστάρουν stories στο instagram.

Όταν η Άντρεα Σακς της Αν Χάθαγουεϊ πάτησε για πρώτη φορά το πόδι της στα γραφεία του περιοδικού Runway και όταν η Μιράντα Πρίσλεϊ της Μέριλ Στριπ την πρωτοκοίταξε παγερά, υποτιμητικά, όχι απλά δεν υπήρχε ακόμα iPhone. Αλλά δεν υπήρχε, για κάποια χρόνια ακόμα, ούτε καν το ίδιο το instagram.

Αυτά είναι κάτι παραπάνω από απλώς χρονικές άγκυρες. Δεν τα αναφέρω σαν υπογράμμιση του πόσα χρόνια έχουν περάσει, αλλά το πώς σε αυτά τα ενδιάμεσα χρόνια ο κόσμος –γενικώς, αλλά και της ταινίας ειδικότερα– έχει μεταβληθεί πλήρως.

Πίσω από τα iPhone και το instagram κρύβεται εν ολίγοις μια ευρύτερη αλλαγή: Οι κυρίαρχες φωνές δεν ανήκουν πλέον σε θεσμούς ή σε ονόματα με ιστορία, αλλά στα πιο δημοφιλή προφίλ των social media. Πώς αλλάζει αυτό ολοκληρωτικά τον κόσμο της μόδας – αλλά και τις ιστορίες που κανείς θέλει να πει μέσα σε αυτόν;

Στο Διάβολος Φοράει Prada, η δράση ξετυλίγεται στους διαδρόμους ενός πρεστίζ περιοδικού μόδας, του Runway. Κάτι σαν Vogue, με την Μιράντα Πρίστλεϊ να είναι κάτι σαν Άννα Γουίντουρ.

Εκεί, εμφανίζεται μια μέρα μια ασουλούπωτη νεαρή wannabe ρεπόρτερ, η Άντι της Αν Χάθαγουεϊ. Ξεχάστε για λίγο τα smartphones και τα social media: Ίσως το πιο χρονικά παρωχημένο στοιχείο της ορίτζιναλ ταινίας να είναι το πώς κάθε τρεις σκηνές υπάρχει ένα αστείο για το πώς η Αν Χάθαγουεϊ είναι άσχημη ή/και χοντρή. 2006!

Αλλά μην χάνουμε την ουσία. Η Άντι μαθαίνει σταδιακά πώς να κινείται σε αυτό τον χώρο που αρχικά εκτός από άγνωστος (δεν ξέρει καν ποια είναι η Μιράντα! Σοκ και δέος!) της μοιάζει τόσο επιφανειακός και καταπιεστικός. Χωρίς να αναρείται κάτι από αυτά, η νεαρή ηρωίδα μαθαίνει πράγματα για τον εαυτό της που δεν φανταζόταν, και παίρνει πολλά μαθαίνοντας να αγαπά κομμάτια αυτού του κόσμου.

Είναι η πιο ενδιαφέρουσα άσκηση ισορροπίας που επιχειρεί η ταινία. Πώς μπορείς να θαυμάζεις κομμάτια ενός κόσμου που την ίδια στιγμή θες τόσο παθιασμένα να κριτικάρεις; Σε σενάριο της Αλίν Μπος Μακένα (Crazy Ex-Girlfriend) και σκηνοθεσία του Ντέιβιντ Φράνκελ (Marley & Me), το Διάβολος Φοράει Prada ήταν και παραμένει ένα κλασικής υφής παραμυθάκι, για ένα –ας πούμε– ασχημόπαπο που ανακαλύπτει τον καλύτερό του εαυτό και τη θέση του στον κόσμο.

Απλά αυτός ο κόσμος, είναι εκεί, στην τομή δημοσιογραφίας και μόδας. Γκλάμουρ! Ακριβά ρούχα! Πρεστίζ! Η κορυφή του κόσμου! Εκεί που οι άνθρωποι πίστευαν πως θα ζουν για πάντα μέσα σε ένα παραμύθι! Είμαστε ανίκητοι!

Αν όλα αυτά μοιάζουν ψεύτικα, σαν ζαχαρένιο όνειρο, η πραγματικότητα έχει έρθει για βίαιο ξύπνημα. 20 χρόνια μετά, εκείνος ο κόσμος δεν υπάρχει – ή μάλλον, για την ακρίβεια, υπάρχει τόσο λίγο, ώστε να είναι μελαγχολικό το να υπάρχεις καν στην περιφέρειά του.

Τα πρεστίζ έντυπα δεκαετιών τώρα κυκλοφορούν απλώς ως εκδόσεις για λίγους κολλημένους (ή ξεχασμένους στο παρελθόν) την ώρα που όλη η κίνηση βρίσκεται ονλάιν, εκεί που ένα ρεπορτάζ έρευνας μηνών θα βρεθεί (και θα εξαφανιστεί) δίπλα σε δυο viral άρθρα για κάποια τηλε-περσόνα ή για κάποιον χωρισμό.

Οι αυθεντίες και το gatekeeping εξασθενούν, καθώς οι τάσεις γεννιούνται και σβήνουν με ταχύτητα φωτός, απευθείας μέσα από τα social. Τα εξώφυλλα δεν σημαίνουν περισσότερα από ένα καλά πλασαρισμένο στόρι ενός influencer.

Ο Νάιτζελ του Στάνλεϊ Τούτσι, ακόμα στη θέση του ως δεξί χέρι της Μιράντα στο Runway, αναπολεί πως κάποτε για να κάνει ένα μεγάλο θέμα εξωφύλλου, του κάλυπταν ένα ταξίδι 4 εβδομάδων, και τώρα με το ζόρι δικαιολογούνται έξοδα για μια μέρα. Κάποια στιγμή στη διάρκεια του φετινού σίκουελ Ο Διάβολος Φοράει Prada 2, η σοκαριστική είδηση έρχεται από ψηλά: Τέλος τα ιδιωτικά αυτοκίνητα όταν θέλετε να πάτε κάπου – τώρα θα παίρνετε απλώς Uber. Στον Διάβολο του 2026, η Μιράντα Πρίστλεϊ πετάει σε κανονική θέση στο αεροπλάνο. Ούτε καν σαμπάνια δεν της σερβίρουν!

Με πολλούς τρόπους, η νέα ταινία είναι κι αυτή ένα αντίστοιχο παραμύθι, όμως προς τιμήν της –και χωρίς να ξεχνά να είναι αστεία, και διασκεδαστική, και γκλαμουράτη με τον τρόπο της– θυμάται πρώτα και κύρια, πως είναι μια ιστορία που διαδραματίζεται εν έτει 2026.

Σε αυτό το σίκουελ, η Άντρεα είναι πλέον αναγνωρισμένη δημοσιογράφος… η οποία απολύεται μαζί με όλο σχεδόν το δημοσιογραφικό staff της πρεστίζ εφημερίδας της, την ώρα που λαμβάνει βραβείο για ένα ρεπορτάζ της. Οι μηχανισμοί της πλοκής θα την φέρουν ξανά στους διαδρόμους του Runway, αλλά αυτή τη φορά όλα μοιάζουν ελαφρώς πιο μικρά.

Η Μιράντα –της για μια ακόμα φορά έξοχης Μέριλ Στριπ– προκαλεί ακόμα δέος, αλλά νιώθεις (και το νιώθει κι η ίδια) πως είναι η τελευταία του είδους της, σαν άλλος Τομ Κρουζ στο Top Gun: Maverick να πιλοτάρει ενάντια στον ίδιο τον χρόνο. Ως υπεύθυνη του Runway, μοιάζει πλέον αιχμάλωτος των διαφημιζόμενων. Αργότερα στην ταινία, ένα πολύ σημαντικό μίτινγκ για το μέλλον του περιοδικού, θα το κάνει στην καφετέρια – που μέχρι πρότινος δεν είχε λόγο να γνωρίζει καν σε ποιο όροφο είναι.

Όλα αυτά παίζονται φυσικά ως χιουμοριστικές παρατηρήσεις, και βγάζουν όντως όλα γέλιο. Αλλά υπάρχει μια μελαγχολία σε αυτή την παρατήρηση. Ο γκλαμουράτος κόσμος του παραμυθιού από το Ο Διάβολος Φοράει Prada, είναι πλέον συρρικνωμένος στο σίκουελ – είναι συχνά το punchline των γλυκόπικρων αστείων του.

Και τι γίνεται με την ίδια την εργασία; Το ορίτζιναλ έργο, στο πλαίσιο της παραμυθένιας οπτικής και του συμβιβασμού ανάμεσα στους δύο κόσμους, κατέληγε να συγχέει την εργασιακή εκπλήρωση με την ικανοποίηση ενός στρυφνού, κακού αφεντικού. Στο σίκουελ, τα πράγματα μοιάζουν περιέργως πιο συνειδητοποιημένα.

Οι ντιρεκτίβες «από πάνω» μιλούν διαρκώς για περικοπές και για τμήματα που δεν χρειάζονται. Η Άντι της Χάθαγουεϊ ξενυχτά για να γράψει ένα κακό άρθρο ενώ έπρεπε να έχει ανεβάσει και μερικά ακόμα για το traffic. Ο δε Νάιτζελ του Στάνλεϊ Τούτσι βρίσκεται ακόμα στην ίδια αίθουσα με πριν 20 χρόνια και περιεργάζεται ακόμα σε μικροφιλμ τα stills από κάποια φωτογράφιση – έτσι θα έπρεπε να είναι, αλλά κι η ίδια η ταινία τον καδράρει αυτή τη φορά σαν μια πολυτέλεια που έχει ξεμείνει από το ένδοξο παρελθόν. Σαν κάτι που είναι ακόμα εκεί επειδή κανένα από τα νέα αφεντικά δεν έχει ασχοληθεί για να μικρύνει τη θέση του.

Αυτή τη φορά, το ρομάντσο του παραμυθιού δεν περνάει από το κατά πόσο η Άντρεα θα διαλέξει το σωστό αγόρι ή για να το αν θα καταφέρει να γίνει αρκετά όμορφη στα μάτια του σνομπ αφεντικού ή της κακιασμένης συναδέλφου. Το ρομάντσο αυτή τη φορά, και φυσικά το παραμύθι, είναι η ίδια η συνεχιζόμενη επιβίωση σε έναν κόσμο που προχωράει – αμφισβητώντας (όπως πάντα εξάλλου συμβαίνει) τους θεσμούς και τα έργα των προηγούμενων γενεών.

Η tech bro καρικατούρα που παίζει ξεκαρδιστικά ο Τζάστιν Θίρου εκπροσωπεί την πιο ακραία εκδοχή του δυσοίωνου παρόντος/μέλλοντος: Δεν έχει καμία εκτίμηση για την τέχνη του σήμερα και τα μνημεία του παρελθόντος. Το ίδιο το Runway γίνεται μπαλάκι ανάμεσα σε δύο λεφτάδες που αδιαφορούν για αυτό!

Μέσα από αυτή την οπτική η ταινία αν μη τι άλλο αναγνωρίζει πως συν τοις άλλοις, είναι τελικά η ίδια η εργασιακή πραγματικότητα που πάει τελικά πίσω.

Αυτή τη φορά το ρομάντσο του παραμυθιού δεν είναι κανένας ιππότης και κανένας καθρέφτης που σου λέει αν είσαι όμορφη: Το ρομάντσο είναι το να είναι ακόμα ζωντανά (έστω και συρρικνωμένα) τα όνειρα μιας 20ετίας.